มาร์ก ซิงเกิลตัน นักวิชาการผู้พลิกประวัติศาสตร์โยคะสมัยใหม่
สรุปใจความสำคัญ
- มาร์ก ซิงเกิลตัน เป็นนักวิชาการที่ชี้ให้เห็นว่าโยคะท่าทางสมัยใหม่เป็นการผสมผสานระหว่างหฐโยคะโบราณกับกายบริหารตะวันตกในศตวรรษที่ 20
- หนังสือ Yoga Body เป็นผลงานชิ้นสำคัญที่วิเคราะห์ว่าอาสนะหลายท่าในปัจจุบันไม่ได้มีต้นกำเนิดจากคัมภีร์โบราณ แต่มาจากระบบ Physical Culture ของยุโรป
- เขาเคยเป็นนักวิจัยอาวุโสที่ SOAS มหาวิทยาลัยลอนดอน และทำงานในโครงการ Hatha Yoga Project
- ซิงเกิลตันเน้นย้ำว่าเป้าหมายของโยคะได้เปลี่ยนจากความหลุดพ้นทางจิตวิญญาณ (โมกษะ) มาเป็นการดูแลสุขภาพทางกายในรูปแบบการออกกำลังกาย
มาร์ก ซิงเกิลตัน (Mark Singleton) เป็นนักวิชาการและผู้ปฏิบัติโยคะที่มีชื่อเสียงระดับโลก ผู้มีบทบาทสำคัญในการวิจัยและนำเสนอข้อโต้แย้งเกี่ยวกับต้นกำเนิดของโยคะแบบเน้นท่าทาง (Postural Yoga) ในปัจจุบัน โดยชี้ให้เห็นว่าโยคะสมัยใหม่ไม่ได้สืบทอดมาจากประเพณีโบราณเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการผสมผสานระหว่างศาสตร์หฐโยคะ (Hatha Yoga) กับระบบกายบริหารของตะวันตกในช่วงศตวรรษที่ 20
เส้นทางจากการเป็นผู้ปฏิบัติสู่การเป็นนักวิชาการ
ในช่วงทศวรรษ 1990 ซิงเกิลตันได้ใช้เวลา 3 ปีในประเทศอินเดียเพื่อศึกษาและปฏิบัติโยคะอย่างเข้มข้น จนกลายเป็นครูสอนโยคะที่ได้รับการรับรองในสาย ไอเอนการ์ (Iyengar Yoga) และ สัตยานันทะ (Satyananda Yoga) อย่างไรก็ตาม ในระหว่างการศึกษา เขาพบว่าคลาสโยคะส่วนใหญ่ที่เปิดสอนมุ่งเน้นไปที่ "ผู้แสวงบุญชาวตะวันตก" และการค้นหาโยคะแบบดั้งเดิมที่แท้จริงนั้นทำได้ยากยิ่ง
ประสบการณ์ดังกล่าวประกอบกับการศึกษาประวัติศาสตร์และปรัชญาของโยคะ นำไปสู่สิ่งที่เขาเรียกว่า "วิกฤตศรัทธา" เมื่อเขาค้นพบว่าโยคะแบบเน้นอาสนะ (ท่าทาง) ที่แพร่หลายในปัจจุบัน มีต้นกำเนิดที่ใหม่กว่ามากเมื่อเทียบกับสิ่งที่มักถูกกล่าวอ้างในตำราหรือการตลาดของโยคะสมัยใหม่
ประวัติการศึกษาและอาชีพ
หลังจากกลับมายังอังกฤษ ซิงเกิลตันได้เข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ โดยทำงานเป็นผู้ช่วยวิจัยที่สถาบันวิจัยอินเดีย Dharam Hinduja ระหว่างปี 2002 ถึง 2003 และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก (PhD) สาขาเทววิทยา (Divinity) ในปี 2007 ภายใต้การดูแลของ Elizabeth De Michelis นอกจากนี้เขายังศึกษาภาษาสันสกฤตเพื่อให้อ่านและวิเคราะห์คัมภีร์หฐโยคะสมัยกลางได้โดยตรง
ในด้านการทำงาน เขาเคยสอนที่ St John's College ในเมืองซานตาเฟ รัฐนิวเม็กซิโก ระหว่างปี 2006 ถึง 2013 และเป็นที่ปรึกษาให้กับนิทรรศการ Yoga: The Art of Transformation ของสถาบันสมิธโซเนียน (Smithsonian)
ต่อมาในปี 2015 ถึง 2020 เขาได้ดำรงตำแหน่งนักวิจัยอาวุโสที่วิทยาลัยการศึกษาตะวันออกและแอฟริกัน (SOAS) มหาวิทยาลัยลอนดอน ภายใต้การดูแลของ James Mallinson โดยร่วมทำงานในโครงการ Hatha Yoga Project ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจากสภาวิจัยแห่งยุโรป (European Research Council) เพื่อวิจัยและแปลคัมภีร์การปฏิบัติโยคะจากภาษาสันสกฤตและภาษาอื่นๆ
ผลงานทางวิชาการที่สำคัญ
ซิงเกิลตันเป็นที่ยอมรับในฐานะบรรณาธิการและผู้เขียนงานวิชาการด้านโยคะ โดยมีผลงานที่โดดเด่นดังนี้:
Yoga Body The Origins of Modern Posture Practice
หนังสือเล่มนี้ (ตีพิมพ์ปี 2010) ซึ่งพัฒนามาจากวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเขา เป็นงานเขียนที่สร้างแรงสั่นสะเทือนในวงการโยคะ โดยนำเสนอข้อโต้แย้งหลักว่า:
- การเปลี่ยนแปลงเป้าหมาย: โยคะสมัยใหม่เปลี่ยนจุดประสงค์จากการบรรลุโมกษะ (ความหลุดพ้นทางจิตวิญญาณ) มาเป็นการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพกาย
- การตัดทอนเนื้อหา: มีการตัดการปฏิบัติหฐโยคะส่วนใหญ่ออก และเหลือไว้เพียงการฝึกอาสนะ
- อิทธิพลจากตะวันตก: ท่าอาสนะหลายท่าที่นิยมในปัจจุบัน โดยเฉพาะท่ายืน มีรากฐานมาจากระบบกายบริหารสมัยใหม่ (Physical Culture) ในศตวรรษที่ 20 เช่น Primitive Gymnastics ของ Niels Bukh จากเดนมาร์ก ซึ่งแพร่หลายในอินเดียขณะนั้น
ซิงเกิลตันระบุว่า แม้บางท่าจะเป็นท่าโบราณ แต่ท่าที่โด่งดังในปัจจุบัน เช่น ท่าสุนัขก้มหน้า (Downward Dog) ไม่ได้ถูกกล่าวถึงในคัมภีร์โบราณอย่าง โยคะสูตรของปตัญชลี เขาชี้ให้เห็นว่าวิธีการของ กฤษณมาจารยา (Krishnamacharya) คือการสังเคราะห์วิธีการฝึกร่างกายหลายรูปแบบเข้าด้วยกัน ทั้งหฐโยคะ, การฝึกกายบริหารของกองทัพอังกฤษ และกายบริหารของ Niels Bukh
การตอบรับและข้อวิพากษ์
งานของซิงเกิลตันได้รับทั้งคำชมและคำวิจารณ์อย่างรุนแรง โดยเฉพาะจากสองกลุ่มหลัก:
- กลุ่มชาตินิยมฮินดู: ที่ต้องการให้โยคะเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมของอินเดียเพียงผู้เดียวและมีลักษณะเป็นหนึ่งเดียว
- กลุ่มการตลาดโยคะระดับโลก: ที่ต้องการนำเสนอว่าโยคะมีประวัติศาสตร์อันยาวนานและเก่าแก่เพื่อเพิ่มมูลค่าทางการค้า
อย่างไรก็ตาม ในเชิงวิชาการ งานของเขาถูกมองว่าเป็นตัวเร่งให้เกิดการถกเถียงเรื่อง "ใครเป็นเจ้าของโยคะ" และช่วยให้ผู้ปฏิบัติเข้าใจถึงวิวัฒนาการที่แท้จริงของศาสตร์นี้
คำถามที่พบบ่อย
ข้อโต้แย้งหลักของ มาร์ก ซิงเกิลตัน ในหนังสือ Yoga Body คืออะไร?
เขาโต้แย้งว่าโยคะแบบเน้นท่าทาง (Postural Yoga) ในปัจจุบันไม่ใช่การสืบทอดโดยตรงจากประเพณีโบราณทั้งหมด แต่เป็นการสังเคราะห์ระหว่างหฐโยคะดั้งเดิมกับระบบกายบริหารของตะวันตก เช่น กายบริหารของ Niels Bukh และการฝึกของกองทัพอังกฤษ ในช่วงศตวรรษที่ 20
ทำไมงานของซิงเกิลตันถึงถูกวิพากษ์วิจารณ์?
เพราะงานของเขาท้าทายความเชื่อที่ว่าโยคะเป็นศาสตร์โบราณที่บริสุทธิ์ของอินเดีย ซึ่งขัดกับผลประโยชน์ของกลุ่มชาตินิยมฮินดูที่ต้องการเคลมความเป็นเจ้าของ และกลุ่มธุรกิจโยคะที่ใช้ความเก่าแก่เป็นจุดขายทางการตลาด
มาร์ก ซิงเกิลตัน มีพื้นฐานด้านโยคะอย่างไร?
เขาไม่ได้เป็นเพียงนักวิชาการ แต่เป็นผู้ปฏิบัติโยคะอย่างเข้มข้นในอินเดียเป็นเวลา 3 ปี และเป็นครูสอนโยคะที่ได้รับการรับรองในสายไอเอนการ์และสัตยานันทะ ก่อนจะหันมาศึกษาด้านเทววิทยาและประวัติศาสตร์โยคะในระดับปริญญาเอก
ท่าโยคะยอดนิยมในปัจจุบัน เช่น ท่าสุนัขก้มหน้า มีอยู่ในคัมภีร์โบราณหรือไม่?
ซิงเกิลตันระบุว่าท่าเหล่านี้ไม่ปรากฏในคัมภีร์โบราณ เช่น โยคะสูตรของปตัญชลี แต่เป็นผลมาจากการพัฒนาและสังเคราะห์ท่าทางในยุคหลัง
บทบาทของกฤษณมาจารยาในมุมมองของซิงเกิลตันคืออะไร?
เขาเห็นว่ากฤษณมาจารยาเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการสร้างระบบการฝึกร่างกายที่ผสมผสานหฐโยคะเข้ากับวิธีการฝึกทางกายภาพของตะวันตก ซึ่งกลายเป็นรากฐานของโยคะสมัยใหม่ที่แพร่หลายในปัจจุบัน