มาเรีย เทเรซา จักรพรรดินีผู้ทรงอิทธิพลแห่งราชวงศ์ฮับส์บูร์ก
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นสตรีเพียงคนเดียวที่ปกครองราชวงศ์ฮับส์บูร์กด้วยสิทธิ์ของตนเอง
- เผชิญกับการรุกรานของปรัสเซียในสงครามการสืบราชสมบัติออสเตรีย
- ทรงนำการปฏิรูปครั้งใหญ่ด้านการศึกษา การเงิน และการทหารมาสู่ออสเตรีย
มาเรีย เทเรซา (Maria Theresa; 13 พฤษภาคม 1717 – 29 พฤศจิกายน 1780) เป็นผู้ปกครองราชวงศ์ฮับส์บูร์กตั้งแต่ปี 1740 จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปี 1780 และทรงเป็นสตรีเพียงคนเดียวที่ดำรงตำแหน่งนี้ด้วยสิทธิ์ของพระองค์เอง ทรงเป็นอธิปไตยเหนือดินแดนอันกว้างขวาง ได้แก่ ออสเตรีย, ฮังการี, โครเอเชีย, โบฮีเมีย, ทรานซิลเวเนีย, สลาโวเนีย, มันตัวา, มิลาน, โมราเวีย, กาลิเซียและโลโดเมเรีย, ดัลเมเชีย, เนเธอร์แลนด์ของออสเตรีย, คารินเทีย, คาร์นิโอลา, โกริเซียและกราดิสกา, ไซลีเซียของออสเตรีย, ทีโรล, สไตเรีย และปาร์มา
การขึ้นสู่อำนาจและความท้าทาย
มาเรีย เทเรซา เริ่มรัชสมัย 40 ปีของพระองค์เมื่อพระบิดาคือจักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 6 สิ้นพระชนม์ในปี 1740 แม้ว่าพระบิดาจะทรงพยายามปูทางให้พระองค์ขึ้นครองราชย์ผ่าน กฎการสืบราชสมบัติ (Pragmatic Sanction) ปี 1713 แต่เมื่อพระองค์ขึ้นครองอำนาจ ประเทศต่างๆ เช่น แซกโซนี, ปรัสเซีย, บาวาเรีย และฝรั่งเศส กลับปฏิเสธข้อตกลงดังกล่าว
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พระเจ้าเฟรเดอริกมหาราชแห่งปรัสเซีย ซึ่งกลายเป็นคู่ปรับสำคัญของพระองค์ ได้ยกทัพบุกและยึดครองไซลีเซีย ซึ่งเป็นจังหวัดที่มั่งคั่งของฮับส์บูร์ก นำไปสู่สงครามการสืบราชสมบัติออสเตรีย (War of the Austrian Succession) อย่างไรก็ตาม มาเรีย เทเรซา สามารถรวบรวมการสนับสนุนที่สำคัญจากชาวฮังการีและปกป้องการปกครองเหนือดินแดนส่วนใหญ่ของราชวงศ์ไว้ได้ แม้จะสูญเสียไซลีเซียไปก็ตาม
การปฏิรูปและการปกครอง
แม้ว่าตามกฎหมายพระสวามี (จักรพรรดิฟรานซิสที่ 1) และพระโอรสองค์โต (จักรพรรดิโจเซฟที่ 2) จะเป็นผู้ปกครองร่วม แต่ในความเป็นจริง มาเรีย เทเรซา ทรงปกครองในฐานะผู้มีอำนาจเด็ดขาด โดยได้รับคำปรึกษาจากที่ปรึกษาใกล้ชิด
- การปฏิรูปสถาบัน: ทรงนำการปฏิรูปด้านการเงิน การแพทย์ และการศึกษามาใช้
- เศรษฐกิจ: ส่งเสริมการพาณิชย์และการพัฒนาเกษตรกรรม
- การทหาร: ปรับปรุงกองทัพออสเตรียที่เคยระส่ำระสายให้แข็งแกร่งขึ้น ซึ่งช่วยยกระดับสถานะของออสเตรียในเวทีสากล
ในด้านศาสนา พระองค์ทรงเป็นคาทอลิกที่เคร่งครัด และทรงสนับสนุนศาสนจักรคาทอลิกอย่างเต็มที่
ชีวิตช่วงต้นและครอบครัว
มาเรีย เทเรซา ประสูติเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 1717 ณ กรุงเวียนนา เป็นพระราชธิดาองค์โตที่รอดชีวิตของจักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 6 และเอลิซาเบธ คริสทีน แห่งบรันสวิก-โวล์เฟนบึทเทิล การประสูติของพระองค์สร้างความผิดหวังให้กับพระบิดาและชาวเวียนนาในขณะนั้น เนื่องจากจักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 6 ทรงปรารถนาพระโอรสเพื่อสืบทอดราชวงศ์และป้องกันการสิ้นสุดของสายเลือดฮับส์บูร์ก
พระองค์ทรงมีลักษณะเด่นคือ ดวงตาสีฟ้าขนาดใหญ่ ผมสีบลอนด์อมแดง และร่างกายที่แข็งแรง ซึ่งแตกต่างจากสมาชิกบางคนในราชวงศ์ฮับส์บูร์ก
คำถามที่พบบ่อย
มาเรีย เทเรซา ขึ้นครองราชย์ได้อย่างไร?
พระองค์ขึ้นครองราชย์ผ่านกฎการสืบราชสมบัติ (Pragmatic Sanction) ปี 1713 ที่พระบิดา (จักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 6) ทรงจัดทำขึ้นเพื่อให้พระราชธิดาสามารถสืบทอดอำนาจได้
คู่ปรับที่สำคัญที่สุดของมาเรีย เทเรซา คือใคร?
พระเจ้าเฟรเดอริกมหาราชแห่งปรัสเซีย ซึ่งเป็นผู้บุกยึดไซลีเซียและเป็นคู่แข่งทางการเมืองและการทหารตลอดรัชสมัยของพระองค์
มาเรีย เทเรซา ทรงปฏิรูปด้านใดบ้าง?
ทรงปฏิรูปในหลายด้าน ได้แก่ ระบบการเงิน การแพทย์ การศึกษา การส่งเสริมการเกษตรและการพาณิชย์ รวมถึงการปรับปรุงโครงสร้างกองทัพ