ลัทธิเสรีนิยมใหม่ในเปรู ประวัติศาสตร์และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ
สรุปใจความสำคัญ
- ฟูจิช็อก (Fujishock) คือชุดมาตรการทางเศรษฐกิจที่รุนแรงซึ่งนำโดยประธานาธิบดีอัลเบร์โต ฟูจิโมริ ในทศวรรษ 1990
- ลัทธิเสรีนิยมใหม่ในเปรูได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวอชิงตันคอนเซนซัส (Washington Consensus)
- การนำลัทธิเสรีนิยมใหม่มาใช้ส่งผลให้เกิดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจแต่เพิ่มความเหลื่อมล้ำทางสังคมอย่างชัดเจน
ลัทธิเสรีนิยมใหม่ (Neoliberalism) หรือที่เรียกกันในท้องถิ่นว่า "ลัทธิเสรีนิยมใหม่แบบครีโอล" (Criollo neoliberalism) เริ่มปรากฏชัดเจนในเวทีการเมืองของเปรูในช่วงปลายทศวรรษ 1980 โดยเป็นอุดมการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจที่สนับสนุนทุนนิยมตลาดเสรี ซึ่งมีจุดเปลี่ยนสำคัญในทศวรรษ 1990 ภายใต้การนำของประธานาธิบดี อัลเบร์โต ฟูจิโมริ
จุดเริ่มต้นและการนำมาใช้ ฟูจิช็อก (Fujishock)
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในทศวรรษ 1990 ด้วยการนำมาตรการทางเศรษฐกิจที่รุนแรงที่เรียกว่า "ฟูจิช็อก" (Fujishock) ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกาและหลักการของ วอชิงตันคอนเซนซัส (Washington Consensus) มาตรการเหล่านี้ถูกบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญปี 1993 ซึ่งได้รับอิทธิพลอย่างหนักจากลัทธิเสรีนิยมใหม่
แม้ว่าเปรูจะเผชิญกับอุปสรรคในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินในเอเชียปี 1997 แต่เศรษฐกิจก็ได้ฟื้นตัวและเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วงปี 2003 ถึง 2013 ซึ่งเป็นช่วงที่ราคาสินค้าโภคภัณฑ์พุ่งสูงขึ้น ทำให้การนำลัทธิเสรีนิยมใหม่มาใช้ในเปรูเป็นหนึ่งในกรณีที่ครอบคลุมและยาวนานที่สุดในลาตินอเมริกา
ผู้ผลักดันและกลไกทางเศรษฐกิจ
ผู้สนับสนุนหลักคือ เอร์นันโด เด โซโต (Hernando de Soto) ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการเผยแพร่และสร้างความเชื่อมั่นในวิสัยทัศน์เสรีนิยมใหม่ท่ามกลางกลุ่มธุรกิจและนักการเมืองในช่วงทศวรรษ 1980 โดยได้รับการสนับสนุนจากธนาคารเพื่อการพัฒนาอินเตอร์-อเมริกัน (IDB) และบริษัทข้ามชาติ รวมถึงชนชั้นสังคมในแถบชายฝั่งของเปรู
มาตรการหลักของลัทธิเสรีนิยมใหม่ในเปรู
- การลดกฎระเบียบ (Deregulation): การลดการควบคุมของรัฐในกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
- การแปรรูปเป็นเอกชน (Privatization): การโอนย้ายกิจการของรัฐไปสู่มือเอกชน
- การลดงบประมาณสวัสดิการ: การลดการใช้จ่ายด้านสวัสดิการสังคมและยกเลิกโครงการช่วยเหลือทางสังคม
โครงการของฟูจิโมริได้เปลี่ยนรัฐเปรูให้กลายเป็นหน่วยงานที่มุ่งเน้นการดำเนินธุรกิจและการสร้างความมั่งคั่งเป็นหลัก ส่งผลให้เกิดกลุ่มชนชั้นนำทางเศรษฐกิจที่ควบคุมภาคบริการทางการเงิน การส่งออก และการสื่อสาร
ผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจ
แม้ว่าเปรูจะบรรลุเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ แต่สิ่งนี้ต้องแลกมาด้วยความเหลื่อมล้ำทางสังคมที่เพิ่มขึ้น และการจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรพื้นเมือง
ประวัติศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจก่อนยุคเสรีนิยมใหม่
| ช่วงเวลา | ผู้นำ/บุคคลสำคัญ | มาตรการหลัก |
|---|---|---|
| ปลายศตวรรษที่ 19 | โฮเซ มานูเอล โรดริเกซ | เสนอการปฏิรูปภาษีและการลดภาษีศุลกากร |
| ทศวรรษ 1950 | เปโดร เบลตรัน เอสปันโตโซ | นำมาตรการตลาดเสรีครั้งแรกมาใช้ และขอเงินกู้จาก IMF |
| ทศวรรษ 1960 | ฮวน เบลาสโก อัลวาราโด | ใช้นโยบายอุตสาหกรรมที่เน้นการเติบโตภายในประเทศและขจัดชนชั้นสูง |
| ทศวรรษ 1970 | ฟรานซิสโก โมราเลส เบร์มูเดซ | เริ่มย้อนกลับมาตรการของเบลาสโก และนำแผน Túpac Amaru มาใช้ |
คำถามที่พบบ่อย
ลัทธิเสรีนิยมใหม่ในเปรูคืออะไร?
เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจที่สนับสนุนทุนนิยมตลาดเสรี การลดกฎระเบียบของรัฐ และการแปรรูปกิจการของรัฐเป็นเอกชน ซึ่งนำมาใช้ในเปรูอย่างเข้มข้นในยุคของประธานาธิบดีอัลเบร์โต ฟูจิโมริ
ฟูจิช็อก (Fujishock) ส่งผลอย่างไร?
ฟูจิช็อกคือมาตรการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจอย่างรุนแรงเพื่อสร้างเสถียรภาพทางการเงิน โดยเน้นการลดการแทรกแซงของรัฐและเปิดเสรีทางการค้า ซึ่งนำไปสู่การเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาวแต่สร้างผลกระทบทางสังคมในระยะสั้น
ใครคือผู้มีอิทธิพลสำคัญในการผลักดันลัทธิเสรีนิยมใหม่ในเปรู?
เอร์นันโด เด โซโต เป็นบุคคลสำคัญที่ช่วยเผยแพร่และสร้างความเชื่อมั่นในวิสัยทัศน์เสรีนิยมใหม่ให้กับกลุ่มธุรกิจและนักการเมืองในเปรูในช่วงทศวรรษ 1980
