ดาวเทียมขนส่งอเนกประสงค์ (MTSAT)

ดาวเทียมขนส่งอเนกประสงค์ หรือ MTSAT (Multi-Functional Transport Satellite) คือชุดดาวเทียมค้างฟ้า (Geostationary Satellites) ที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานในด้านอุตุนิยมวิทยาและการควบคุมการจราจรทางอากาศ โดยมีกระทรวงที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน การขนส่ง และการท่องเที่ยว (MLIT) และกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) เป็นผู้ครอบครองและปฏิบัติการ

ดาวเทียมชุดนี้ให้บริการครอบคลุมพื้นที่ซีกโลกที่มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ 140.0 องศาตะวันออก ซึ่งครอบคลุมพื้นที่สำคัญอย่างประเทศญี่ปุ่นและประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเป็นผู้ใช้งานหลักของข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมจาก MTSAT

คุณลักษณะทางเทคนิค

MTSAT ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อทดแทนดาวเทียม GMS-5 หรือ Himawari 5 โดยมีความสามารถในการส่งข้อมูลภาพถ่ายใน 5 ย่านความถี่ ได้แก่ แสงที่มองเห็นได้ (Visible) และอินฟราเรด (Infrared) 4 ย่าน รวมถึงช่องสัญญาณไอน้ำ

• ความละเอียดของภาพ: กล้องแสงที่มองเห็นได้มีความละเอียด 1 กิโลเมตร ส่วนกล้องอินฟราเรดมีความละเอียด 4 กิโลเมตร (ความละเอียดจะลดลงเมื่อห่างจากเส้นศูนย์สูตรที่ตำแหน่ง 140 องศาตะวันออก)
• อายุการใช้งาน: มีกำหนดอายุการใช้งานตามแผน 5 ปี
• ผู้ผลิต: MTSAT-1 และ 1R ผลิตโดยบริษัท Space Systems/Loral ส่วน MTSAT-2 ผลิตโดยบริษัท Mitsubishi

ประวัติการปฏิบัติงาน

MTSAT-1 และความช่วยเหลือจาก NOAA

การปล่อยดาวเทียม MTSAT-1 ด้วยจรวด H-II เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1999 ประสบความล้มเหลว ส่งผลให้ตัวดาวเทียมถูกทำลาย การสูญเสียนี้ทำให้ญี่ปุ่นขาดแคลนข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาหลังจากที่ GMS-5 ถูกปลดระวางในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2003

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ องค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (NOAA) ได้ให้ยืมดาวเทียม GOES-9 โดยมีการปรับตำแหน่งไปที่ 155.0 องศาตะวันออก เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม ค.ศ. 2003 เพื่อสนับสนุนการทำงานของกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นเป็นการชั่วคราว

MTSAT-1R (Himawari 6)

MTSAT-1R หรือที่รู้จักในชื่อ Himawari 6 ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศด้วยจรวด H-IIA เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2005 และเริ่มปฏิบัติการบางส่วนในวันที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 2005 อย่างไรก็ตาม ในช่วงแรกระบบบรรทุกสำหรับการบินไม่สามารถใช้งานได้ เนื่องจากระบบควบคุมการจราจรทางอากาศจำเป็นต้องใช้ดาวเทียม MTSAT อย่างน้อย 2 ดวงทำงานร่วมกัน

MTSAT-1R มีการติดตั้งแผ่นใบเรือสุริยะ (Solar Sail) เพื่อต้านแรงบิดที่เกิดจากความดันของแสงอาทิตย์บนแผงโซลาร์เซลล์ และมี Trim Tab เพื่อปรับสมดุลแรงบิดในระดับละเอียด ดาวเทียมดวงนี้ถูกปลดระวางเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม ค.ศ. 2015 เนื่องจากข้อจำกัดด้านเชื้อเพลิง

MTSAT-2 (Himawari 7)

MTSAT-2 หรือ Himawari 7 ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2006 และประจำการอยู่ที่ตำแหน่ง 145.0 องศาตะวันออก ในช่วงแรก ฟังก์ชันด้านอุตุนิยมวิทยาของ MTSAT-2 ถูกพักการทำงาน (Hibernation) ไว้จนกว่า MTSAT-1R จะสิ้นสุดอายุการใช้งาน โดยเน้นการใช้งานด้านการขนส่งและการสื่อสารเป็นหลัก

เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2007 กรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นรายงานว่าเกิดเหตุขัดข้องในระบบควบคุมท่าทาง (Attitude Control) ของ MTSAT-2 ซึ่งคาดว่าเกิดจากความผิดปกติของเครื่องยนต์ขับดัน (Thruster) แต่สามารถแก้ไขได้โดยการใช้เครื่องยนต์ขับดันสำรอง และกลับมาทำงานปกติในวันที่ 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 2007

การปลดระวางและผู้สืบทอด

ดาวเทียมชุด MTSAT ถูกแทนที่ด้วยดาวเทียม Himawari 8 เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 2015 ซึ่งเป็นดาวเทียมรุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าในด้านการพยากรณ์อากาศ

สถานีภาคพื้นดิน

สถานีภาคพื้นดินที่ใช้ควบคุมและรับสัญญาณของดาวเทียมทั้งสองดวงตั้งอยู่ที่เมืองโกเบ (Kobe) และเมืองฮิตาชิโอตะ (Hitachiōta) ในจังหวัดอิบารากิ ประเทศญี่ปุ่น