รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมญี่ปุ่น

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (ญี่ปุ่น: 防衛大臣, Bōei Daijin) หรือเรียกสั้นๆ ว่า โบเอโช (Bōei-shō) เป็นสมาชิกของคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นและเป็นผู้นำของกระทรวงกลาโหม ซึ่งเป็นหน่วยงานบริหารของกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น (Japan Self-Defense Forces - JSDF) ในด้านอำนาจการสั่งการและอำนาจหน้าที่เหนือทางทหาร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีลำดับความสำคัญเป็นรองเพียงนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุด

บทบาทและอำนาจหน้าที่

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมได้รับการแต่งตั้งโดยนายกรัฐมนตรี และมีบทบาทสำคัญในฐานะสมาชิกของสภาความมั่นคงแห่งชาติ (National Security Council) และสภาข่าวกรองแห่งชาติ (National Intelligence Council) โดยมีหน้าที่หลักดังนี้:

• รับผิดชอบด้านการจัดองค์กรและการกำหนดนโยบายความมั่นคงแห่งชาติ
• นำเสนอข้อเสนอทางกฎหมายต่อสภาไดเอท (National Diet)
• ประสานงานกับกระทรวงการคลังในการจัดทำคำขอรับงบประมาณ

ในการปฏิบัติหน้าที่ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะได้รับคำแนะนำในทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับภารกิจของกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่นจากหัวหน้าคณะเสนาธิการร่วม (Chief of Staff, Joint Staff)

สายการบังคับบัญชา

โครงสร้างการบังคับบัญชาของกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น (JSDF) ซึ่งไม่ใช่กองทัพในรูปแบบทางการ มีลำดับดังนี้:

1. นายกรัฐมนตรี: ผู้บัญชาการทหารสูงสุด
2. รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม: ผู้กำกับดูแลนโยบายและการบริหาร
3. หัวหน้าคณะเสนาธิการร่วม: ผู้บังคับบัญชาสูงสุดในระดับปฏิบัติการทางทหาร

ทั้งนี้ จักรพรรดิญี่ปุ่นทรงเป็นประมุขภายใต้รัฐธรรมนูญ ซึ่งไม่มีอำนาจทางการเมืองหรือทางทหารเหนือกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น แต่อย่างไรก็ตาม จักรพรรดิจะทรงเป็นผู้แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีให้ดำรงตำแหน่งอย่างเป็นทางการ

ประวัติและการปฏิรูป

เดิมทีญี่ปุ่นมีหน่วยงานที่เรียกว่าสำนักงานป้องกันประเทศ (Defense Agency) ต่อมาเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2550 รัฐบาลญี่ปุ่นได้ตัดสินใจปฏิรูปสำนักงานดังกล่าวให้เป็น กระทรวงกลาโหม เพื่อยกระดับการพัฒนาทางทหารและสร้างภาพลักษณ์ที่เข้มแข็งขึ้นให้กับกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น ภายใต้การผลักดันของนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะ

การยกระดับนี้ได้รับการอนุมัติจากสภาผู้แทนราษฎรในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2549 และวุฒิสภาในกลางเดือนธันวาคม พ.ศ. 2549 โดยมีนายฟุมิโอะ คิวมา เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมคนแรกหลังการปฏิรูป

นโยบายการป้องกันประเทศ

นโยบายการป้องกันประเทศของญี่ปุ่นยึดตาม "นโยบายพื้นฐานสำหรับการป้องกันประเทศ" (Basic Policy for National Defense) ซึ่งเริ่มนำมาใช้โดยคณะรัฐมนตรีในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2500 โดยมีเป้าหมายหลักคือการป้องกันการรุกรานจากศัตรูภายนอก ทั้งในทางตรงและทางอ้อม

ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

ภายหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง กองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นถูกยุบและกองกำลังสหรัฐฯ เข้าควบคุมดูแล ต่อมาในช่วงปี พ.ศ. 2493 ถึง 2495 ได้มีการจัดตั้งกองกำลังตำรวจแห่งชาติ (National Police Reserve) นำโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ทาเคโอะ โอฮาชิ ซึ่งต่อมาถูกเปลี่ยนชื่อเป็นกองกำลังความปลอดภัยแห่งชาติ (National Safety Force) ในปี พ.ศ. 2495 และมีการก่อตั้งกองกำลังความปลอดภัยชายฝั่ง (Coastal Safety Force) ในปีเดียวกัน โดยมีโทคุทาโร คิมูระ เป็นผู้บัญชาการ