← กลับไปยังบทความทั้งหมด

ตะวันออกกลาง ภูมิภาคแห่งอารยธรรมและจุดยุทธศาสตร์โลก

สรุปใจความสำคัญ

  • ตะวันออกกลางเป็นจุดกำเนิดของศาสนาอับราฮัมทั้งสาม (ยิว, คริสต์, อิสลาม)
  • เป็นภูมิภาคแรกที่มนุษย์สมัยใหม่ตั้งถิ่นฐานนอกทวีปแอฟริกาและเป็นจุดกำเนิดของระบบการเขียน
  • เป็นแหล่งสำรองน้ำมันดิบที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยเฉพาะในกลุ่มรัฐอาหรับอ่าว

ตะวันออกกลาง (Middle East) เป็นภูมิภาคทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเอเชียตะวันตก (ยกเว้นภูมิภาคคอเคซัส) รวมถึงประเทศอียิปต์ในทวีปแอฟริกา และประเทศตุรกีในทวีปยุโรปและเอเชีย ภูมิภาคนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในเชิงยุทธศาสตร์ เนื่องจากตั้งอยู่จุดตัดของสามทวีป ได้แก่ แอฟริกา ยุโรป และเอเชีย

แผนที่ตะวันออกกลาง
ภูมิภาคตะวันออกกลางซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างสามทวีป

ภูมิศาสตร์และประชากร

ภูมิภาคนี้ประกอบด้วยพื้นที่สำคัญ เช่น คาบสมุทรอาหรับ, อนาโตเลีย, เลแวนต์ และเมโสโปเตเมีย (ซึ่งรวมกันเป็นพื้นที่ที่เรียกว่า "พระจันทร์เสี้ยวอันอุดมสมบูรณ์" (Fertile Crescent)) และที่ราบสูงอิหร่าน

ในด้านประชากร กลุ่มชาติพันธุ์ที่แพร่หลายที่สุดคือชาวอาหรับ ตามมาด้วยชาวตุรกี ชาวเปอร์เซีย ชาวเคิร์ด ชาวจิว และชาวอัสซีเรีย โดยมีประเทศที่มีประชากรมากที่สุดสามอันดับแรกคือ อียิปต์ อิหร่าน และตุรกี ส่วนซาอุดีอาระเบียเป็นประเทศที่มีพื้นที่กว้างขวางที่สุดในภูมิภาค

ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

ตะวันออกกลางเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานและร่ำรวยที่สุดในโลก เนื่องจากเป็นพื้นที่แรกที่มนุษย์สมัยใหม่เริ่มตั้งถิ่นฐานนอกทวีปแอฟริกา และเป็นจุดกำเนิดของระบบการเขียนครั้งแรกของโลก

นอกจากนี้ ตะวันออกกลางยังเป็นจุดกำเนิดของศาสนาในกลุ่มอับราฮัมทั้งสามศาสนา ได้แก่ ศาสนายิว ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม ซึ่งมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของทั้งสามศาสนาตั้งอยู่ในภูมิภาคนี้

ทัศนียภาพตะวันออกกลาง
ความหลากหลายทางวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรมในตะวันออกกลาง

สภาพภูมิอากาศและทรัพยากร

พื้นที่ส่วนใหญ่ของตะวันออกกลางมีสภาพอากาศแบบร้อนและแห้งแล้ง โดยเฉพาะในแถบคาบสมุทรอาหรับและอียิปต์ อย่างไรก็ตาม มีแม่น้ำสายสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการเกษตร เช่น แม่น้ำไนล์ในอียิปต์, แม่น้ำไทกริสและยูเฟรทีสในเมโสโปเตเมีย และแม่น้ำจอร์แดนในเลแวนต์

กลุ่มประเทศที่ตั้งอยู่ริมอ่าวเปอร์เซีย หรือที่เรียกกันว่า "รัฐอาหรับอ่าว" (Gulf Arab states) มีปริมาณสำรองน้ำมันดิบมหาศาล ซึ่งเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจที่สำคัญและส่งผลกระทบต่อการเมืองระดับโลกอย่างมาก

ความท้าทายในปัจจุบัน

เนื่องจากความแห้งแล้งและการพึ่งพาสินค้าโภคภัณฑ์อย่างเชื้อเพลิงฟอสซิล ตะวันออกกลางจึงเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เปราะบางที่สุดต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความขาดแคลนน้ำ

คำจำกัดความและที่มาของชื่อ

คำว่า "ตะวันออกกลาง" อาจมีต้นกำเนิดมาจากสำนักงานอินเดียของสหราชอาณาจักรในช่วงปี ค.ศ. 1850 แต่เริ่มเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางผ่านสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะหลังจากที่ Alfred Thayer Mahan นักยุทธศาสตร์ทางเรือของสหรัฐฯ ใช้คำนี้ในปี ค.ศ. 1902 เพื่อระบุพื้นที่ระหว่างอาหรับและอินเดีย เพื่อให้สหราชอาณาจักรสามารถควบคุมเส้นทางเดินเรือในอ่าวเปอร์เซียเพื่อป้องกันการขยายอิทธิพลของจักรวรรดิรัสเซีย

คำถามที่พบบ่อย

ตะวันออกกลางประกอบด้วยประเทศใดบ้าง?

โดยทั่วไปจะครอบคลุมเอเชียตะวันตกทั้งหมด (ยกเว้นคอเคซัส) รวมถึงอียิปต์ในแอฟริกา และตุรกีซึ่งคาบเกี่ยวระหว่างยุโรปและเอเชีย

กลุ่มชาติพันธุ์หลักในตะวันออกกลางคือกลุ่มใด?

กลุ่มชาติพันธุ์ที่แพร่หลายที่สุดคือชาวอาหรับ ตามมาด้วยชาวตุรกี ชาวเปอร์เซีย ชาวเคิร์ด ชาวจิว และชาวอัสซีเรีย

ทำไมตะวันออกกลางถึงมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์?

เพราะตั้งอยู่จุดตัดของสามทวีป (แอฟริกา, ยุโรป, เอเชีย) และมีทรัพยากรน้ำมันดิบมหาศาลที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจโลก