ลินคายัต นิกายพระศิวะผู้ยึดมั่นในความเสมอภาค

ลินคายัต (Lingayats) เป็นกลุ่มความเชื่อทางศาสนาแบบเอกเทวนิยมในอินเดีย ซึ่งมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับนิกายไศวะ (Shaivism) โดยมีลักษณะเด่นคือการบูชา อิชตะลิงคัม (Ishtalinga) หรือศิวลึงค์ขนาดเล็กที่ผู้ศรัทธาจะพกติดตัวไว้ตลอดเวลา เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการเชื่อมต่อโดยตรงและใกล้ชิดกับพระศิวะ (Parashiva) โดยไม่ต้องผ่านตัวกลางหรือพิธีกรรมที่ซับซ้อน

หลักความเชื่อและปรัชญา

ลินคายัตมีความโดดเด่นในด้านการปฏิรูปสังคม โดยเฉพาะการต่อต้านระบบวรรณะอย่างรุนแรงและส่งเสริมความเสมอภาคของมนุษย์ทุกคน โดยไม่แบ่งแยกเพศหรือสถานะทางสังคม ซึ่งถือเป็นการท้าทายบรรทัดฐานทางสังคมในยุคสมัยนั้นอย่างมาก

หลักการสำคัญ

• การปฏิเสธคัมภีร์พระเวท: ลินคายัตไม่ยอมรับอำนาจของคัมภีร์พระเวท ปุราณะ และพิธีกรรมทางศาสนาที่ดำเนินการโดยพราหมณ์ รวมถึงการปฏิเสธความเชื่อเรื่องโหราศาสตร์และความงมงาย
• วชานะ (Vachanas): คำสอนของลินคายัตถูกถ่ายทอดผ่าน "วชานะ" ซึ่งเป็นบทกวีทางจิตวิญญาณที่เขียนด้วยภาษาท้องถิ่น เพื่อให้คนทุกชั้นวรรณะสามารถเข้าถึงธรรมะได้
• กายากะ (Kayaka) และ ทโสหะ (Dasoha): เน้นย้ำว่าการทำงานด้วยความซื่อสัตย์ (Kayaka) และการบริการผู้อื่นด้วยความเสียสละ (Dasoha) คือรูปแบบหนึ่งของการบูชาพระเจ้า

ที่มาและประวัติศาสตร์

ความเชื่อแบบลินคายัตก่อตัวขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 11 และ 12 ในภูมิภาคกรรณฏกะ (Karnataka) ทางตอนใต้ของอินเดีย ซึ่งในขณะนั้นเป็นศูนย์กลางของศาสนาเชนและนิกายไศวะแบบดั้งเดิม

บทบาทของบาสวะ (Basava)

บาสวะ (Basava) นักปรัชญาและรัฐบุรุษในศตวรรษที่ 12 เป็นบุคคลสำคัญที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ก่อตั้งและผู้นำการเคลื่อนไหวของกลุ่ม ศรณะ (Sharana) ซึ่งเน้นประสบการณ์ทางศาสนาส่วนบุคคลมากกว่าการยึดติดกับตำรา บาสวะได้ผลักดันให้เกิดการปฏิรูปสังคมและสร้างชุมชนที่ทุกคนมีความเท่าเทียมกันภายใต้ความศรัทธาในพระศิวะ

ความแตกต่างระหว่างลินคายัตและวีระศัยวะ

ในทางประวัติศาสตร์ คำว่า ลินคายัต (Lingayat) และ วีระศัยวะ (Virashaiva) มักถูกใช้แทนกันได้ โดย "วีระศัยวะ" หมายถึงผู้บูชาพระศิวะอย่างแรงกล้า อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันมีความขัดแย้งทางความคิดแบ่งเป็นสองกลุ่ม:

• กลุ่มที่มองว่าแยกจากกัน: พยายามผลักดันให้ลินคายัตเป็นศาสนาแยกต่างหากจากฮินดู โดยเน้นย้ำถึงการปฏิเสธพระเวทและระบบวรรณะ
• กลุ่มที่มองว่ารวมกัน: เชื่อว่าลินคายัตเป็นส่วนหนึ่งของนิกายไศวะภายในศาสนาฮินดู และมองว่าวีระศัยวะเป็นรากฐานทางปรัชญาที่ครอบคลุมลินคายัตไว้