พรรคชาตินิยมแห่งเปอร์โตริโก

พรรคชาตินิยมแห่งเปอร์โตริโก (ภาษาสเปน: Partido Nacionalista de Puerto Rico หรือ PNPR) เป็นพรรคการเมืองในเปอร์โตริโกที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 17 กันยายน ค.ศ. 1922 ณ เมืองซานฮวน โดยมีเป้าหมายหลักคือการผลักดันให้เปอร์โตริโกได้รับเอกราชจากการปกครองของสหรัฐอเมริกา

จุดเปลี่ยนสำคัญของพรรคเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1930 เมื่อ เปโดร อัลบีซู กัมปอส (Pedro Albizu Campos) ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานพรรค ซึ่งนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงแนวทางขององค์กรอย่างสิ้นเชิง โดยเปลี่ยนจากการเคลื่อนไหวทางการเมืองในระบบมาเป็นการใช้ยุทธวิธีที่รุนแรงและเด็ดขาดมากขึ้น

ความขัดแย้งและการใช้กำลังอาวุธในทศวรรษ 1930

ในช่วงทศวรรษ 1930 สมาชิกพรรคชาตินิยมเผชิญกับการข่มขู่ การปราบปราม และการประทุษร้ายจากรัฐบาลซึ่งนำโดยผู้ว่าการรัฐที่แต่งตั้งโดยประธานาธิบดีสหรัฐฯ ความตึงเครียดนี้ทวีความรุนแรงจนนำไปสู่เหตุการณ์สังหารเจ้าหน้าที่รัฐสองราย และความพยายามลอบสังหารผู้พิพากษาของรัฐบาลกลางในเปอร์โตริโก

นอกจากนี้ ยังเกิดเหตุการณ์สังหารหมู่ที่รีโอปิเอดราส (Río Piedras massacre) และเหตุการณ์สังหารหมู่ที่ปอนเซ (Ponce massacre) ซึ่งส่งผลให้เปโดร อัลบีซู กัมปอส ตัดสินใจให้พรรคละทิ้งกระบวนการเลือกตั้ง และหันไปใช้การเผชิญหน้าด้วยอาวุธโดยตรงเพื่อบรรลุเป้าหมายในการแยกตัวเป็นเอกราชจากสหรัฐอเมริกา

การปราบปรามและกฎหมายปิดปาก (Gag Law)

ในช่วงปลายทศวรรษ 1940 พรรคประชานิยมประชาธิปไตย (Partido Popular Democrático - PPD) ซึ่งมีแนวทางเป็นมิตรกับสหรัฐฯ มากกว่า ได้ก้าวขึ้นมามีอำนาจในสภานิติบัญญัติ และในปี ค.ศ. 1948 ได้มีการผ่าน กฎหมายปิดปาก (Ley de la Mordaza หรือ Gag Law) เพื่อปราบปรามพรรคชาตินิยมและกลุ่มต่อต้านอื่นๆ

ภายใต้กฎหมายฉบับนี้ สมาชิกพรรคชาตินิยมจำนวนมากถูกจับกุมและถูกตัดสินจำคุกเป็นเวลานาน เพื่อตอบโต้การจำกัดสิทธิและสถานะเครือรัฐ (Commonwealth) ที่กำลังจะเกิดขึ้น อัลบีซู กัมปอส จึงสั่งให้มีการก่อจลาจลด้วยอาวุธในหลายเมืองของเปอร์โตริโกเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม ค.ศ. 1950

เหตุการณ์สำคัญและการล่มสลาย

นอกจากการก่อจลาจลภายในเกาะแล้ว สมาชิกพรรคชาตินิยมยังพยายามลอบสังหารประธานาธิบดี แฮร์รี เอส. ทรูแมน ในวันที่ 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1950 เพื่อดึงดูดความสนใจจากนานาชาติให้หันมามองปัญหาทางการเมืองของเปอร์โตริโก แต่ความพยายามดังกล่าวล้มเหลว

เหตุการณ์รุนแรงครั้งสุดท้ายที่สำคัญเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1954 เมื่อสมาชิกพรรคสี่รายบุกยิงสมาชิกสภาคองเกรสสหรัฐฯ จนได้รับบาดเจ็บห้าคน ณ อาคารรัฐสภาสหรัฐฯ

หลังจากการเสียชีวิตของเปโดร อัลบีซู กัมปอส ในปี ค.ศ. 1965 พรรคชาตินิยมแห่งเปอร์โตริโกได้แตกออกเป็นกลุ่มย่อยๆ และสมาชิกบางส่วนได้ย้ายไปเข้าร่วมกับพรรคการเมืองอื่น อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์ของพรรคยังคงได้รับการสืบทอดผ่านกลุ่มเคลื่อนไหวต่างๆ ในรูปแบบไม่เป็นทางการจนถึงปัจจุบัน

บริบททางประวัติศาสตร์

เปอร์โตริโกตกอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิสเปนเป็นเวลากว่า 400 ปี ก่อนจะได้รับอำนาจปกครองตนเองผ่านกฎบัตรแห่งการปกครองตนเอง (Carta de Autonomía) ในปี ค.ศ. 1898 แต่เพียงไม่กี่เดือนต่อมา สหรัฐอเมริกาก็ได้เข้าครอบครองเกาะแห่งนี้ตามสนธิสัญญาปารีสหลังสงครามสเปน-อเมริกา

ในช่วงแรกของการปกครองโดยสหรัฐฯ มีการบริหารงานที่ขาดประสิทธิภาพและมีการทุจริต โดยเฉพาะในสมัยของผู้ว่าการรัฐ ชาร์ลส์ เฮอร์เบิร์ต อัลเลน ซึ่งถูกวิจารณ์ว่านำรายได้จากภาษีไปสนับสนุนธุรกิจของชาวอเมริกันและบริษัทน้ำตาล แทนที่จะลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและการศึกษาของชาวเปอร์โตริโก