กฎหมายการยืนยันตัวตนทางออนไลน์ตามรายประเทศ การปกป้องเด็กและข้อถกเถียง

ตั้งแต่การประกาศใช้กฎหมายความปลอดภัยออนไลน์ (Online Safety Act 2023) ในสหราชอาณาจักร และการตีพิมพ์หนังสือ The Anxious Generation โดย Jonathan Haidt ในปี 2024 ซึ่งเป็นตัวเร่งให้เกิดการสั่งห้ามใช้โซเชียลมีเดียในออสเตรเลีย หลายประเทศทั่วโลกได้ผ่านกฎหมายหรือเสนอข้อกำหนดให้มีการยืนยันตัวตนทางออนไลน์เพื่อเข้าถึงบางส่วนของอินเทอร์เน็ต รวมถึงเครือข่ายสังคมออนไลน์ บริการดิจิทัล และอุปกรณ์ต่างๆ โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อปกป้องเยาวชนจากเนื้อหาที่เป็นอันตรายและผิดกฎหมาย

การขับเคลื่อนและข้อถกเถียงระดับโลก

กระแสการออกกฎหมายเหล่านี้เริ่มชัดเจนขึ้นหลังจากออสเตรเลียสั่งห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้โซเชียลมีเดีย ซึ่งมีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 ธันวาคม 2025 ในสหรัฐอเมริกา การเคลื่อนไหวเริ่มขึ้นในระดับรัฐ เช่น รัฐยูทาห์ที่ผ่านกฎหมาย Utah Social Media Regulation Act ในเดือนมีนาคม 2023 แต่ถูกคัดค้านเนื่องจากกังวลเรื่องการละเมิดสิทธิเสรีภาพในการแสดงออก (First Amendment)

กฎหมายเหล่านี้มีความหลากหลาย บางฉบับจำกัดการเข้าถึงฟีเจอร์บางอย่าง หรือแยกประเภทผู้ใช้ เช่น กฎหมาย Kids Online Safety Act หรือบางฉบับสั่งห้ามผู้ใช้ที่อายุไม่ถึงเกณฑ์อย่างเด็ดขาด เช่น กฎหมายของออสเตรเลียที่ห้ามผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปีมีบัญชีโซเชียลมีเดีย นอกจากนี้ บางประเทศ เช่น ปากีสถาน ยังเสนอให้มีการลงโทษผู้ที่ปล่อยให้เยาวชนเข้าถึงบริการเหล่านี้

ข้อวิพากษ์วิจารณ์จากองค์กรสิทธิมนุษยชน

แม้จะอ้างว่าทำเพื่อปกป้องเด็ก แต่กฎหมายเหล่านี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากสาธารณชนและองค์กรด้านสิทธิดิจิทัล เช่น Electronic Frontier Foundation (EFF), Access Now และ ACLU โดยมองว่าเป็นการสร้างความชอบธรรมให้กับการสอดแนมและจำกัดเสรีภาพในการแสดงออกผ่านการยกเลิกบัญชีนิรนาม

องค์กรอย่าง UNICEF และคณะกรรมาธิการสิทธิมนุษยชนแห่งสภายุโรป ก็คัดค้านโดยระบุว่าเป็นการละเมิดสิทธิในความเป็นส่วนตัวและเสรีภาพในการพูด และเชื่อว่ามีวิธีอื่นที่ดีกว่าในการปกป้องเด็กออนไลน์ นอกจากนี้ ผู้ใช้จำนวนมากยังสามารถหลีกเลี่ยงกฎหมายเหล่านี้ได้ด้วยการใช้ VPN ซึ่งส่งผลให้ยอดผู้ใช้ VPN เพิ่มสูงขึ้นในประเทศที่บังคับใช้กฎหมายดังกล่าว

ข้อกำหนดอายุขั้นต่ำในแต่ละประเทศ

กฎหมายการจำกัดอายุในโซเชียลมีเดียส่วนใหญ่จะกำหนดอายุขั้นต่ำในการสร้างบัญชี ซึ่งมีความแตกต่างกันไปตามแต่ละประเทศ ดังนี้:

กรณีศึกษา ออสเตรเลีย

ในเดือนพฤศจิกายน 2024 รัฐสภาออสเตรเลียได้ผ่านกฎหมาย Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act ซึ่งบังคับให้บริษัทโซเชียลมีเดีย เช่น Facebook, Snapchat, TikTok และ X (Twitter) ต้องดำเนินมาตรการที่เหมาะสมเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 16 ปีมีบัญชี โดยมีโทษปรับสูงสุดถึง 50 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลียหากไม่ปฏิบัติตาม

กฎหมายนี้มีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 ธันวาคม 2025 ทำให้ออสเตรเลียเป็นประเทศแรกในโลกที่สั่งห้ามโซเชียลมีเดียสำหรับเด็กต่ำกว่า 16 ปี ครอบคลุมแพลตฟอร์มอย่าง YouTube, TikTok, X, Facebook, Instagram, Snapchat, Twitch, Kick และ Threads ผู้ใช้ที่อายุเกิน 16 ปีต้องยืนยันตัวตนด้วยการสแกนใบหน้าหรือใช้บัตรประจำตัวประชาชน

ต่อมาในเดือนมีนาคม 2026 ออสเตรเลียได้ขยายการยืนยันตัวตนไปยังเว็บไซต์สำหรับผู้ใหญ่ เครื่องมือค้นหา แพลตฟอร์มที่มีเนื้อหา NSFW และแชทออนไลน์ในเครื่องเล่นเกม เช่น Xbox และ PlayStation รวมถึงแอปพลิเคชันที่ได้รับเรต 18+ และ AI Chatbots ที่อนุญาตให้มีเนื้อหาทางเพศ ซึ่งมีรายงานว่าบัญชีของเด็กต่ำกว่า 16 ปีมากกว่า 310,000 บัญชีถูกปิดการใช้งาน