สะดือ โครงสร้าง รูปแบบ และความหมายทางการแพทย์

สะดือ (clinically known as the umbilicus) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า belly button หรือ tummy button คือบริเวณที่นูน own, แบน หรือบุ๋มลงไปบนหน้าท้อง ซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อเดิมของสายสะดือที่เคยเชื่อมต่อกับทารกในครรภ์

โครงสร้างของสะดือ

ในทางกายวิภาคศาสตร์ สะดือถูกใช้เป็นจุดอ้างอิงเพื่อแบ่งหน้าท้องออกเป็นสี่ส่วน (quadrants) โดยตำแหน่งของสะดือมักจะมีความสม่ำเสมอในมนุษย์ โดยผิวหนังรอบเอวในระดับสะดือจะถูกเลี้ยงด้วยเส้นประสาทไขสันหลังส่วนอกที่ 10 (T10 dermatome) และโดยทั่วไปจะอยู่ในระดับแนวระนาบระหว่างกระดูกสันหลังส่วนเอว L3 และ L4 (transumbilical plane) แม้ว่าอาจมีความแตกต่างกันได้ระหว่าง L3 ถึง L5

ส่วนประกอบของสะดือในผู้ใหญ่

• Umbilical cord remnant: รอยแผลเป็นที่เกิดจากการหลุดของสายสะดือ ซึ่งมักจะนูนออกมาและอยู่ตรงกลางสะดือ
• Umbilical collar: วงแหวนพังผืดหนาที่ล้อมรอบส่วนที่เหลือของสายสะดือ
• Periumbilical skin: ผิวหนังรอบๆ สะดือ
• Urachus: เส้นใยพังผืดหนาที่อยู่ด้านหลังสะดือ ซึ่งเชื่อมต่อกับกระเพาะปัสสาวะ

รูปแบบของสะดือ

เนื่องจากสะดือเป็นรอยแผลเป็น รูปแบบของสะดือจึงมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวสำหรับแต่ละบุคคล โดยสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้:

1. สะดือจูน (Outie)

คือสะดือที่ส่วนปลายของสายสะดือยื่นออกมาพ้นผิวหนังรอบสะดือ ซึ่งรวมถึงรูปแบบย่อยดังนี้:

• Swirly/Spiral: รูปแบบที่รอยแผลเป็นมีลักษณะเป็นเกลียวหรือก้นหอย (พบได้น้อย)
• Split: รอยแผลเป็นยื่นออกมาแต่มีรอยแยกตรงกลาง คล้ายกับเมล็ดกาแฟ
• Protrusion: รอยแผลเป็นของสายสะดือปรากฏชัดเจนทั้งหมด
• Circlet: รอยแผลเป็นยื่นออกมา แต่มีรอยบุ๋มลึกตรงกลาง คล้ายกับโดนัท

2. สะดือบุ๋ม (Innie)

คือสะดือที่ส่วนปลายของสายสะดือไม่ยื่นออกมาพ้นผิวหนังรอบสะดือ มีลักษณะเป็นหลุม ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายรูปแบบ:

• Round: มีลักษณะเป็นวงกลมสมบูรณ์และไม่มีส่วนที่ยื่นมาปิด (hooding)
• Vertical: มีลักษณะเป็นหลุมยาวขนานกับเส้น Linea Alba
• Oval: มีลักษณะเป็นรูปไข่ ซึ่งอาจมีส่วนปิดด้านบน ด้านล่าง หรือไม่มีเลย
• T-shaped: รอยแผลเป็นมีลักษณะเป็นรูปตัว T และอาจมีส่วนปิดด้านบน
• Horizontal: รอยแผลเป็นมองเห็นได้น้อยที่สุด เนื่องจากถูกพับทับด้วยเส้น Tendinous Intersection

3. รูปแบบผิดปกติ (Distorted)

สะดือที่มีลักษณะไม่เข้าพวกกับหมวดหมู่ข้างต้น