รางวัล L'Oréal-UNESCO สำหรับสตรีในด้านวิทยาศาสตร์

รางวัล L'Oréal-UNESCO สำหรับสตรีในด้านวิทยาศาสตร์ (L'Oréal-UNESCO For Women in Science International Awards) ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2541 โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อยกระดับสถานะของสตรีในวงการวิทยาศาสตร์ ผ่านการเชิดชูเกียรติและให้การยอมรับนักวิจัยหญิงที่มีผลงานโดดเด่นและสร้างคุณประโยชน์ต่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ของโลก

รางวัลนี้เป็นผลจากความร่วมมือระหว่างมูลนิธิของบริษัท L'Oréal จากประเทศฝรั่งเศส และองค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) โดยผู้ได้รับรางวัลแต่ละท่านจะได้รับเงินทุนสนับสนุนจำนวน 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ

เกณฑ์การคัดเลือกและขอบเขตของรางวัล

ในแต่ละปี คณะกรรมการตัดสินระดับนานาชาติจะคัดเลือกผู้ได้รับรางวัลจำนวน 5 ท่าน โดยแบ่งตามภูมิภาคดังนี้:

• แอฟริกาและรัฐอาหรับ
• เอเชียและแปซิฟิก
• ยุโรป
• ลาตินอเมริกาและแคริบเบียน
• อเมริกาเหนือ (เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543)

สำหรับการกำหนดสาขาวิชาที่ได้รับรางวัล จะใช้วิธีสลับสาขาทุกๆ สองปี (เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546) โดยในปีเลขคู่จะมอบรางวัลให้แก่นักวิจัยในสาขา วิทยาศาสตร์ชีวภาพ (Life Sciences) และในปีเลขคี่จะมอบรางวัลให้แก่สาขา วิทยาศาสตร์กายภาพ คณิตศาสตร์ และวิทยาการคอมพิวเตอร์ (Physical Sciences, Mathematics and Computer Science)

ความเชื่อมโยงกับรางวัลโนเบล

รางวัล L'Oréal-UNESCO ได้รับการยอมรับในด้านการคัดเลือกนักวิจัยที่มีศักยภาพสูง โดยข้อมูลจนถึงปี พ.ศ. 2566 พบว่ามีผู้ได้รับรางวัล L'Oréal-UNESCO ถึง 7 ท่านที่ได้รับรางวัลโนเบลในเวลาต่อมา (หรือก่อนหน้า) ได้แก่:

• Christiane Nüsslein-Volhard (สรีรวิทยาหรือการแพทย์, 1995)
• Elizabeth Blackburn (สรีรวิทยาหรือการแพทย์, 2009)
• Ada Yonath (เคมี, 2009)
• Emmanuelle Charpentier (เคมี, 2020)
• Jennifer Doudna (เคมี, 2020)
• Katalin Karikó (สรีรวิทยาหรือการแพทย์, 2023)
• Anne L'Huillier (ฟิสิกส์, 2023)

ทุนสนับสนุนนักวิจัยรุ่นใหม่ (International Rising Talents)

นอกเหนือจากรางวัลหลักแล้ว ความร่วมมือนี้ยังมีการมอบทุนสนับสนุนสำหรับนักวิทยาศาสตร์หญิงรุ่นใหม่ เพื่อส่งเสริมการทำวิจัยในระดับปริญญาเอกและหลังปริญญาเอก

• พ.ศ. 2543 - 2557: มอบทุน Fellowship ให้แก่นักวิจัยหญิงเพื่อไปทำวิจัยในห้องปฏิบัติการต่างประเทศ
• พ.ศ. 2558 - ปัจจุบัน: เปลี่ยนชื่อเป็น International Rising Talent Grants โดยมอบทุนให้แก่นักศึกษาปริญญาเอกและนักวิจัยหลังปริญญาเอกจำนวน 15 ท่านต่อปี โดยได้รับเงินทุนสนับสนุนสูงสุด 40,000 ดอลลาร์สหรัฐ ตลอดระยะเวลา 2 ปี

รางวัลพิเศษและโครงการระดับภูมิภาค

ในโอกาสครบรอบ 25 ปีของรางวัล (พ.ศ. 2566) ได้มีการมอบรางวัลเกียรติยศพิเศษให้แก่นักวิจัย 3 ท่านที่ต้องลี้ภัยทางการเมืองและถูกบังคับให้หยุดชะงักเส้นทางอาชีพในประเทศบ้านเกิด ได้แก่ Mursal Dawodi (ปัญญาประดิษฐ์, อัฟกานิสถาน), Ann Al Sawoor (คณิตศาสตร์, อิรัก) และ Marycelin Baba (ชีววิทยาโมเลกุล, ไนจีเรีย)

นอกจากนี้ ยังมีโครงการให้รางวัลในระดับประเทศและภูมิภาค เช่น ในเกาหลีใต้ ไต้หวัน รวมถึงออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ เพื่อขยายผลการส่งเสริมสตรีในด้านวิทยาศาสตร์ให้ครอบคลุมทั่วโลก