ภาษาเมารี มรดกทางวัฒนธรรมและภาษาดั้งเดิมของนิวซีแลนด์

ภาษาเมารี (Māori: te reo Māori) เป็นภาษาในกลุ่มโพลินีเซียตะวันออก และเป็นภาษาของชาวเมารี ซึ่งเป็นประชากรพื้นเมืองของเกาะหลักในประเทศนิวซีแลนด์ ภาษาเมารีถือเป็นสมาชิกที่อยู่ทางใต้ที่สุดของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน โดยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาเมารีของหมู่เกาะคุก ภาษาตูอาโมตู และภาษาตาฮิติ

ประวัติศาสตร์และการเปลี่ยนแปลง

ในอดีตก่อนการติดต่อกับชาวยุโรป ภาษาเมารีไม่มีระบบการเขียนหรือตัวอักษร ต่อมาในศตวรรษที่ 19 ได้มีการนำอักษรละตินมาใช้และกำหนดมาตรฐานการสะกดคำโดยชาวเมารีทางตอนเหนือร่วมกับคณะนักบวชโปรเตสแตนต์ชาวอังกฤษ

ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 ภาษาเมารีมีความแพร่หลายมาก แม้แต่เด็กชาวยุโรปในพื้นที่ชนบทก็ยังสื่อสารด้วยภาษาเมารีกับเพื่อนชาวเมารี และเจ้าหน้าที่รัฐระดับสูงหลายคนก็ใช้ภาษาเมารีในการสื่อสารกับชุมชน อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้พูดภาษาเมารีเริ่มลดลงอย่างรวดเร็วเนื่องจากการเพิ่มขึ้นของประชากรยุโรปและนโยบายการศึกษาที่ถูกบังคับโดยรัฐบาล ซึ่งในต้นศตวรรษที่ 20 มีการสั่งห้ามใช้ภาษาเมารีในห้องเรียนและสนามเด็กเล่นทั่วประเทศ

การฟื้นฟูและการยอมรับในปัจจุบัน

หลังจากจำนวนผู้พูดลดลงอย่างรุนแรงหลังปี 1945 ได้เกิดกระแสการฟื้นฟูภาษาเมารีในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 โดยได้รับแรงผลักดันจากขบวนการประท้วงของชาวเมารีและการตื่นตัวทางสังคมในช่วงทศวรรษ 1970

• การรับรองทางกฎหมาย: พระราชบัญญัติภาษาเมารีปี 1987 (Māori Language Act 1987) ได้กำหนดให้ภาษาเมารีเป็นหนึ่งในภาษาทางการของนิวซีแลนด์
• การศึกษา: ในปี 2023 พบว่านักเรียนระดับประถมและมัธยมประมาณ 7% ได้รับการสอนเป็นภาษาเมารีทั้งหมดหรือบางส่วน และอีก 24% เรียนภาษาเมารีเป็นภาษาเพิ่มเติม
• สถิติผู้พูด: จากการสำมะโนประชากรปี 2018 มีผู้ที่สามารถสนทนาภาษาเมารีในชีวิตประจำวันได้ประมาณ 190,000 คน หรือคิดเป็น 4% ของประชากรทั้งหมด

ความสำคัญทางวัฒนธรรม

ในวัฒนธรรมเมารี ภาษาถูกยกย่องให้เป็นหนึ่งใน taonga หรือสมบัติทางวัฒนธรรมที่ล้ำค่าที่สุด ภาษาเมารีมีความโดดเด่นในด้านกวีนิพนธ์และร้อยแก้วเชิงเปรียบเทียบ ซึ่งมักปรากฏในรูปแบบของ:

• Karakia: บทสวดหรือคำอธิษฐาน
• Whaikōrero: การกล่าวสุนทรพจน์
• Whakapapa: การลำดับวงศ์ตระกูล
• Karanga: การเรียกขานเพื่อต้อนรับ
• ศิลปะการแสดง: เช่น mōteatea (เพลงคร่ำครวญ), waiata (เพลง) และ haka (การเต้นระบำสงคราม)