ไวยากรณ์ภาษาโลจบัน (Lojban Grammar) ภาษาตรรกะที่แม่นยำ

ไวยากรณ์ของภาษาโลจบัน (Lojban) มีพื้นฐานมาจาก ตรรกศาสตร์แบบพยากรณ์ (Predicate Logic) โดยส่วนใหญ่ได้รับอิทธิพลมาจาก Loglan ซึ่งเป็นภาษาตรรกะรุ่นก่อนหน้า และบางส่วนมาจากภาษา Láadan จุดเด่นของไวยากรณ์โลจบันคือความสม่ำเสมอ ความไม่กำกวม และความอเนกประสงค์ ซึ่งเป็นผลมาจากการนำหลักการทางภาษาศาสตร์สมัยใหม่และการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์มาประยุกต์ใช้

โครงสร้างไวยากรณ์แบบทางการ (Formal Grammars)

ข้อความในภาษาโลจบันสามารถถูกวิเคราะห์ (Parse) ได้เหมือนกับข้อความในภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ โดยใช้ไวยากรณ์แบบทางการ เช่น PEG, YACC และ Backus–Naur form ซึ่งทำให้มีโปรแกรมวิเคราะห์ภาษา (Parsers) ให้ใช้งานได้หลากหลาย

สัทวิทยา (Phonology)

ภาษาโลจบันประกอบด้วยสระ 6 ตัว และพยัญชนะ 21 ตัว โดยมีตัวอักษร (lerfu) 27 ตัว ซึ่งแต่ละตัวจะตรงกับหน่วยเสียง (phoneme) หนึ่งหน่วยอย่างแม่นยำ

เสียงพื้นฐานและสระประสม (Diphthongs)

ในภาษาโลจบัน สระเดี่ยวจะไม่ถูกออกเสียงเป็นสระประสมเหมือนในภาษาอังกฤษ และสระประสมจะถูกเขียนด้วยสระสองตัวเสมอ โดยมีสระประสมทั้งหมด 16 แบบ ซึ่งวิเคราะห์ว่าเป็นผลรวมของ "เสียงกึ่งสระ + สระ" หรือในทางกลับกัน

หน่วยเสียงย่อย (Allophones) และการออกเสียง

• สระ: สามารถเป็นได้ทั้งแบบห่อริมฝีปาก (rounded) หรือไม่ห่อริมฝีปาก (unrounded)
• พยัญชนะ: สามารถเป็นได้ทั้งแบบพ่นลม (aspirated) หรือไม่พ่นลม (unaspirated)
• เสียงกักเสียดแทรก (Affricates): เช่น /d͡ʒ/, /t͡ʃ/, /d͡z/, และ /t͡s/ ไม่ได้ถูกนับเป็นหน่วยเสียงแยกต่างหาก แต่ถือเป็นผลรวมของเสียงกักและเสียงเสียดแทรก

การแทรกเสียงสระ (Buffering of consonant clusters)

สำหรับผู้พูดที่ประสบปัญหาในการออกเสียงกลุ่มพยัญชนะบางกลุ่ม สามารถแทรกเสียงสระสั้นๆ (Buffer vowels) เช่น [ɪ], [ɨ], [ʊ] และ [ʏ] เพื่อช่วยในการออกเสียงได้ โดยพยางค์ที่เพิ่มเข้ามานี้จะถูกละเว้นโดยไวยากรณ์และไม่มีผลต่อการกำหนดจุดเน้นเสียง (Stress)

อักขรวิธี (Orthography)

ภาษาโลจบันมีความยืดหยุ่นในด้านการเขียน โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้เป็นกลางทางวัฒนธรรมและรักษาความสัมพันธ์ระหว่างเสียงและตัวอักษร (Audio-visual isomorphism)

โหมดตัวอักษรละติน (Latin/Roman mode)

ใช้ตัวอักษรละติน 23 ตัว และเครื่องหมาย semi-lerfu 3 ตัว (' , .) โดยมีการจัดเรียงตามลำดับ ASCII และใช้ตัวพิมพ์ใหญ่เพื่อระบุจุดเน้นเสียงที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน (เช่นในชื่อเฉพาะ หรือ cmevla)

โหมดตัวอักษรซีริลลิก (Cyrillic mode) และ Tengwar

• โหมดซีริลลิก: ถูกสร้างขึ้นเมื่อมีการแปลเอกสารแนะนำภาษาโลจบันเป็นภาษารัสเซีย
• โหมด Tengwar: มีข้อเสนอให้ใช้ตัวอักษร Tengwar เพื่อลดอคติทางวัฒนธรรมจากตัวอักษรละติน และช่วยให้การเรียนรู้สัณฐานวิทยาของภาษาโลจบันง่ายขึ้น