ไมโครโมบิลิตี้ (Micromobility) นวัตกรรมยานพาหนะขนาดเล็กเพื่อเมืองอัจฉริยะ

ไมโครโมบิลิตี้ (Micromobility) คือการใช้ยานพาหนะขนาดเล็ก น้ำหนักเบา ซึ่งออกแบบมาเพื่อการเดินทางระยะสั้นในเขตเมือง โดยผู้ใช้เป็นผู้ควบคุมการขับขี่ด้วยตนเอง ยานพาหนะเหล่านี้ครอบคลุมตั้งแต่จักรยาน, เวโลโมบิล (Velomobiles), จักรยานไฟฟ้า (e-bikes), จักรยานบรรทุกสินค้า (cargo bikes), สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า, สเก็ตบอร์ดไฟฟ้า และระบบการแบ่งปันจักรยานสาธารณะ

ลักษณะสำคัญของไมโครโมบิลิตี้

ยานพาหนะในกลุ่มไมโครโมบิลิตี้มักเป็นยานพาหนะที่มีล้อ และมีความเร็วต่ำ ซึ่งออกแบบมาเพื่อการเดินทางระยะสั้น โดยอาจใช้พลังงานจากแรงคน, เครื่องยนต์สันดาป หรือระบบไฟฟ้า ซึ่งความถูกต้องตามกฎหมายและการใช้งานจะแตกต่างกันไปตามกฎระเบียบของแต่ละพื้นที่

การจำแนกประเภทและมาตรฐาน

ในตอนแรก การจำแนกไมโครโมบิลิตี้จะพิจารณาจากน้ำหนักรวมของยานพาหนะที่น้อยกว่า 500 กิโลกรัม อย่างไรก็ตาม ตามมาตรฐานของ SAE International ในปี 2018 คำนิยามนี้ได้เปลี่ยนไป โดยจะ ไม่รวม ยานพาหนะที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายในและยานพาหนะที่มีความเร็วสูงสุดเกิน 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ตัวอย่างยานพาหนะ

• จักรยานและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า: เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของไมโครโมบิลิตี้
• ยานพาหนะส่วนบุคคล: เช่น เซกเวย์ (Segway), Onewheel, และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าแบบยืน
• ยานพาหนะเพื่อความช่วยเหลือ: เช่น รถเข็นวีลแชร์ไฟฟ้า (Wheelchairs) และรถสกู๊ตเตอร์เพื่อสุขภาพ (Mobility scooters)

ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็ก (Light Electric Vehicles - LEVs)

ยานพาหนะหลายประเภทในกลุ่มไมโครโมบิลิตี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่ม ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็ก (LEVs) เช่น จักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า โดยในสหภาพยุโรป ตามระเบียบ EU 168/2013 ยานพาหนะ LEVs จะต้องมีความเร็วสูงสุดไม่เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เพื่อให้สอดคล้องกับความปลอดภัยในการใช้งานบนทางเท้าหรือเลนจักรยาน

ประวัติความเป็นมาและการพัฒนา

แม้ว่าจักรยานและสกู๊ตเตอร์จะถูกใช้งานมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 แต่การเติบโตของรถยนต์ในศตวรรษที่ 20 ทำให้บทบาทของยานพาหนะขนาดเล็กลดลง จนกระทั่งเกิดการพัฒนาของระบบแบ่งปันจักรยาน (Bicycle-sharing services) ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ยุค:

1. ยุคที่ 1: เริ่มต้นจากโครงการไม่แสวงหาผลกำไรขนาดเล็ก เช่น โครงการ "White Bike" ในอัมสเตอร์ดัม ปี 1965 เพื่อลดผลกระทบจากเมืองขยายตัว
2. ยุคที่ 2: พัฒนาสู่ธุรกิจที่มีการจัดระเบียบมากขึ้น มีสถานีจอดและระบบหยอดเหรียญ เพื่อลดปัญหาการโจรกรรม
3. ยุคที่ 3: นำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ เช่น การติดตามผ่าน GPS และการจองผ่านสมาร์ทโฟน เช่น ระบบ Velo'v ในฝรั่งเศส
4. ยุคที่ 4: การบูรณาการเทคโนโลยีมัลติโมดอล (Multi-modal) และการใช้จักรยานไฟฟ้า (E-bikes) พร้อมตู้คีออสแบบดิจิทัล เพื่อเพิ่มความสะดวกสบายในการใช้งาน