การจัดกำลังรบในสงครามอิรัก-อิหร่าน ปี 1980

สรุปใจความสำคัญ

กองทัพอิรักใช้ยุทโธปกรณ์หลักจากสหภาพโซเวียต เช่น รถถัง T-62 และ T-72 และเครื่องบิน MiG
กองทัพอิหร่านใช้ยุทโธปกรณ์หลักจากสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ เช่น รถถัง M60, M-48 และ Chieftain
อิรักได้รับความช่วยเหลือทางทหารอย่างมีนัยสำคัญจากซูดานและอาสาสมัครชาวอาหรับ
การวางกำลังของอิรักแบ่งเป็น 3 กองพลน้อยหลัก เพื่อรับมือกับแนวชายแดนในจุดต่างๆ

การจัดกำลังรบ (Order of Battle) คือการระบุโครงสร้างหน่วยทหาร ยุทโธปกรณ์ และการวางกำลังของกองทัพในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง สำหรับสงครามอิรัก-อิหร่านที่เริ่มต้นขึ้นในปี 1980 ทั้งสองประเทศได้ระดมสรรพกำลังทางทหารอย่างมหาศาลเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการปะทะกันในระดับเต็มรูปแบบ โดยมีรายละเอียดการจัดกำลังในช่วงเริ่มต้นดังนี้

การจัดกำลังของกองทัพอิรัก

กองทัพอิรักมีการจัดโครงสร้างที่เน้นการใช้หน่วยยานเกราะและกองพลทหารราบที่มีการสนับสนุนจากอาวุธหนัก โดยแบ่งการวางกำลังออกเป็น 3 กองพลน้อย (Corps) หลักตามแนวชายแดน

กองทัพบกอิรัก

กองพลน้อยที่ 1 (กองบัญชาการที่เคิร์คุก): รับผิดชอบพื้นที่บริเวณเคอร์ดิสถานของอิหร่าน ประกอบด้วยกองพลทหารราบที่ 7 และ 11
กองพลน้อยที่ 2 (กองบัญชาการที่แบกแดด, จุดควบคุมที่คานาคิน): วางกำลังระหว่างกัสร์-เอ-ชิริน และเดซฟูล ประกอบด้วยกองพลยานเกราะที่ 6 และ 12, กองพลทหารราบที่ 8 และ 4 รวมถึงกองพลทหารราบที่ 2 และกองพันรถถังที่ 37 นอกจากนี้ยังมีกองพลรถถังของกองทหารรักษาพระองค์ (Republican Guard) เข้าร่วมด้วย
กองพลน้อยที่ 3 (กองบัญชาการที่บาสรา): รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดคูเซสถาน ประกอบด้วยกองพลยานเกราะที่ 10, 9 และ 3, กองพลทหารราบยานยนต์ที่ 1 และ 5

หน่วยสนับสนุนและกำลังสำรอง: อิรักมีกองพลน้อยหน่วยรบพิเศษ (Special Forces Brigades) ที่ 31, 32 และ 33 ในแบกแดด, กองพลร่มที่ 42 และกองพลปืนใหญ่ที่ 147 (ขีปนาวุธ Scud-B) และ 148 (Frog-7)

กองทัพอากาศและหน่วยบิน

กองทัพอากาศอิรักมีการใช้เครื่องบินขับไล่และเครื่องบินทิ้งระเบิดจากสหภาพโซเวียตเป็นหลัก เช่น MiG-21, MiG-23 และ Su-22 โดยมีการกระจายกำลังตามฐานทัพอากาศต่างๆ เช่น แบกแดด, โมซุล, เคิร์คุก และบาสรา นอกจากนี้ยังมีกองบินทหารบกที่ใช้เฮลิคอปเตอร์ Mi-8/17, Mi-25 และ SA.342 Gazelle ในการสนับสนุนทางอากาศใกล้ชิด

กองทัพเรืออิรัก

กองทัพเรืออิรักเน้นการป้องกันชายฝั่งและปฏิบัติการในอ่าวเปอร์เซีย โดยแบ่งกำลังออกเป็น 3 จุดหลัก:

บาสรา: เรือตอร์ปิโดคลาส P-6, เรือตรวจการณ์เบา และเรือกวาดทุ่นระเบิด
อุมม์ กัสร์: เรือเร็วโจมตีติดขีปนาวุธคลาส Osa, เรือยกพลขึ้นบกคลาส Polnocny และหน่วยกบ (Frogmen) พร้อมเฮลิคอปเตอร์ Super Frelon ติดขีปนาวุธ Exocet
อัล-ฟอว์: เรือตอร์ปิโด, เรือตรวจการณ์เบา และเรือกวาดทุ่นระเบิด

กำลังสนับสนุนจากต่างประเทศ

ในช่วงเริ่มต้นของสงคราม ซูดานได้ส่งกองพลทหารราบ 7 กองพล (ประมาณ 53,000 นาย) มาช่วยอิรัก รวมถึงอาสาสมัครชาวอาหรับอีกประมาณ 20,000 นายจากประเทศต่างๆ เช่น อียิปต์ จอร์แดน โมร็อกโก เยเมนเหนือ และตูนิเซีย

การจัดกำลังของกองทัพอิหร่าน

กองทัพอิหร่านในช่วงปี 1980 อยู่ในสภาวะเปลี่ยนผ่านหลังการปฏิวัติอิสลาม ทำให้การจัดกำลังมีความกระจัดกระจาย แต่ยังคงมีอาวุธยุทโธปกรณ์ทันสมัยที่ได้รับจากสหรัฐอเมริกาในช่วงรัฐบาลพระเจ้าชาห์

กองทัพบกอิหร่าน

การวางกำลังของอิหร่านแบ่งตามพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญ:

เตหะราน: กองพลยานยนต์ที่ 21 (ใช้รถหุ้มเกราะ BTR-60), กองพลน้อยทหารราบภูเขาที่ 15 และกองพลน้อยหน่วยรบพิเศษที่ 23
กัซวิน: กองพลยานเกราะที่ 16 (ใช้รถถัง M60)
ชีราซ: กองพันรถถังที่ 37 (ใช้รถถัง M-48) และกองพลน้อยพลร่มที่ 55
เคอร์ดิสถาน: กองพลยานยนต์ที่ 28 (รถถัง M48 และรถลำเลียงพล M113) และกองพลทหารราบยานยนต์ที่ 6
เคอร์มันชาห์: กองพลยานเกราะที่ 81 (รถถัง Chieftain) และกองพลน้อยยานยนต์ที่ 84 (M113)
คูเซสถาน: กองพลยานเกราะที่ 92 (รถถัง Chieftain) และกองพันทหารราบยานยนต์ที่ 138 และ 141

คำถามที่พบบ่อย

การจัดกำลังรบ (Order of Battle) คืออะไร?

คือการระบุโครงสร้างหน่วยทหาร ยุทโธปกรณ์ และการวางกำลังของกองทัพในช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อให้ทราบว่าหน่วยใดตั้งอยู่ที่ไหนและมีอาวุธชนิดใดบ้าง

รถถังหลักที่อิรักใช้ในสงครามนี้คือรุ่นใด?

อิรักใช้รถถังตระกูล T จากสหภาพโซเวียตเป็นหลัก เช่น T-55, T-62 และ T-72

อิหร่านใช้รถถังรุ่นใดในการต่อต้านอิรัก?

อิหร่านใช้รถถัง M60 และ M-48 ของสหรัฐอเมริกา รวมถึงรถถัง Chieftain ของอังกฤษ

ประเทศใดส่งทหารมาช่วยอิรักในช่วงเริ่มต้นสงคราม?

ซูดานเป็นประเทศหลักที่ส่งกองพลทหารราบ 7 กองพล (ประมาณ 53,000 นาย) มาช่วยอิรัก

กองทัพเรืออิรักเน้นปฏิบัติการในพื้นที่ใด?

เน้นการป้องกันชายฝั่งและปฏิบัติการในอ่าวเปอร์เซีย โดยมีฐานหลักที่บาสรา อุมม์ กัสร์ และอัล-ฟอว์