โครงการลำดับวงศ์ตระกูลทางคณิตศาสตร์

โครงการลำดับวงศ์ตระกูลทางคณิตศาสตร์ (Mathematics Genealogy Project หรือ MGP) คือฐานข้อมูลบนเว็บไซต์ที่รวบรวมสายสัมพันธ์ทางวิชาการของนักคณิตศาสตร์ โดยเน้นไปที่ความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์ที่ปรึกษาดุษฎีบัณฑิตและลูกศิษย์ เพื่อสร้างแผนผังลำดับวงศ์ตระกูลทางปัญญาของนักคณิตศาสตร์ทั่วโลก

จุดเริ่มต้นของโครงการ

โครงการนี้ก่อตั้งขึ้นโดย แฮร์รี คูนซ์ (Harry Coonce) ซึ่งในขณะนั้นเป็นศาสตราจารย์ด้านคณิตศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยรัฐมินนิโซตา แมนเคโต (Minnesota State University, Mankato) โดยมีแรงจูงใจเริ่มต้นมาจากความต้องการทราบชื่ออาจารย์ที่ปรึกษาของอาจารย์ที่ปรึกษาของตนเอง โครงการนี้เริ่มเปิดใช้งานออนไลน์ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ. 1997

หลังจากที่คูนซ์เกษียณอายุในปี ค.ศ. 1999 และมหาวิทยาลัยรัฐมินนิโซตา แมนเคโต ยุติการสนับสนุนโครงการในปี ค.ศ. 2002 โครงการได้ย้ายไปที่มหาวิทยาลัยรัฐนอร์ทดาโคตา (North Dakota State University) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2003 เป็นต้นมา โครงการนี้ดำเนินงานภายใต้การสนับสนุนของสมาคมคณิตศาสตร์อเมริกัน (American Mathematical Society) และได้รับทุนสนับสนุนจากสถาบันคณิตศาสตร์เคลย์ (Clay Mathematics Institute) ในปี ค.ศ. 2005 ปัจจุบันโครงการนี้มี มิทเชล ที. เคลเลอร์ (Mitchel T. Keller) เป็นผู้อำนวยการจัดการ

พันธกิจและขอบเขตของข้อมูล

โครงการ MGP มีนิยามของคำว่า "คณิตศาสตร์" และ "นักคณิตศาสตร์" ในความหมายที่กว้างขวาง โดยครอบคลุมถึงข้อมูลจากสาขาสถิติ, วิทยาการคอมพิวเตอร์, ปรัชญา และการวิจัยดำเนินงาน (Operations Research)

ข้อมูลในฐานข้อมูลถูกรวบรวมจากแหล่งข้อมูลต่างๆ เช่น Dissertation Abstracts International และ Notices of the American Mathematical Society รวมถึงการส่งข้อมูลเข้ามาโดยตรงจากผู้ใช้งานผ่านเว็บไซต์ ข้อมูลพื้นฐานที่บันทึกไว้สำหรับนักคณิตศาสตร์แต่ละราย ได้แก่:

• ชื่อของนักคณิตศาสตร์
• มหาวิทยาลัยที่มอบปริญญา
• ปีที่สำเร็จการศึกษา
• ชื่อวิทยานิพนธ์
• ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษาและอาจารย์ที่ปรึกษาร่วม
• ประเทศที่มอบปริญญา
• รายชื่อลูกศิษย์ในระดับปริญญาเอก
• จำนวนทายาททางวิชาการ (Academic Descendants)

นอกจากนี้ โครงการยังได้บรรจุรายชื่อบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ไม่มีปริญญาเอกแต่มีผลงานโดดเด่น เช่น ไอแซก นิวตัน (Isaac Newton) และ โจเซฟ-หลุยส์ ลากรานจ์ (Joseph-Louis Lagrange)

ข้อมูลที่เก่าแก่ที่สุดในโครงการคือ อะบู ซาห์ล อีซา อิบน ยะห์ยา อัล-มาสิฮี (Abu Sahl 'Isa ibn Yahya al-Masihi) ซึ่งเสียชีวิตประมาณปี ค.ศ. 1010 และลูกศิษย์ของเขาคือ อิบน ซีนา (Ibn Sina) หรือที่รู้จักในโลกตะวันตกว่า อวิเซนนา (Avicenna) ซึ่งทั้งสองท่านมีทายาททางวิชาการมากกว่า 220,000 คน (ข้อมูล ณ เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2024)

ความน่าเชื่อถือและความสมบูรณ์ของข้อมูล

เนื่องจากข้อมูลส่วนหนึ่งมาจากการรายงานด้วยตนเอง (Self-reported) จึงมีความเป็นไปได้ที่เครือข่ายลำดับวงศ์ตระกูลที่ปรากฏอาจไม่ครอบคลุมเครือข่ายการเป็นที่ปรึกษาทั้งหมดอย่างสมบูรณ์ ตัวอย่างเช่น มีนักคณิตศาสตร์จำนวนหนึ่งที่ไม่มีการบันทึกชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา หรือไม่มีการบันทึกชื่อลูกศิษย์

อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาของ Maimgren, Ottino และ Amaral ในปี ค.ศ. 2010 ระบุว่าข้อมูลการสำเร็จการศึกษาและการเป็นที่ปรึกษาสำหรับนักคณิตศาสตร์ที่จบการศึกษาระหว่างปี ค.ศ. 1900 ถึง 1960 มีความน่าเชื่อถือสูงที่สุด