วรรณกรรมเวลส์ยุคกลาง มรดกทางกวีและตำนานพื้นบ้าน

วรรณกรรมเวลส์ยุคกลาง (Medieval Welsh literature) คือผลงานเขียนที่รังสรรค์ขึ้นด้วยภาษาเวลส์ในช่วงยุคกลาง โดยครอบคลุมเนื้อหาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 ซึ่งเป็นช่วงที่ภาษาเวลส์เริ่มแยกตัวออกจากภาษาบริตตนิคดั้งเดิม (Common Brittonic) ต่อเนื่องมาจนถึงผลงานในคริสต์ศตวรรษที่ 16

วิวัฒนาการของภาษาและประเพณีทางวรรณกรรม

ภาษาเวลส์เริ่มมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวแยกจากภาษาบริตตนิคโบราณในช่วงปี ค.ศ. 400 ถึง 700 โดยวรรณกรรมที่เก่าแก่ที่สุดที่หลงเหลืออยู่คือกวีนิพนธ์จากยุคนี้ ประเพณีการเขียนกวีนิพนธ์ของกลุ่มที่เรียกว่า Y Cynfeirdd (กวีรุ่นแรก) ได้รับการสืบทอดต่อมาอย่างยาวนานกว่าหนึ่งพันปี จนถึงยุคของกวีชนชั้นสูงในคริสต์ศตวรรษที่ 16

แกนหลักของวรรณกรรมยุคนี้คือกวีนิพนธ์สรรเสริญ (Praise poetry) โดยมี Taliesin ได้รับการยกย่องว่าเป็นกวีคนแรกในสายประเพณีนี้ ลักษณะเด่นของกวีในยุคกลางคือความเป็นมืออาชีพ ซึ่งต้องพึ่งพาการอุปถัมภ์จากกษัตริย์ เจ้าชาย และขุนนาง เพื่อการดำรงชีพ เช่นเดียวกับระบบบาร์ด (Bards) ของไอร์แลนด์ และสคาลด์ (Skalds) ของนอร์ส ที่เน้นการสร้างสรรค์คำประพันธ์ที่มีโครงสร้างซับซ้อนและมีการใช้สัมผัสอักษรอย่างเข้มข้น

ระบบกวีอาชีพและสมาคมกวี

ความเป็นมืออาชีพของกวีได้รับการสนับสนุนโดยสมาคมกวี (Guild of Poets) หรือคณะบาร์ด (Order of Bards) ซึ่งมีกฎระเบียบที่เคร่งครัด โดยมองว่าการแต่งกวีเป็นงานฝีมือ (Craft) กวีผู้ฝึกหัดต้องผ่านการเรียนรู้งานเป็นเวลา 9 ปี จึงจะได้รับการรับรองว่าเป็นกวีเต็มตัว นอกจากนี้ กฎของสมาคมยังกำหนดค่าตอบแทนที่กวีจะได้รับ ซึ่งจะแปรผันตามระยะเวลาการฝึกฝนและความต้องการของผลงานในช่วงเวลาต่างๆ ของปี

วรรณกรรมร้อยแก้วและตำนาน Mabinogion

นอกเหนือจากกวีราชสำนักแล้ว กษัตริย์และขุนนางยังให้การอุปถัมภ์ cyfarwydd หรือนักเล่าเรื่องอย่างเป็นทางการ แม้ว่าผลงานของนักเล่าเรื่องเหล่านี้จะหลงเหลืออยู่น้อยมาก แต่ได้มีการนำเรื่องเล่าพื้นเมืองมาเรียบเรียงเป็นวรรณกรรมร้อยแก้ว ซึ่งผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือชุดเรื่องเล่าที่รู้จักกันในชื่อ Mabinogion

อย่างไรก็ตาม วรรณกรรมร้อยแก้วของเวลส์ในยุคกลางไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องเล่าตำนานเท่านั้น แต่ยังรวมถึงงานเขียนทางศาสนา งานเขียนเชิงปฏิบัติ และงานแปลจากภาษาอื่นอีกเป็นจำนวนมาก

กวีนิพนธ์เวลส์ก่อนปี ค.ศ. 1100

ช่วงเวลาก่อนปี ค.ศ. 1100 ถูกเรียกว่ายุค Y Cynfeirdd (กวีรุ่นแรก) หรือ Yr Hengerdd (กวีนิพนธ์โบราณ) ซึ่งเริ่มตั้งแต่การกำเนิดของภาษาเวลส์จนถึงการเข้ามาของชาวนอร์มันในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 11

กวีนิพนธ์จากเขตเหนือ (Yr Hen Ogledd)

วรรณกรรมเวลส์ที่เก่าแก่ที่สุดไม่ได้เกิดขึ้นในดินแดนเวลส์ปัจจุบัน แต่เกิดขึ้นในทางตอนเหนือของอังกฤษและตอนใต้ของสกอตแลนด์ (เรียกว่า Yr Hen Ogledd) ซึ่งอาจจัดว่าเป็นภาษาคัมบริก (Cumbric) ซึ่งเป็นภาษาถิ่นบริธอนิกที่ใกล้เคียงกับภาษาเวลส์โบราณ แม้ผลงานจะถูกแต่งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 6-8 แต่หลักฐานที่หลงเหลืออยู่เป็นฉบับคัดลอกในคริสต์ศตวรรษที่ 13 และ 14

กวีคนสำคัญในยุคแรก

• Taliesin: ผลงานของเขาถูกเก็บรักษาไว้ใน Llyfr Taliesin (หนังสือของทาลิเอซิน) แม้จะมีบทกวีลึกลับในยุคหลังปนอยู่ แต่ผู้เชี่ยวชาญระบุว่ามี 12 บทกวีที่มาจากคริสต์ศตวรรษที่ 6 ซึ่งเป็นบทกวีสรรเสริญกษัตริย์ เช่น Cynan Garwyn และ Urien Rheged โดยงานของเขากลายเป็นต้นแบบให้กวีรุ่นหลัง
• Aneirin: กวีร่วมสมัยของ Taliesin ผู้เขียนมหากาพย์ Y Gododdin ซึ่งบันทึกเหตุการณ์การรบที่ Catraeth ประมาณปี ค.ศ. 598 ระหว่างชาวบริตันแห่งอาณาจักร Gododdin กับอาณาจักรแซกซอน ผลงานนี้ถูกเก็บรักษาไว้ใน Llyfr Aneirin (หนังสือของอาเนริน) ซึ่งเขียนขึ้นประมาณปี ค.ศ. 1265
• Llywarch Hen และ Heledd: บทกวีในรูปแบบการพูดคนเดียว (Monologues) ที่ถ่ายทอดความโศกเศร้าจากการสูญเสียดินแดนทางตะวันออกของอาณาจักร Powys โดยส่วนของ Heledd เชื่อว่าแต่งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 9 ส่วนของ Llywarch Hen มีช่วงเวลาที่กว้างกว่าตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึง 12