มาเรียนา มัซซูคาโต นักเศรษฐศาสตร์ผู้พลิกแนวคิดรัฐผู้ประกอบการ

มาเรียนา ฟรานเชสกา มัซซูคาโต (Mariana Francesca Mazzucato; เกิด 16 มิถุนายน 1968) เป็นนักเศรษฐศาสตร์และนักวิชาการชาวอิตาลี-อเมริกัน ผู้มีบทบาทสำคัญในการปรับเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อบทบาทของรัฐในระบบเศรษฐกิจ เธอเป็นศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์นวัตกรรมและมูลค่าสาธารณะที่ University College London (UCL) และเป็นผู้อำนวยการผู้ก่อตั้ง UCL Institute for Innovation and Public Purpose (IIPP)

แนวคิดหลักและผลงานทางวิชาการ

มัซซูคาโตเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางจากงานวิจัยที่ท้าทายความเชื่อเดิมที่ว่ารัฐมีหน้าที่เพียงแค่เข้ามาแก้ไข "ความล้มเหลวของตลาด" (Market Failure) แต่เธอเสนอว่ารัฐควรทำหน้าที่เป็น "รัฐผู้ประกอบการ" (The Entrepreneurial State) ซึ่งมีบทบาทเชิงรุกในการสร้างและกำหนดทิศทางของตลาด รวมถึงการลงทุนในเทคโนโลยีที่มีความเสี่ยงสูงซึ่งภาคเอกชนมักหลีกเลี่ยง

ผลงานเขียนที่สำคัญของเธอ ได้แก่:

• The Entrepreneurial State: Debunking Public vs. Private Sector Myths: หนังสือที่วิเคราะห์ว่าเทคโนโลยีเปลี่ยนโลกหลายอย่าง (เช่น อินเทอร์เน็ต, GPS, จอสัมผัส) ล้วนมีจุดเริ่มต้นจากการลงทุนและการวิจัยของภาครัฐ
• The Value of Everything: Making and Taking in the Global Economy: การวิเคราะห์เรื่องการสร้างมูลค่า (Value Creation) เทียบกับการดึงมูลค่าออกไป (Value Extraction) ในระบบเศรษฐกิจโลก
• Mission Economy: A Moonshot Guide to Changing Capitalism: ข้อเสนอให้รัฐกำหนด "ภารกิจ" (Missions) ที่ชัดเจนเพื่อแก้ปัญหาวิกฤตระดับโลก เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• The Big Con: หนังสือที่เขียนร่วมกับ Rosie Collington ซึ่งวิพากษ์วิจารณ์อิทธิพลของอุตสาหกรรมที่ปรึกษาที่มีต่อรัฐบาลและธุรกิจ

ประวัติการศึกษาและเส้นทางอาชีพ

มัซซูคาโตเกิดที่กรุงโรม ประเทศอิตาลี และย้ายไปพำนักที่เมืองพรินซ์ตัน รัฐนิวเจอร์ซีย์ สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ปี 1972 เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้านประวัติศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจาก Tufts University ในปี 1990 และได้รับปริญญาโทและปริญญาเอกด้านเศรษฐศาสตร์จาก The New School for Social Research ในปี 1999 โดยวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเธอเน้นเรื่องพลวัตของส่วนแบ่งการตลาดเชิงวิวัฒนาการ

ในด้านวิชาการ เธอเคยดำรงตำแหน่งอาจารย์และศาสตราจารย์ในหลายสถาบัน เช่น New York University, University of Denver, The Open University และ University of Sussex ก่อนจะย้ายมาที่ UCL ในปี 2017 เพื่อก่อตั้งสถาบัน IIPP เพื่อให้เป็นพื้นที่ในการนำแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ไปประยุกต์ใช้เป็นนโยบายสาธารณะที่จับต้องได้

บทบาทที่ปรึกษาระดับโลก

มัซซูคาโตมีบทบาทสำคัญในการเป็นที่ปรึกษาด้านนโยบายให้กับรัฐบาลและองค์กรระหว่างประเทศมากมาย เช่น:

• สมาชิกคณะที่ปรึกษาเศรษฐกิจประธานาธิบดี (PEAC) ของประเทศแอฟริกาใต้
• ประธานสภาด้านเศรษฐศาสตร์เพื่อสุขภาพถ้วนหน้าขององค์การอนามัยโลก (WHO)
• ร่วมเป็นประธานคณะกรรมาธิการระดับโลกด้านเศรษฐศาสตร์ของน้ำ (GCEW)
• สมาชิกกลุ่มผู้เชี่ยวชาญระดับสูงของ UNESCO ด้านการกำกับดูแล AI ในระดับระบบนิเวศ

ในปี 2021 เธอได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana ซึ่งเป็นเกียรติยศสูงสุดสำหรับพลเรือนจากประธานาธิบดีอิตาลี เพื่อยกย่องการอุทิศตนให้กับทฤษฎีและนโยบายเศรษฐกิจ