พรรคเมอร์บา พรรคคอมมิวนิสต์แนวชาตินิยมของอินโดนีเซีย

พรรคเมอร์บา (อินโดนีเซีย: Partai Murba หรือ Partai Musyawarah Rakyat Banyak แปลว่า พรรคโปรเลตาเรียต) เป็นพรรคการเมืองในประเทศอินโดนีเซียที่ยึดถืออุดมการณ์แบบคอมมิวนิสต์แนวชาตินิยม (National Communism) พรรคนี้ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1948 โดยกลุ่มผู้นำที่นำโดย ตัน มาลากา (Tan Malaka), ไชรุล ซาเลห์ (Chairul Saleh), สุการ์นี (Sukarni) และอดัม มาลิก (Adam Malik)

ประวัติศาสตร์ของพรรคเมอร์บามีความเกี่ยวพันอย่างใกล้ชิดกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งอินโดนีเซีย (PKI) ซึ่งเป็นพรรคคอมมิวนิสต์กระแสหลักในขณะนั้น แม้ในช่วงแรกความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองพรรคจะเป็นไปอย่างยืดหยุ่น แต่ในเวลาต่อมาพรรคเมอร์บาและ PKI ได้กลายเป็นศัตรูคู่อาฆาตทางการเมืองอย่างรุนแรง จนกระทั่งพรรคเมอร์บาถูกควบรวมเข้ากับพรรคประชาธิปไตยอินโดนีเซีย (Indonesian Democratic Party) ในปี ค.ศ. 1973 ภายใต้ระบอบระเบียบใหม่ (New Order)

การก่อตั้งพรรค

จุดเริ่มต้นของพรรคเมอร์บาเกิดขึ้นหลังจากเหตุการณ์กบฏมาดิอุน (Madiun Affair) ในปี ค.ศ. 1948 ซึ่งส่งผลให้พรรคคอมมิวนิสต์แห่งอินโดนีเซีย (PKI) ถูกต่อต้านอย่างหนักและเกิดสูญญากาศทางการเมืองในกลุ่มฝ่ายซ้ายทั่วเกาะชวา (ยกเว้นในบันเต็น) ผู้ติดตามของตัน มาลากา จึงฉวยโอกาสนี้ในการรวมกลุ่มทางการเมือง

เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม ค.ศ. 1948 องค์ประกอบหลักสามส่วนของขบวนการประชาชนปฏิวัติ (Revolutionary People's Movement หรือ GRR) ซึ่งนำโดยตัน มาลากา ได้แก่ พรรคประชาชน (People's Party), พรรคคนยากจน (Poor People's Party) และพรรคแรงงานอิสระแห่งอินโดนีเซีย (Independent Labour Party of Indonesia) ได้ประกาศควบรวมกันเพื่อก่อตั้งพรรคเมอร์บา โดยการควบรวมเสร็จสมบูรณ์ในวันที่ 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1948 ซึ่งเป็นวันครบรอบการปฏิวัติรัสเซีย และมีการประกาศรัฐธรรมนูญของพรรคในวันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1948

ในช่วงก่อตั้ง พรรคมีสมาชิกประมาณ 80,000 คน โดยมีโครงสร้างผู้นำประกอบด้วย สุการ์นี เป็นประธานพรรค และมีเจ้าหน้าที่บริหารระดับสูงคนอื่นๆ เช่น ชัมซู ฮาร์จา อุดายา (เลขาธิการทั่วไป) แม้ว่าตัน มาลากา จะเป็นผู้มีอิทธิพลทางความคิดสูงสุด แต่เขาไม่ได้ดำรงตำแหน่งผู้นำพรรคอย่างเป็นทางการ

อุดมการณ์และลักษณะทางการเมือง

พรรคเมอร์บามีลักษณะเด่นคือการผสมผสานระหว่าง ลัทธิมาร์กซ์ (Marxism) และ ชาตินิยมอินโดนีเซีย อย่างเข้มข้น โดยมุ่งเน้นที่การปลดปล่อยชาติและการต่อต้านจักรวรรดินิยม พรรคดึงดูดกลุ่มอดีตนักรบกองโจรและคนงานที่ไม่พอใจกับการพัฒนาประเทศหลังได้รับเอกราช

ลักษณะสำคัญของพรรค ได้แก่:

• แนวคิดชาตินิยมสุดโต่ง: มุ่งเน้นเอกราช 100% และการต่อสู้เพื่อสิทธิของประชาชนส่วนใหญ่ (Murba)
• การต่อต้านศาสนาในทางการเมือง: พรรคมีจุดยืนแบบเซคิวลาร์ (Secular) และระแวดระวังการขยายอิทธิพลของศาสนาอิสลามในรัฐบาล
• ความขัดแย้งกับ PKI: ในขณะที่ PKI มักดำเนินนโยบายตามแนวทางของสหภาพโซเวียตหรือจีน พรรคเมอร์บากลับยึดถือแนวทางชาตินิยมที่ปรับให้เข้ากับบริบทของอินโดนีเซีย ทำให้เกิดความขัดแย้งทางอุดมการณ์อย่างรุนแรง

บทบาทในการเลือกตั้งและช่วงประชาธิปไตยชี้นำ

ในการเลือกตั้งทั่วไปปี ค.ศ. 1955 พรรคเมอร์บาประสบความล้มเหลวอย่างมาก โดยได้รับคะแนนเสียงเพียง 199,588 คะแนน (ร้อยละ 0.53 ของคะแนนเสียงทั่วประเทศ) และได้ที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรเพียง 2 ที่นั่งจากเกาะชวา ส่วนในการเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ พรรคได้รับคะแนนเสียง 248,633 คะแนน (ร้อยละ 0.66) และได้ที่นั่ง 4 ที่นั่ง

ในช่วงยุคประชาธิปไตยชี้นำ (Guided Democracy) ของประธานาธิบดีซูการ์โน พรรคเมอร์บาได้พยายามสร้างอิทธิพลผ่านการเป็นพันธมิตรกับผู้นำระดับสูง แต่ยังคงสถานะเป็นคู่แข่งที่สำคัญของ PKI ในการแย่งชิงความโปรดปรานจากซูการ์โนและการกำหนดทิศทางนโยบายฝ่ายซ้ายของประเทศ