พิพิธภัณฑ์ไร้พรมแดน นวัตกรรมการนำเสนอวัฒนธรรมข้ามชาติ

พิพิธภัณฑ์ไร้พรมแดน (Museum with No Frontiers หรือ MWNF) เป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ไม่แสวงหาผลกำไร ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2538 โดยการริเริ่มของ เอวา ชูเบิร์ต (Eva Schubert) ภายใต้กรอบความร่วมมือของกระบวนการบาร์เซโลนา (Barcelona Process Euro-Mediterranean Partnership) ซึ่งต่อมาได้พัฒนาเป็นสหภาพเพื่อเมดิเตอร์เรเนียน (Union for the Mediterranean)

เป้าหมายหลักของ MWNF คือการสร้างแพลตฟอร์มที่เปิดโอกาสให้พันธมิตรจากหลากหลายประเทศสามารถปฏิสัมพันธ์และร่วมกันนำเสนอประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรมในรูปแบบข้ามชาติ โดยเน้นการให้ความสำคัญกับเสียงและทัศนะที่เท่าเทียมกันของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

รูปแบบการนำเสนอผลงาน

เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการนำเสนอวัฒนธรรมโดยไม่ต้องเคลื่อนย้ายโบราณวัตถุหรือผลงานศิลปะ ซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อความเสียหายหรือข้อจำกัดทางกฎหมาย MWNF จึงได้พัฒนารูปแบบการจัดแสดง 2 ประเภทหลัก ได้แก่:

• พิพิธภัณฑ์เสมือน (Virtual Museum): การนำเสนอผลงานในสภาพแวดล้อมดิจิทัลที่เชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งทั่วโลก
• เส้นทางนิทรรศการ (Exhibition Trails): การนำเสนอโบราณวัตถุในพิพิธภัณฑ์ อนุสาวรีย์ และแหล่งโบราณคดีในสถานที่จริง (in situ) เพื่อให้ผู้เข้าชมได้สัมผัสกับบริบทดั้งเดิมของผลงาน

พิพิธภัณฑ์เสมือน (MWNF Virtual Museum)

พิพิธภัณฑ์เสมือนของ MWNF เปิดตัวในปี พ.ศ. 2548 และถือเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ออนไลน์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด โดยมีส่วนงานที่สำคัญดังนี้:

Discover Islamic Art

เป็นส่วนงานแรกที่จัดทำขึ้นโดยความร่วมมือกับพันธมิตรจาก 14 ประเทศ เพื่อนำเสนอมรดกทางศิลปะอิสลามทั้งในแถบเมดิเตอร์เรเนียนตอนใต้และในยุโรป ฐานข้อมูลประกอบด้วยโบราณวัตถุ 850 ชิ้น และอนุสาวรีย์หรือแหล่งโบราณคดี 385 แห่ง ครอบคลุมประวัติศาสตร์เกือบ 1,300 ปี ตั้งแต่สมัยรัฐคลาลิฟะห์อุมัยยัด (ค.ศ. 661–750) จนถึงการสิ้นสุดของจักรวรรดิออตโตมัน (ค.ศ. 1922) โดยมีการจัดนิทรรศการเสมือน 18 ชุด และรองรับหลายภาษา เช่น อาหรับ อังกฤษ ฝรั่งเศส และสเปน

ส่วนงานอื่น ๆ

นอกจากศิลปะอิสลามแล้ว MWNF ยังได้ขยายขอบเขตไปยังส่วนงาน Discover Baroque Art ซึ่งเปิดตัวในปี พ.ศ. 2553 และส่วนงาน Sharing History ที่เปิดให้บริการตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2558

เส้นทางนิทรรศการ (Exhibition Trail)

เส้นทางนิทรรศการเป็นวิธีการบุกเบิกเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม โดยการคัดเลือกโบราณวัตถุและสถานที่สำคัญมานำเสนอในจุดที่ตั้งอยู่จริง ผู้เข้าชมจะสามารถค้นพบผลงานในสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติของสิ่งนั้น ๆ

ในแต่ละเส้นทางจะมีหนังสือคู่มือการเดินทางที่เขียนโดยผู้เชี่ยวชาญในท้องถิ่นเพื่อใช้เป็นแนวทางในการเยี่ยมชม จนถึงปัจจุบันมีการเปิดตัวเส้นทางนิทรรศการแล้ว 18 เส้นทาง ใน 11 ประเทศ ครอบคลุมเส้นทางท่องเที่ยวเชิงธีม 164 เส้นทาง และเชื่อมโยงพิพิธภัณฑ์ อนุสาวรีย์ และแหล่งโบราณคดีท้องถิ่นกว่า 2,070 แห่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสถานที่ที่ผู้ที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญอาจไม่รู้จัก ให้กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาท้องถิ่น

การดำเนินงาน

สำนักงานจดทะเบียนของ MWNF ตั้งอยู่ที่กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย โดยมีทีมงานพหุภาษาที่ปฏิบัติงานอยู่ทั่วโลก และได้รับการสนับสนุนจากคณะกรรมการบริหาร คณะกรรมการกิตติมศักดิ์ รวมถึงเครือข่ายพันธมิตรและผู้สนับสนุน