ลูเซียน เลวี-บรูล นักปรัชญาและผู้บุกเบิกแนวคิดเรื่องจิตวิญญาณดั้งเดิม
สรุปใจความสำคัญ
- ลูเซียน เลวี-บรูล เป็นนักปรัชญาชาวฝรั่งเศสที่ศึกษาเรื่องวิธีคิดของมนุษย์ในวัฒนธรรมดั้งเดิม
- เขาเสนอแนวคิด 'การมีส่วนร่วมทางจิตวิญญาณ' (Mystical Participation) เพื่ออธิบายการไม่แยกสิ่งเหนือธรรมชาติออกจากความเป็นจริง
- เขามองว่าวิธีคิดแบบไม่ใช้ตรรกะยังคงมีอยู่ในสังคมสมัยใหม่ ไม่ได้หายไปตามวิวัฒนาการ
ลูเซียน เลวี-บรูล (Lucien Lévy-Bruhl; 10 เมษายน 1857 – 13 มีนาคม 1939) เป็นนักวิชาการชาวฝรั่งเศสผู้เชี่ยวชาญด้านปรัชญา ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสาขามานุษยวิทยา สังคมวิทยา และชาติพันธุ์วิทยา โดยเขามุ่งเน้นการศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการทางความคิดและวิธีที่มนุษย์ในวัฒนธรรมที่แตกต่างกันตีความโลก

แนวคิดเรื่องวิธีคิดแบบดั้งเดิมและแบบสมัยใหม่
ในผลงานชิ้นสำคัญอย่าง How Natives Think (1910) เลวี-บรูลได้เสนอว่ามนุษย์มีชุดความคิดพื้นฐานสองรูปแบบ คือ "วิธีคิดแบบดั้งเดิม" (Primitive Mind) และ "วิธีคิดแบบสมัยใหม่" (Modern Mind)
- วิธีคิดแบบดั้งเดิม: เลวี-บรูลเสนอว่าผู้ที่มีวิธีคิดแบบนี้จะไม่แยกแยะระหว่างสิ่งเหนือธรรมชาติกับความเป็นจริงทางกายภาพอย่างเด็ดขาด แต่จะใช้สิ่งที่เขาเรียกว่า "การมีส่วนร่วมทางจิตวิญญาณ" (Mystical Participation) ในการทำความเข้าใจและจัดการกับโลก โดยวิธีคิดแบบนี้มักไม่ยึดติดกับตรรกะที่ขัดแย้งกัน
- วิธีคิดแบบสมัยใหม่: ในทางตรงกันข้าม วิธีคิดแบบสมัยใหม่จะเน้นการใช้การไตร่ตรอง (Reflection) และตรรกะ (Logic) ในการวิเคราะห์ข้อมูลและแยกแยะข้อเท็จจริง
อย่างไรก็ตาม เลวี-บรูลไม่ได้เสนอว่าวิธีคิดแบบดั้งเดิมเป็นขั้นที่ต่ำกว่าในเชิงวิวัฒนาการที่ต้องพัฒนาไปสู่แบบสมัยใหม่เสมอไป ในงานเขียนยุคหลังอย่าง Notebooks on Primitive Mentality เขาตั้งข้อสังเกตว่าวิธีคิดแบบไม่ใช้ตรรกะ (Non-logical thought) ยังคงปรากฏให้เห็นในสังคมสมัยใหม่ เช่น ในพฤติกรรมการเล่นการพนัน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าวิธีคิดทั้งสองรูปแบบสามารถดำรงอยู่ร่วมกันได้
อิทธิพลต่อวงการวิชาการ
แนวคิดของเลวี-บรูล โดยเฉพาะเรื่อง การมีส่วนร่วมทางจิตวิญญาณ (Participation Mystique) และ ตัวแทนร่วม (Collective Representations) ได้ส่งอิทธิพลอย่างมากต่อทฤษฎีทางจิตวิทยาของ คาร์ล ยุง (Carl Jung) รวมถึงมีบทบาทสำคัญในงานเขียนของ นอร์แมน โอ. บราวน์ (Norman O. Brown) นอกจากนี้ นักสังคมวิทยาอย่าง สตานิสลาฟ แอนเดรสกี (Stanislav Andreski) ยังเคยวิจารณ์ว่า แม้ทฤษฎีของเขาจะมีข้อบกพร่องบางประการ แต่ผลงานของเลวี-บรูลถือเป็นคุณูปการที่มีค่าต่อวงการมานุษยวิทยา ซึ่งอาจมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่างานของ โคลด เลวี-สโตรส (Claude Lévi-Strauss)
ผลงานเขียนที่สำคัญ
| ปีที่พิมพ์ | ชื่อผลงาน (ภาษาฝรั่งเศส/อังกฤษ) | ชื่อภาษาไทย (โดยประมาณ) |
|---|---|---|
| 1899 | History of Modern Philosophy in France | ประวัติศาสตร์ปรัชญาสมัยใหม่ในฝรั่งเศส |
| 1900 | La philosophie d'Auguste Comte | ปรัชญาของ ออกุสต์ กองต์ |
| 1910 | Les fonctions mentales dans les sociétés inférieures (How Natives Think) | วิธีที่ชาวพื้นเมืองคิด |
| 1922 | La mentalité primitive (Primitive Mentality) | จิตวิญญาณดั้งเดิม |
| 1927 | L'âme primitive (The "Soul" of the Primitive) | "จิตวิญญาณ" ของผู้มีวัฒนธรรมดั้งเดิม |
| 1931 | Le surnaturel et la nature dans la mentalité primitive | สิ่งเหนือธรรมชาติและธรรมชาติในจิตวิญญาณดั้งเดิม |
| 1935 | La mythologie primitive | ตำนานวิทยาแบบดั้งเดิม |
| 1938 | L'expérience mystique et les symboles chez les primitifs | ประสบการณ์ทางจิตวิญญาณและสัญลักษณ์ในกลุ่มคนดั้งเดิม |
| 1949 | Les carnets de Lucien Lévy-Bruhl (ตีพิมพ์หลังเสียชีวิต) | สมุดบันทึกของ ลูเซียน เลวี-บรูล |
คำถามที่พบบ่อย
ลูเซียน เลวี-บรูล คือใคร?
เขาเป็นนักวิชาการและนักปรัชญาชาวฝรั่งเศสที่มีชื่อเสียงจากการศึกษาเรื่องมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา โดยเฉพาะการวิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างวิธีคิดแบบดั้งเดิมและแบบสมัยใหม่
แนวคิด 'การมีส่วนร่วมทางจิตวิญญาณ' คืออะไร?
คือแนวคิดที่ว่าในจิตวิญญาณแบบดั้งเดิม มนุษย์จะไม่แยกสิ่งเหนือธรรมชาติออกจากโลกทางกายภาพ แต่จะมองว่าสิ่งทั้งสองมีความเชื่อมโยงและมีส่วนร่วมกันอย่างลึกซึ้ง
เลวี-บรูล เชื่อว่าวิธีคิดแบบดั้งเดิมจะหายไปเมื่อสังคมพัฒนาขึ้นหรือไม่?
ไม่เชิง เขาชี้ให้เห็นในงานยุคหลังว่า วิธีคิดแบบไม่ใช้ตรรกะ (Non-logical thought) ยังคงปรากฏอยู่ในพฤติกรรมของคนในสังคมสมัยใหม่ เช่น การพนัน
งานของเลวี-บรูล ส่งอิทธิพลต่อใครบ้าง?
แนวคิดของเขาส่งอิทธิพลต่อ คาร์ล ยุง (Carl Jung) นักจิตวิทยาชื่อดัง และ นอร์แมน โอ. บราวน์ (Norman O. Brown)
