Nanobacterium: ความลับของอนุภาคนาโนที่เคยถูกเชื่อว่าเป็นสิ่งมีชีวิต

Nanobacterium (นาโนแบคทีเรีย) คือชื่อที่เคยถูกนำมาใช้เรียกกลุ่มของสิ่งมีชีวิตที่ถูกเสนอว่ามีผนังเซลล์และมีขนาดเล็กกว่าขีดจำกัดล่างสุดของสิ่งมีชีวิตทั่วไป (ปกติแบคทีเรียอย่าง mycoplasma จะมีขนาดประมาณ 200 นาโนเมตร) อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันทฤษฎีนี้ถูกหักล้างและไม่ได้รับการยอมรับในวงการวิทยาศาสตร์แล้ว

ประวัติการค้นพบและการโต้เถียง

ในช่วงปี 1981 ถึง 2000 มีการนำเสนอข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตขนาดจิ๋วเหล่านี้ โดยเริ่มจาก Francisco Torella และ Richard Y. Morita ที่บรรยายถึง ultramicrobacteria ซึ่งมีขนาดเล็กกว่า 300 นาโนเมตร ต่อมา Robert L. Folk นักธรณีวิทยา ได้พบอนุภาคนาโนในตัวอย่างทางธรณีวิทยาจากน้ำพุร้อนในอิตาลี และเสนอว่าสิ่งเหล่านี้เป็นตัวการสำคัญในการตกตะกอนของแร่ธาตุและผลึกบนโลก

การค้นพบในอุกกาบาตจากดาวอังคาร

ในปี 1996 นักวิทยาศาสตร์จาก NASA ได้นำเสนอการศึกษาที่ชี้ให้เห็นถึงการมีอยู่ของ "นาโนฟอสซิล" (nanofossils) ในอุกกาบาต ALH84001 ซึ่งมาจากดาวอังคาร และถูกพบในแอนตาร์กติกา สิ่งนี้สร้างความตื่นเต้นให้กับโลกวิทยาศาสตร์อย่างมากในขณะนั้น

ความเชื่อมโยงกับโรคในมนุษย์

ในปี 1998 Olavi Kajander และ Neva Çiftçioğlu ได้เสนอชื่อ Nanobacterium sanguineum เพื่ออธิบายการเกิดหินปูนในไตและหินปูนในหลอดเลือดแดง ซึ่งพวกเขาอ้างว่าอนุภาคเหล่านี้สามารถจำลองตัวเองได้ในวัฒนธรรมทางจุลชีววิทยา และตรวจพบ DNA ของสิ่งมีชีวิต

การหักล้างทางวิทยาศาสตร์

ว่าด้วยเรื่องของ Nanobacterium นั้น นักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันเห็นพ้องกันว่าโครงสร้างเหล่านี้มีอยู่จริง แต่ไม่ใช่สิ่งมีชีวิต แต่เป็น การตกผลึกของแร่ธาตุและโมเลกุลอินทรีย์ (nonliving crystallizations of minerals and organic molecules) ที่มีลักษณะคล้ายเซลล์

• การจำลองตัวเอง: การที่อนุภาคเหล่านี้ดูเหมือนจะเพิ่มจำนวนได้นั้น แท้จริงแล้วคือการเติบโตของผลึก (crystalline growth)
• DNA: การตรวจพบ DNA ในการทดลองช่วงแรกๆ ถูกระบุว่าเป็นการปนเปื้อนจากแบคทีเรียชนิดอื่น เช่น Phyllobacterium myrsinacearum
• โครงสร้าง: การทดลองในภายหลังแสดงให้เห็นว่าสารประกอบแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) ที่เตรียมในห้องปฏิบัติการสามารถสร้างรูปร่างที่ดูเหมือนการแบ่งเซลล์ของแบคทีเรียได้โดยไม่ต้องมีสิ่งมีชีวิตเข้ามาเกี่ยวข้อง

การค้นพบนี้เป็นบทเรียนสำคัญในทางวิทยาศาสตร์ที่แสดงให้เห็นว่า รูปร่างลักษณะ (morphology) เพียงอย่างเดียวไม่สามารถใช้เป็นหลักฐานยืนยันการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตได้