ปรากฏการณ์มาร์ธา มิตเชลล์ เมื่อความจริงถูกตีความเป็นอาการทางจิต
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นสถานการณ์ที่แพทย์วินิจฉัยว่าการรับรู้ความจริงของผู้ป่วยเป็นอาการหลงผิด
- มีที่มาจากกรณีของ มาร์ธา มิตเชลล์ ที่ถูกกล่าวหาว่าป่วยทางจิตหลังจากเปิดโปงการทุจริตในรัฐบาลนิกสัน
- มักเกิดขึ้นกับเหตุการณ์ที่ดูไม่น่าจะเป็นไปได้ (Non-bizarre delusions) แต่เกิดขึ้นจริง
- เน้นย้ำถึงความสำคัญของการตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนการวินิจฉัยทางจิตเวช
ปรากฏการณ์มาร์ธา มิตเชลล์ (Martha Mitchell effect) คือสถานการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อบุคลากรทางการแพทย์ระบุว่าการรับรู้เหตุการณ์จริงของผู้ป่วยเป็นอาการหลงผิด (Delusional) ซึ่งนำไปสู่การวินิจฉัยโรคที่ผิดพลาด โดยผู้ป่วยรายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง แต่ผู้ประเมินกลับมองว่าข้อมูลดังกล่าวเป็นอาการของโรคทางจิตเวชเนื่องจากความไม่น่าเชื่อถือของเหตุการณ์ในมุมมองของผู้ประเมิน
ลักษณะของปรากฏการณ์
ตามคำอธิบายของ Bell และคณะ ระบุว่าในบางครั้ง รายงานเหตุการณ์ที่ดูไม่น่าจะเป็นไปได้มักถูกสันนิษฐานอย่างผิดๆ ว่าเป็นอาการของโรคทางจิต เนื่องจากผู้ประเมินหรือแพทย์ผู้รักษาไม่สามารถ หรือไม่พยายามตรวจสอบว่าเหตุการณ์เหล่านั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ แม้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวจะดูไม่น่าเชื่อถือเพียงใดในสายตาของแพทย์ก็ตาม
ตัวอย่างของสถานการณ์ที่อาจนำไปสู่ปรากฏการณ์นี้ ได้แก่:
- การถูกติดตามโดยอาชญากรที่มีการจัดตั้ง
- การถูกเฝ้าติดตามโดยเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย
- การถูกนอกใจโดยคู่สมรส
- ปัญหาทางกายภาพที่ตรวจไม่พบในเบื้องต้น
โจเซฟ เบิร์ก (Joseph Berke) นักจิตบำบัดได้ให้ข้อสังเกตว่า "แม้แต่ผู้ป่วยที่มีอาการระแวงก็ยังมีศัตรูได้จริง" ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าความเชื่อที่ดูเหมือนจะเป็นอาการหลงผิด (Delusions) อาจแบ่งออกเป็นแบบ Bizarre (สิ่งที่เป็นไปไม่ได้เลยในความเป็นจริง) และ Non-bizarre (สิ่งที่เป็นไปได้ แต่อาจถูกมองว่ามีความน่าจะเป็นต่ำมาก) ความเชื่อเกี่ยวกับการถูกวางยา การถูกสะกดรอยตาม หรือการสมคบคิดในที่ทำงาน จัดเป็นความเชื่อแบบ Non-bizarre ซึ่งหากแพทย์วินิจฉัยโดยขาดการตรวจสอบข้อเท็จจริง อาจทำให้ผู้ป่วยถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคทางจิตได้อย่างผิดพลาด โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติอาการระแวงมาก่อน
ที่มาของชื่อปรากฏการณ์
นักจิตวิทยา เบรนแดน มาเฮอร์ (Brendan Maher) เป็นผู้ตั้งชื่อปรากฏการณ์นี้ตามชื่อของ มาร์ธา มิตเชลล์ (Martha Mitchell) ภรรยาของ จอห์น มิตเชลล์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ในสมัยประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน
ในช่วงเวลาดังกล่าว มาร์ธา มิตเชลล์ ได้ออกมากล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวมีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่ผิดกฎหมาย แต่คำกล่าวหาของเธอในขณะนั้นกลับถูกตีความว่าเป็นอาการป่วยทางจิตและถูกมองว่าเธอมีอาการหลงผิด อย่างไรก็ตาม เมื่อเหตุการณ์อื้อฉาววอเตอร์เกต (Watergate scandal) ถูกเปิดเผย ความจริงทั้งหมดก็ได้พิสูจน์ว่าสิ่งที่เธอกล่าวหานั้นเป็นเรื่องจริง ส่งผลให้เธอได้รับฉายาว่า "แคสซานดราแห่งวอเตอร์เกต" (The Cassandra of Watergate) เพื่อเปรียบเปรยถึงผู้ที่พูดความจริงแต่ไม่มีใครเชื่อ
หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่เธอกล่าวอ้างคือ การถูกวางยาและถูกกักขังโดยเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในระหว่างการเดินทางไปแคลิฟอร์เนีย เพื่อป้องกันไม่ให้เธอติดต่อสื่อสารกับสื่อมวลชน ซึ่งในเวลาต่อมา เจมส์ แมคคอร์ด (James McCord) ได้ยืนยันในปี 1975 ว่าเรื่องราวของเธอนั้นเป็นความจริง ตามรายงานของ The New York Times และมีการเผยแพร่หลักฐานเพิ่มเติมในบทความของ Newsweek ปี 2017 เกี่ยวกับการแต่งตั้ง สตีเฟน บี. คิง เจ้าหน้าที่ผู้ลักพาตัวเธอ ให้ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำสาธารณรัฐเช็ก
คำถามที่พบบ่อย
ปรากฏการณ์มาร์ธา มิตเชลล์ คืออะไร?
คือการที่บุคลากรทางการแพทย์วินิจฉัยว่าผู้ป่วยมีอาการหลงผิด ทั้งที่ในความเป็นจริงผู้ป่วยกำลังรายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง แต่แพทย์มองว่าเหตุการณ์นั้นไม่น่าเชื่อถือ
ทำไมถึงเกิดปรากฏการณ์นี้?
เกิดจากการที่แพทย์ไม่สามารถหรือไม่ได้ตรวจสอบว่าเหตุการณ์ที่ผู้ป่วยรายงานนั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ โดยสันนิษฐานว่าข้อมูลที่ดูไม่น่าจะเป็นไปได้คืออาการของโรคทางจิต
มาร์ธา มิตเชลล์ มีความเกี่ยวข้องอย่างไร?
เธอเป็นภรรยาของอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ซึ่งถูกตราหน้าว่าป่วยทางจิตเมื่อเธอพยายามเปิดโปงความลับของรัฐบาล แต่ภายหลังพิสูจน์ได้ว่าสิ่งที่เธอพูดเป็นความจริงทั้งหมด
ความเชื่อแบบ Non-bizarre คืออะไร?
คือความเชื่อที่อาจดูไม่น่าเชื่อถือหรือมีความน่าจะเป็นต่ำในมุมมองของแพทย์ แต่ในทางทฤษฎีแล้วเป็นสิ่งที่เป็นไปได้และสามารถเกิดขึ้นได้จริงในโลกความเป็นจริง