ภาษากลางเปาลิสตา ภาษาลูกผสมทางประวัติศาสตร์ของบราซิล

ภาษากลางเปาลิสตา (Paulista General Language) หรือที่รู้จักในชื่อ ภาษากลางทางใต้ (Southern General Language) หรือ ภาษาตูปีทางใต้ (Austral Tupi) เป็นภาษากลาง (lingua franca) และภาษาครีโอล (creole) ที่ก่อตัวขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 16 ภายในเขตกัปตันซีแห่งเซาบิเซนเต (Captaincy of São Vicente) ในบราซิล ภาษาชนิดนี้ถือเป็นสาขาทางตอนใต้ของกลุ่มภาษากลาง (Língua Geral) และปัจจุบันได้กลายเป็นภาษาที่ตายแล้ว โดยสิ้นสุดการใช้งานในช่วงต้นศตวรรษที่ 20

อิทธิพลต่อภูมิศาสตร์และชื่อสถานที่

ภาษากลางเปาลิสตาได้ทิ้งมรดกทางภาษาไว้ในรูปแบบของชื่อสถานที่ (toponymy) จำนวนมากในบราซิลปัจจุบัน ตัวอย่างชื่อสถานที่ที่ได้รับอิทธิพลจากภาษานี้ ได้แก่ Aricanduva, Baquirivu-Guaçu, Batovi, Batuquara และ Biriricas ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการแพร่กระจายของภาษาในพื้นที่ต่างๆ ของประเทศ

ประวัติและการก่อตัวของภาษา

การตั้งถิ่นฐานและการผสมผสานทางชาติพันธุ์

การล่าอาณานิคมของโปรตุเกสในบราซิลเริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1532 ด้วยการก่อตั้งกัปตันซีแห่งเซาบิเซนเต โดยมาร์ติน อะฟอนโซ เด โซซา (Martim Afonso de Sousa) ในช่วงแรก ผู้ตั้งถิ่นฐานส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย ซึ่งรวมถึงนักโทษและผู้ประสบภัยทางทะเล ทำให้เกิดการขาดแคลนผู้หญิงชาวโปรตุเกสอย่างมาก

สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้เกิดการรวมตัวกันระหว่างชายชาวโปรตุเกสและหญิงชาวพื้นเมืองเผ่าตูปี (Tupi) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากผู้นำชาวพื้นเมืองที่ต้องการสร้างพันธมิตรทางการค้าและเข้าถึงสินค้าจากยุโรป การรวมตัวกันนี้ทำให้เกิดประชากรกลุ่มใหม่ที่เรียกว่า คาโบโคล (caboclo) ซึ่งมีภาษาแม่เป็นภาษาตูปีที่ได้รับจากมารดาและเครือญาติทางฝ่ายแม่

การพัฒนาสู่ภาษากลางเปาลิสตา

เมื่อเวลาผ่านไป ภาษาตูปีที่ใช้ในเซาเปาโลเริ่มเปลี่ยนแปลงไปจากภาษาตูปีดั้งเดิม และกลายเป็นภาษาที่ใช้สื่อสารในกลุ่มประชากรคาโบโคล จนกระทั่งในศตวรรษที่ 17 และ 18 ภาษาที่พัฒนาขึ้นนี้ได้รับการเรียกขานว่า "ภาษากลางเปาลิสตา" ซึ่งแพร่หลายอย่างมากในหมู่ประชากรในภูมิภาค

บทบาทของกลุ่มบันเดยรันเตส (Bandeiras)

ในศตวรรษที่ 17 ยุคของ บันเดยรันเตส (Bandeiras) หรือกลุ่มผู้บุกเบิกที่ออกเดินทางสำรวจเพื่อหาทองคำและจับชาวพื้นเมืองมาเป็นทาส มีส่วนสำคัญในการแพร่กระจายภาษากลางเปาลิสตา เนื่องจากผู้ชายในครอบครัวต้องออกเดินทางไกลเป็นเวลานาน เด็กๆ จึงเติบโตขึ้นภายใต้การดูแลของมารดาซึ่งพูดภาษากลางเปาลิสตาเป็นหลัก

ส่งผลให้ภาษากลางเปาลิสตาถูกนำไปใช้ในพื้นที่ห่างไกลผ่านการเดินทางของกลุ่มบันเดยรันเตส ครอบคลุมพื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือรัฐมีนัสเชไรส์ (Minas Gerais), โกยาส (Goiás), มาตูโกรสซู (Mato Grosso), มาตูโกรสซูโดซูล (Mato Grosso do Sul) และปารานา (Paraná)

การเสื่อมถอยและสถานะในปัจจุบัน

ในช่วงศตวรรษที่ 19 ภาษาโปรตุเกสเริ่มเข้ามามีบทบาทนำและแพร่หลายมากขึ้นในหมู่ประชากรเปาลิสตา อย่างไรก็ตาม ยังคงมีการใช้ภาษากลางเปาลิสตาปรากฏอยู่ประปราย โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ ตัวอย่างเช่น ในปี ค.ศ. 1853 โฮเซ อิโนเซนซิโอ อัลเวส อัลวิม (José Inocêncio Alves Alvim) นักการเมืองและนักประวัติศาสตร์ ได้บันทึกว่ายังคงมีผู้สูงอายุในบริเวณเมืองอิกูอาเป (Iguape) ที่จำคำศัพท์ในภาษากลางเปาลิสตาได้

ปัจจุบัน ภาษากลางเปาลิสตาไม่มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ และมีความสำคัญในเชิงประวัติศาสตร์และภาษาศาสตร์เท่านั้น โดยมีการค้นพบเอกสารสำคัญในปี ค.ศ. 2014 ที่มหาวิทยาลัยคัมปีนัส (University of Campinas) คือเอกสาร Vocabulário Elementar da Língua Geral Brasílica ซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1936 โดย โฮเซ โฮอาคิม มาชาโด เด โอลิเวียรา (José Joaquim Machado de Oliveira) ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในการศึกษาภาษากลางเปาลิสตา