Orion VI รถโดยสารประจำทางพื้นต่ำรุ่นบุกเบิกของอเมริกาเหนือ
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นรถโดยสารพื้นต่ำแบบเต็มรูปแบบ (Full low-floor) รุ่นแรกๆ ที่พื้นเรียบตลอดคันจนถึงท้ายรถ
- เป็นรถโดยสารประจำทางรุ่นแรกในอเมริกาเหนือที่เสนอตัวเลือกเครื่องยนต์ไฮบริด (HybriDrive) ในปี 1998
- ผลิตโดย Ontario Bus Industries ระหว่างปี 1995 ถึง 2003
- ใช้โครงสร้างเหล็กกึ่งโมโนค็อกหุ้มด้วยอะลูมิเนียมและไฟเบอร์กลาส
Orion VI เป็นรถโดยสารประจำทางแบบพื้นต่ำ (Low-floor transit bus) ขนาด 40 ฟุต ที่ผลิตโดยบริษัท Ontario Bus Industries (ซึ่งเปลี่ยนชื่อเป็น Orion Bus Industries ในปี 1995) ระหว่างปี 1995 ถึง 2003 โดยถูกออกแบบมาเพื่อเป็นทางเลือกแทนที่รถโดยสารรุ่น Orion V ที่เป็นแบบพื้นสูง และต่อมาทั้งสองรุ่นได้ถูกแทนที่ด้วย Orion VII ซึ่งเป็นรถโดยสารแบบพื้นต่ำบางส่วน (Partially low-floor) ที่เปิดตัวในปี 2001
การออกแบบและลักษณะเด่น
ความแตกต่างที่สำคัญของ Orion VI เมื่อเทียบกับรถโดยสารพื้นต่ำคู่แข่งในยุคนั้น คือการจัดวางระบบส่งกำลัง (Drivetrain) โดยปกติรถโดยสารพื้นต่ำทั่วไปจะวางระบบส่งกำลังไว้ในช่องใต้พื้นรถด้านหลัง ซึ่งทำให้ต้องมีขั้นบันไดและพื้นยกระดับบริเวณเพลาล้อหลัง แต่ Orion VI ได้ย้ายระบบส่งกำลังไปไว้ในช่องที่มุมด้านหลังของตัวรถ ทำให้สามารถออกแบบให้พื้นรถมีความต่ำและเรียบต่อเนื่องไปจนถึงท้ายรถ ซึ่งเรียกกันว่า "พื้นต่ำแบบเต็มรูปแบบ" (Full low-floor)
อย่างไรก็ตาม การออกแบบนี้ส่งผลต่อจำนวนที่นั่ง โดยจากการศึกษาของ New York City Transit พบว่า Orion VI มีจำนวนที่นั่งน้อยที่สุด (28 ที่นั่ง) เมื่อเทียบกับ New Flyer D40LF (39 ที่นั่ง) และรถโดยสารรุ่น RTS (40 ที่นั่ง) แม้ว่าการขึ้นลงรถจะทำได้สะดวก แต่ผู้โดยสารบางส่วนกลับรู้สึกว่าพื้นที่ภายในรถมีจำกัดและชอบรถรุ่น RTS มากกว่า
รายละเอียดทางเทคนิค
- โครงสร้าง: ใช้เฟรมเหล็กแบบกึ่งโมโนค็อก (Semi-monocoque) เชื่อมติดกัน หุ้มด้วยแผงอะลูมิเนียมและไฟเบอร์กลาส
- ความสูงพื้น: พื้นภายในรถสูง 15.5 นิ้ว (390 มม.) โดยขั้นบันไดแรกของประตูหน้าสูง 11 นิ้ว (280 มม.) เมื่อใช้ระบบคุกเข่า (Kneeling) และขั้นบันไดหลังสูง 14.8 นิ้ว (380 มม.)
- ระบบช่วงล่าง: ใช้ระบบช่วงล่างหน้าแบบอิสระ MacPherson struts และเพลาหลังแบบ Inverted portal axle เพื่อให้สามารถรักษาพื้นรถให้ต่ำได้

ระบบขับเคลื่อนไฮบริด
ในปี 1998 Orion VI กลายเป็นรถโดยสารประจำทางรุ่นแรกในอเมริกาเหนือที่มีตัวเลือกเครื่องยนต์ไฮบริด (Hybrid powertrain) เป็นมาตรฐานในการผลิต โดยมีหน่วยงานขนส่งมวลชนนครนิวยอร์ก (MTA) เป็นลูกค้ารายหลัก
ระบบไฮบริดที่ใช้เรียกว่า HybriDrive™ พัฒนาโดย Lockheed Martin โดยใช้เครื่องยนต์ดีเซล Detroit Diesel Series 30 (หรือ Navistar T444E) V-8 ทำหน้าที่เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้า และใช้มอเตอร์ขับเคลื่อนเพียงตัวเดียวที่เพลาหลัง พร้อมระบบเก็บพลังงานในแบตเตอรี่แบบตะกั่ว-กรด (Lead-acid batteries)
การผลิตและการใช้งาน
Orion Bus Industries ทำการตลาด Orion VI ทั้งในแคนาดาและสหรัฐอเมริกา โดยรถที่จำหน่ายในแคนาดาจะประกอบที่โรงงานในเมืองมิสซิสซอกา รัฐออนแทรีโอ ส่วนรถที่จำหน่ายในสหรัฐอเมริกาจะถูกส่งไปประกอบขั้นสุดท้ายที่เมืองออริสเคนี รัฐนิวยอร์ก โดยบริษัท Bus Industries of America (BIA) เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมาย "Buy America" ที่กำหนดให้ยานพาหนะที่ได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลกลางต้องผลิตภายในประเทศ
การประจำการและปัญหาที่พบ
Orion VI ได้รับความนิยมอย่างมากในแคนาดา และถูกใช้งานโดยหน่วยงานขนส่งรายใหญ่ เช่น MTA ในนิวยอร์ก, OC Transpo ในออตตาวา และ TTC ในโตรอนโต
อย่างไรก็ตาม รถรุ่นนี้ประสบปัญหาด้านความทนทานและความปลอดภัยในบางจุด เช่น:
- การปลดระวาง: TTC ในโตรอนโตปลดระวางฝูงรถ Orion VI ที่ใช้เครื่องยนต์ CNG ทั้งหมดในปี 2006 หลังจากใช้งานได้ไม่ถึง 10 ปี เนื่องจากไม่ต้องการดัดแปลงเครื่องยนต์เป็นดีเซล
- ความปลอดภัย: มีรายงานเหตุการณ์ไฟไหม้ในรถบางคันที่ใช้งานโดย WMATA และ LACMTA รวมถึงข้อร้องเรียนเรื่องยางล้อเกิดไฟไหม้ในบางพื้นที่ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งนำไปสู่การสั่งระงับการใช้งานชั่วคราวในบางหน่วยงาน
คำถามที่พบบ่อย
Orion VI แตกต่างจากรถโดยสารพื้นต่ำทั่วไปอย่างไร?
Orion VI มีการออกแบบพื้นต่ำแบบเต็มรูปแบบ (Full low-floor) โดยย้ายระบบส่งกำลังไปไว้ที่มุมด้านหลังของรถ ทำให้พื้นรถเรียบตลอดคันโดยไม่มีขั้นบันไดบริเวณเพลาล้อหลัง ซึ่งต่างจากรถพื้นต่ำทั่วไปที่มีพื้นยกระดับด้านหลัง
ระบบไฮบริดของ Orion VI ทำงานอย่างไร?
ใช้ระบบ HybriDrive™ ที่พัฒนาโดย Lockheed Martin ประกอบด้วยเครื่องยนต์ดีเซล V-8 ทำหน้าที่เป็นเครื่องกำเนิดไฟฟ้า และใช้มอเตอร์ไฟฟ้าขับเคลื่อนเพลาหลังเพียงตัวเดียว โดยเก็บพลังงานในแบตเตอรี่แบบตะกั่ว-กรด
ทำไม TTC ถึงปลดระวาง Orion VI เร็วกว่ากำหนด?
TTC ปลดระวางรถรุ่นนี้ในปี 2006 หลังจากใช้งานได้ไม่ถึง 10 ปี เนื่องจากรถที่ซื้อมาใช้เครื่องยนต์ก๊าซธรรมชาติอัด (CNG) และทางหน่วยงานไม่ต้องการลงทุนดัดแปลงเครื่องยนต์เป็นดีเซลเหมือนที่ทำกับรุ่น Orion V
Orion VI มีข้อเสียหลักในด้านใด?
ข้อเสียหลักคือจำนวนที่นั่งที่น้อยกว่ารถโดยสารพื้นต่ำรุ่นอื่นๆ (เช่น New Flyer D40LF) เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับการออกแบบพื้นต่ำและตำแหน่งของเครื่องยนต์
