กลุ่มฟิลิปปิสต์ (Philippists) ความขัดแย้งทางเทววิทยาในลูเธอร์รัน

กลุ่มฟิลิปปิสต์เป็นกลุ่มทางเทววิทยาที่เกิดขึ้นในช่วงต้นของนิกายลูเธอร์รัน โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ผู้ติดตามของ ฟิลิป เมลันคธอน (Philipp Melanchthon) ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมงานใกล้ชิดของมาร์ติน ลูเธอร์ ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 16 กลุ่มนี้ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งภายในนิกายลูเธอร์รันระหว่างกลุ่มฟิลิปปิสต์และกลุ่มกเนสิโอ-ลูเธอร์รัน (Gnesio-Lutherans) ซึ่งอ้างว่าตนเองเป็นลูเธอร์รันที่แท้จริง

ก่อนการเสียชีวิตของลูเธอร์

คำว่า "ฟิลิปปิสต์" มักถูกใช้เรียกกลุ่มนักเทววิทยาที่มหาวิทยาลัยวิทเทนเบิร์ก (Wittenberg) และไลพ์ซิก (Leipzig) ซึ่งยึดถือทัศนะของเมลันคธอน โดยเฉพาะในประเด็นที่ใกล้เคียงกับหลักคำสอนของคาทอลิกโรมันในเรื่อง เจตจำนงเสรี (Free Will) และคุณค่าของความดี ซึ่งเป็นจุดที่แตกต่างจากลูเธอร์อย่างชัดเจน นอกจากนี้ พวกเขายังมีแนวคิดที่ใกล้เคียงกับผู้ปฏิรูปชาวสวิสในเรื่องพิธีมหาสนิท (Lord's Supper)

ในเวลาต่อมา กลุ่มฟิลิปปิสต์ได้กลายเป็นพรรคการเมืองและศาสนาที่จัดตั้งขึ้นโดย แคสเปอร์ พิวเซอร์ (Caspar Peucer) ลูกเขยของเมลันคธอน ร่วมกับจอร์จ คราโควีอุส และโยฮันน์ สตอสเซล เพื่อพยายามสร้างความสามัคคีระหว่างกลุ่มโปรเตสแตนต์ทั้งหมด รวมถึงการลดช่องว่างระหว่างลูเธอร์รันและคาลวินิสต์

การต่อต้านเมลันคธอน

หลังจากมาร์ติน ลูเธอร์ เสียชีวิตลง ความสงบสุขภายในคริสตจักรลูเธอร์รันก็เริ่มสั่นคลอน เมลันคธอนต้องก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำทั้งในมหาวิทยาลัยวิทเทนเบิร์กและคริสตจักรลูเธอร์รันในเยอรมนี ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับผู้ร่วมงานของลูเธอร์บางคน เช่น นิโคลัส ฟอน อัมสดอร์ฟ

ความขัดแย้งรุนแรงขึ้นเมื่อเมลันคธอนยอมประนีประนอมในเรื่อง Adiaphora (เรื่องที่ไม่ใช่สาระสำคัญของความเชื่อ) ในการเจรจาระหว่างโปรเตสแตนต์และคาทอลิก ซึ่งทำให้กลุ่มกเนสิโอ-ลูเธอร์รัน ภายใต้การนำของ ฟลาซิอุส (Flacius) มองว่าเขาเป็นผู้ทรยศต่อหลักการ

ในขณะที่กลุ่มฟิลิปปิสต์มองว่ากลุ่มกเนสิโอ-ลูเธอร์รันเป็นพวกแคบและชอบโต้เถียง โดยอ้างว่าตนเองเป็นผู้รักษาความรู้และเป็นทางสายกลางระหว่างความสุดโต่งทั้งสองด้าน

ความขัดแย้งที่เปิดเผย

ความขัดแย้งเริ่มขึ้นอย่างเป็นทางการในปี 1548 เกี่ยวกับประเด็นเรื่อง Interim และ Adiaphora โดยนักเทววิทยาจากวิทเทนเบิร์กและจอร์จแห่งอันฮัลต์ ยืนอยู่ข้างเมลันคธอน ทำให้เกิดการต่อต้านอย่างรุนแรงจากกลุ่มลูเธอร์รันสายเคร่งครัด

ประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างหนักคือเรื่อง การหลุดพ้น (Justification) โดยจอร์จ เมเจอร์ และจัสตัส เมเนียส เสนอว่า "ความดีและชีวิตใหม่เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการรอดพ้น" ซึ่งถูกโจมตีว่าเป็นการปฏิเสธหลักการ "ความรอดโดยความเชื่อเพียงอย่างเดียว" (Sola Fide) และหันไปหาคาทอลิกโรมัน

ความขัดแย้งนี้ถูกระงับไว้ชั่วคราวด้วย สูตรแห่งความปรองดอง (Formula of Concord) ซึ่งพยายามหลีกเลี่ยงความสุดโต่งทั้งสองด้าน แต่ก็ไม่ได้ให้คำตอบที่สมบูรณ์สำหรับคำถามดั้งเดิมที่นำไปสู่ความขัดแย้ง