ตะวันออกกลาง ภูมิภาคแห่งอารยธรรมและจุดยุทธศาสตร์โลก
สรุปใจความสำคัญ
- ตะวันออกกลางเป็นจุดกำเนิดของศาสนาอับราฮัมทั้งสาม (ยิว, คริสต์, อิสลาม)
- เป็นภูมิภาคแรกที่มนุษย์สมัยใหม่ตั้งถิ่นฐานนอกทวีปแอฟริกาและเป็นจุดกำเนิดของระบบการเขียน
- เป็นแหล่งสำรองน้ำมันดิบที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยเฉพาะในกลุ่มรัฐอาหรับอ่าว
ตะวันออกกลาง (Middle East) เป็นภูมิภาคทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเอเชียตะวันตก (ยกเว้นภูมิภาคคอเคซัส) รวมถึงประเทศอียิปต์ในทวีปแอฟริกา และประเทศตุรกีในทวีปยุโรปและเอเชีย ภูมิภาคนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในเชิงยุทธศาสตร์ เนื่องจากตั้งอยู่จุดตัดของสามทวีป ได้แก่ แอฟริกา ยุโรป และเอเชีย

ภูมิศาสตร์และประชากร
ภูมิภาคนี้ประกอบด้วยพื้นที่สำคัญ เช่น คาบสมุทรอาหรับ, อนาโตเลีย, เลแวนต์ และเมโสโปเตเมีย (ซึ่งรวมกันเป็นพื้นที่ที่เรียกว่า "พระจันทร์เสี้ยวอันอุดมสมบูรณ์" (Fertile Crescent)) และที่ราบสูงอิหร่าน
ในด้านประชากร กลุ่มชาติพันธุ์ที่แพร่หลายที่สุดคือชาวอาหรับ ตามมาด้วยชาวตุรกี ชาวเปอร์เซีย ชาวเคิร์ด ชาวจิว และชาวอัสซีเรีย โดยมีประเทศที่มีประชากรมากที่สุดสามอันดับแรกคือ อียิปต์ อิหร่าน และตุรกี ส่วนซาอุดีอาระเบียเป็นประเทศที่มีพื้นที่กว้างขวางที่สุดในภูมิภาค
ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
ตะวันออกกลางเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานและร่ำรวยที่สุดในโลก เนื่องจากเป็นพื้นที่แรกที่มนุษย์สมัยใหม่เริ่มตั้งถิ่นฐานนอกทวีปแอฟริกา และเป็นจุดกำเนิดของระบบการเขียนครั้งแรกของโลก
นอกจากนี้ ตะวันออกกลางยังเป็นจุดกำเนิดของศาสนาในกลุ่มอับราฮัมทั้งสามศาสนา ได้แก่ ศาสนายิว ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม ซึ่งมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของทั้งสามศาสนาตั้งอยู่ในภูมิภาคนี้

สภาพภูมิอากาศและทรัพยากร
พื้นที่ส่วนใหญ่ของตะวันออกกลางมีสภาพอากาศแบบร้อนและแห้งแล้ง โดยเฉพาะในแถบคาบสมุทรอาหรับและอียิปต์ อย่างไรก็ตาม มีแม่น้ำสายสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการเกษตร เช่น แม่น้ำไนล์ในอียิปต์, แม่น้ำไทกริสและยูเฟรทีสในเมโสโปเตเมีย และแม่น้ำจอร์แดนในเลแวนต์
กลุ่มประเทศที่ตั้งอยู่ริมอ่าวเปอร์เซีย หรือที่เรียกกันว่า "รัฐอาหรับอ่าว" (Gulf Arab states) มีปริมาณสำรองน้ำมันดิบมหาศาล ซึ่งเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจที่สำคัญและส่งผลกระทบต่อการเมืองระดับโลกอย่างมาก
ความท้าทายในปัจจุบัน
เนื่องจากความแห้งแล้งและการพึ่งพาสินค้าโภคภัณฑ์อย่างเชื้อเพลิงฟอสซิล ตะวันออกกลางจึงเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่เปราะบางที่สุดต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความขาดแคลนน้ำ
คำจำกัดความและที่มาของชื่อ
คำว่า "ตะวันออกกลาง" อาจมีต้นกำเนิดมาจากสำนักงานอินเดียของสหราชอาณาจักรในช่วงปี ค.ศ. 1850 แต่เริ่มเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางผ่านสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะหลังจากที่ Alfred Thayer Mahan นักยุทธศาสตร์ทางเรือของสหรัฐฯ ใช้คำนี้ในปี ค.ศ. 1902 เพื่อระบุพื้นที่ระหว่างอาหรับและอินเดีย เพื่อให้สหราชอาณาจักรสามารถควบคุมเส้นทางเดินเรือในอ่าวเปอร์เซียเพื่อป้องกันการขยายอิทธิพลของจักรวรรดิรัสเซีย
คำถามที่พบบ่อย
ตะวันออกกลางประกอบด้วยประเทศใดบ้าง?
โดยทั่วไปจะครอบคลุมเอเชียตะวันตกทั้งหมด (ยกเว้นคอเคซัส) รวมถึงอียิปต์ในแอฟริกา และตุรกีซึ่งคาบเกี่ยวระหว่างยุโรปและเอเชีย
กลุ่มชาติพันธุ์หลักในตะวันออกกลางคือกลุ่มใด?
กลุ่มชาติพันธุ์ที่แพร่หลายที่สุดคือชาวอาหรับ ตามมาด้วยชาวตุรกี ชาวเปอร์เซีย ชาวเคิร์ด ชาวจิว และชาวอัสซีเรีย
ทำไมตะวันออกกลางถึงมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์?
เพราะตั้งอยู่จุดตัดของสามทวีป (แอฟริกา, ยุโรป, เอเชีย) และมีทรัพยากรน้ำมันดิบมหาศาลที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจโลก
