มันเฟรโด ตาฟูรี นักประวัติศาสตร์และนักทฤษฎีสถาปัตยกรรมมาร์กซิสต์

มันเฟรโด ตาฟูรี (Manfredo Tafuri; 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 1935 – 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1994) เป็นสถาปนิก นักประวัติศาสตร์ นักทฤษฎี นักวิจารณ์ และอาจารย์ชาวอิตาลี ผู้ยึดถือแนวคิดมาร์กซิสต์ เขาได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในนักประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมที่สำคัญที่สุดในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 โดยมีบทบาทโดดเด่นในการวิพากษ์แนวคิด "การวิจารณ์เชิงปฏิบัติการ" (operative criticism) ของนักประวัติศาสตร์รุ่นก่อน เช่น บรูโน เซวี (Bruno Zevi) และ ซิกฟรีด กีดอน (Siegfried Giedion) รวมถึงการท้าทายมุมมองดั้งเดิมที่มองว่ายุคเรเนซองส์เป็น "ยุคทอง" ตามทัศนะของ ไฮน์ริช โวลฟลิน (Heinrich Wölfflin) และ รูดอล์ฟ วิตโคว์เวอร์ (Rudolf Wittkower)

แนวคิดและทฤษฎีทางสถาปัตยกรรม

ตาฟูรีปฏิเสธแนวคิดที่ว่าประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมดำเนินไปตามแผนผังเชิงโทรวิทยา (teleological scheme) หรือการพัฒนาที่เป็นเส้นตรงซึ่งภาษาทางสถาปัตยกรรมหนึ่งถูกแทนที่ด้วยอีกภาษาหนึ่งอย่างเป็นระบบ สำหรับเขา ประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมคือการต่อสู้ที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องทั้งในระดับการวิพากษ์ ทฤษฎี และอุดมการณ์ รวมถึงข้อจำกัดต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานจริง

เขามองว่าสถาปัตยกรรมเป็นสาขาที่ถูกกำหนดและก่อตัวขึ้นจาก "วิกฤต" (crisis) เนื่องจากมีความตึงเครียดระหว่างลักษณะทางศิลปะที่เป็นอิสระ กับมิติทางเทคนิคและหน้าที่ใช้สอย ตาฟูรีจึงนำเสนอแนวทางการทำงานของนักประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมที่ผสมผสานระหว่างการมีส่วนร่วมในการวิพากษ์และการรักษาระยะห่างทางประวัติศาสตร์ เพื่อให้สามารถวิเคราะห์ปรากฏการณ์ทางสถาปัตยกรรมได้อย่างเป็นกลางและลึกซึ้ง

ผลงานและการศึกษา

ตาฟูรีศึกษาประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมตะวันตกครอบคลุมตั้งแต่ยุคกลางจนถึงปัจจุบัน และยังมีผลงานสำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ของญี่ปุ่น ในช่วงทศวรรษสุดท้ายของชีวิต เขาได้ทุ่มเทให้กับการประเมินทฤษฎีและแนวปฏิบัติของสถาปัตยกรรมยุคเรเนซองส์ใหม่อย่างครอบคลุม โดยวิเคราะห์ผ่านบริบททางสังคม ปัญญา และวัฒนธรรม รวมถึงการใช้การนำเสนอ (representation) ที่ส่งผลต่อยุคนั้น

ผลงานชิ้นสุดท้ายของเขาคือหนังสือ Interpreting the Renaissance: Princes, Cities, Architects (ค.ศ. 1992) ซึ่งเป็นการสังเคราะห์ประวัติศาสตร์ของแนวคิดและโครงการทางสถาปัตยกรรม ผ่านการอภิปรายเกี่ยวกับศูนย์กลางนวัตกรรมทางสถาปัตยกรรมในอิตาลี ได้แก่ ฟลอเรนซ์ โรม และเวนิส รวมถึงการวิเคราะห์บทบาทของผู้อุปถัมภ์และสถาปนิกคนสำคัญ เช่น เลออน บัตติสตา อัลเบอร์ตี (Leon Battista Alberti), ฟิลิปโป บรูเนลเลสกี (Filippo Brunelleschi) และ บรามันเต (Bramante)

ประวัติการทำงานและสังกัด

มันเฟรโด ตาฟูรี ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมที่มหาวิทยาลัย Iuav แห่งเมืองเวนิส (University Iuav of Venice) และเป็นสมาชิกของพรรคคอมมิวนิสต์อิตาลี

ผลงานเขียนที่สำคัญ

• Teorie e storia dell'architettura (1968)
• Progetto e utopia: Architettura e sviluppo capitalistico (1973) - หรือในชื่อภาษาอังกฤษ Architecture and Utopia: Design and Capitalist Development
• La Sfera e il labirinto (1980)
• Venezia e il Rinascimento (1985)
• History of Italian Architecture, 1944-1985 (1989)
• Interpreting the Renaissance: Princes, Cities, Architects (1992)