ลิเดิร์ก สิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติในคติชนวิทยาฮังการี

ลิเดิร์ก (Lidérc) เป็นสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวในคติชนวิทยาของประเทศฮังการี โดยทั่วไปลิเดิร์กจะปรากฏใน 3 รูปแบบหลัก ซึ่งแต่ละรูปแบบอาจมีลักษณะเด่นที่ทับซ้อนกันหรือหยิบยืมคุณสมบัติของกันและกันได้

1. ไก่ปาฏิหาริย์ (Csodacsirke)

รูปแบบดั้งเดิมที่สุดของลิเดิร์กคือ ไก่ปาฏิหาริย์ (ภาษาฮังการี: csodacsirke) ตามตำนานเล่าว่ามันฟักออกมาจากไข่ใบแรกของแม่ไก่สีดำที่ถูกนำมาฟักด้วยความร้อนใต้รักแร้ของมนุษย์ หรือในบางเวอร์ชันระบุว่าไข่ไก่สีดำที่มีขนาดเล็กผิดปกติ หรือไข่ใบใดก็ได้ที่ถูกนำไปฟักในกองปุ๋ยหมักอาจกลายเป็นลิเดิร์กได้

ลิเดิร์กในรูปแบบนี้จะผูกพันกับมนุษย์ในฐานะคนรัก หากเจ้าของเป็นผู้หญิง สิ่งมีชีวิตนี้จะแปลงกายเป็นชายหนุ่ม แต่แทนที่จะมอบความสุข มันกลับคอยคลอเคลีย กดทับร่างกาย และในบางครั้งจะดูดเลือดของเหยื่อ ทำให้ผู้หญิงคนนั้นอ่อนแอและเจ็บป่วยในที่สุด ความเชื่อนี้เป็นที่มาของคำว่า lidércnyomás ในภาษาฮังการี ซึ่งหมายถึงอาการฝันร้าย (Nightmare) โดยแปลตรงตัวว่า "แรงกดของลิเดิร์ก" ซึ่งสื่อถึงความรู้สึกเหมือนมีบางสิ่งมากดทับร่างกายขณะหลับ

นอกจากนี้ ลิเดิร์กยังมีความสามารถในการสะสมทองคำ ทำให้เจ้าของร่ำรวยขึ้นอย่างรวดเร็ว วิธีการกำจัดลิเดิร์กรูปแบบนี้คือการหลอกให้มันทำงานที่ไม่มีวันสำเร็จ เช่น การใช้เชือกลากทราย หรือการใช้ตะแกรงตักน้ำ หรืออีกวิธีหนึ่งคือการขังมันไว้ในโพรงไม้

2. ปีศาจตัวจิ๋ว (Földi ördög)

รูปแบบที่สองคือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่เรียกว่า ปีศาจดิน หรือ ปีศาจตัวจิ๋ว (ภาษาฮังการี: földi ördög) ซึ่งมีคุณสมบัติหลายประการคล้ายกับรูปแบบไก่ปาฏิหาริย์ และอาจเกิดจากไข่ไก่สีดำเช่นกัน แต่ส่วนใหญ่มักถูกพบโดยบังเอิญในเศษผ้า กล่อง ขวดแก้ว หรือในกระเป๋าเสื้อผ้าเก่า

ผู้ที่ครอบครองลิเดิร์กรูปแบบนี้จะกลายเป็นเศรษฐีในทันทีและสามารถทำสิ่งที่เหนือธรรมชาติได้ เนื่องจากเชื่อกันว่าเจ้าของได้มอบวิญญาณของตนให้แก่ลิเดิร์ก หรือแม้กระทั่งมอบให้แก่ปีศาจเพื่อแลกกับความมั่งคั่งและพลังอำนาจ

3. คนรักจากนรก (Ördögszerető)

รูปแบบที่สามคือ คนรักปีศาจ (ภาษาฮังการี: ördögszerető) ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับ อินคิวบัส (Incubus) หรือ ซัคคิวบัส (Succubus) สิ่งมีชีวิตรูปแบบนี้จะบินในเวลากลางคืน โดยปรากฏเป็นแสงไฟลึกลับ (Will o' the wisp) หรือนกไฟ

ในภูมิภาคทางตอนเหนือของฮังการีจะรู้จักกันในชื่อ ludvérc หรือ lucfir ส่วนในทรานซิลเวเนียและมอลโดเวียจะเรียกว่า lidérc, lüdérc หรือบางครั้งเรียกว่า ördög (ปีศาจ)

ขณะบิน ลิเดิร์กจะโปรยเปลวไฟลงมา และเมื่ออยู่บนพื้นดินสามารถแปลงกายเป็นมนุษย์ได้ มักจะปลอมตัวเป็นญาติหรือคนรักที่ล่วงลับไปแล้วซึ่งเป็นที่คิดถึงอย่างมาก โดยมีรอยเท้าเป็นรูปกีบม้า ลิเดิร์กจะเข้าบ้านผ่านทางปล่องไฟหรือรูแจกุญแจ เพื่อนำความเจ็บป่วยและความหายนะมาสู่เหยื่อ และจะออกจากบ้านพร้อมกับทิ้งรอยไหม้และคราบสกปรกไว้บนผนัง

วิธีป้องกันไม่ให้ลิเดิร์กเข้าบ้านคือการเผากำยานและกิ่งเบิร์ช ส่วนในภูมิภาคตะวันออกของฮังการีเชื่อกันว่าไม่มีใครสามารถวิ่งหนีลิเดิร์กได้ มันมักจะสิงสถิตอยู่ตามสุสาน และจะหายตัวไปทันทีเมื่อได้ยินเสียงไก่ขันในตอนรุ่งสาง