คอหอย (Pharynx) โครงสร้างและหน้าที่สำคัญในร่างกายมนุษย์

คอหอย (Pharynx) คือส่วนของลำคอที่อยู่ด้านหลังโพรงจมูกและช่องปาก และอยู่เหนือหลอดอาหาร (Esophagus) และหลอดลม (Trachea) ซึ่งเป็นท่อที่นำอาหารและอากาศเข้าสู่ร่างกาย โดยคอหอยทำหน้าที่เป็นทางผ่านของทั้งอาหารและอากาศ ซึ่งพบได้ในสัตว์มีกระดูกสันหลังและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง โดยมีโครงสร้างที่แตกต่างกันไปตามสายพันธุ์

หน้าที่หลักของคอหอย

คอหอยทำหน้าที่นำอาหารไปยังหลอดอาหารและนำอากาศไปยังกล่องเสียง (Larynx) โดยมีแผ่นกระดูกอ่อนที่เรียกว่า ฝาปิดกล่องเสียง (Epiglottis) ทำหน้าที่ปิดกั้นไม่ให้อาหารหลุดเข้าไปในกล่องเสียงและหลอดลมขณะกลืนอาหาร

ในมนุษย์ คอหอยเป็นส่วนหนึ่งของทั้งระบบทางเดินอาหารและระบบทางเดินหายใจ (โซนนำอากาศ หรือ Conducting Zone) ซึ่งทำหน้าที่กรองอากาศ อุ่นอากาศ และทำให้ความชื้นในอากาศเหมาะสมก่อนจะส่งต่อไปยังปอด

โครงสร้างของคอหอยในมนุษย์

คอหอยในมนุษย์แบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ดังนี้:

1. คอหอยส่วนจมูก (Nasopharynx)

เป็นส่วนบนสุดของคอหอย เริ่มตั้งแต่ฐานกะโหลกศีรษะจนถึงเพดานอ่อน (Soft Palate) ประกอบด้วย:

• ต่อมอะดีนอยด์ (Adenoids): เนื้อเยื่อน้ำเหลืองที่อยู่บริเวณผนังด้านหลังของ Nasopharynx
• ท่อยูสเตเชียน (Auditory Tube): ท่อที่เชื่อมต่อหูชั้นกลางกับคอหอย เพื่อปรับความดันอากาศในหูชั้นกลางให้สมดุลกับบรรยากาศภายนอก

Nasopharynx บุด้วยเนื้อเยื่อบุผิวแบบ pseudostratified columnar ciliated epithelium ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อบุผิวทางเดินหายใจ

2. คอหอยส่วนปาก (Oropharynx)

อยู่ด้านหลังช่องปาก เริ่มตั้งแต่ลิ้นไก่ (Uvula) ลงมาจนถึงระดับกระดูกไฮออยด์ (Hyoid bone) โดยมีลักษณะสำคัญดังนี้:

• ต่อมทอนซิล (Palatine Tonsils): อยู่บริเวณผนังด้านข้างระหว่างส่วนโค้งของเพดานปาก
• ฝาปิดกล่องเสียง (Epiglottis): ทำหน้าที่ปิดกล่องเสียงเมื่อมีการกลืนอาหารเพื่อป้องกันการสำลัก

Oropharynx บุด้วยเนื้อเยื่อบุผิวแบบ non-keratinized stratified squamous epithelium

3. คอหอยส่วนกล่องเสียง (Laryngopharynx หรือ Hypopharynx)

เป็นส่วนล่างสุดของคอหอยที่เชื่อมต่อกับหลอดอาหาร โดยอยู่ต่ำกว่าฝาปิดกล่องเสียงและแผ่ขยายไปจนถึงจุดที่ทางเดินแยกออกเป็นทางเดินหายใจ (กล่องเสียง) และทางเดินอาหาร (หลอดอาหาร)

• ตำแหน่ง: อยู่ระหว่างกระดูกสันหลังส่วนคอชิ้นที่ 4 ถึง 6
• หน้าที่: เป็นทางผ่านของอาหารและอากาศ โดยในขณะกลืนอาหาร อาหารจะมี "สิทธิ์ในการผ่านทาง" และการหายใจจะหยุดลงชั่วคราว

Laryngopharynx บุด้วยเนื้อเยื่อบุผิวแบบ stratified squamous epithelium เช่นเดียวกับกับ Oropharynx

กล้ามเนื้อและระบบประสาท

คอหอยประกอบด้วยกล้ามเนื้อสองชุด คือ กล้ามเนื้อชั้นในที่เป็นกล้ามเนื้อตามยาว (Longitudinal muscles) และกล้ามเนื้อชั้นนอกที่เป็นกล้ามเนื้อบีบตัว (Pharyngeal constrictor muscles) ซึ่งร่วมกันกำหนดรูปร่างของช่องคอหอย