ปรัชญาของปัญญาประดิษฐ์ การสำรวจความฉลาดและความตระหนักรู้

ปรัชญาของปัญญาประดิษฐ์ (Philosophy of Artificial Intelligence) เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญาจิตใจและปรัชญาคอมพิวเตอร์ที่สำรวจผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ที่มีต่อความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับความฉลาด จริยธรรม ความตระหนักรู้ (Consciousness) ญาณวิทยา และเจตจำนงเสรี

คำถามพื้นฐานทางปรัชญา

ปรัชญาของ AI พยายามตอบคำถามสำคัญที่ท้าทายความเข้าใจของมนุษย์ เช่น:

• เครื่องจักรสามารถแสดงพฤติกรรมที่ชาญฉลาดได้หรือไม่? และสามารถแก้ปัญหาที่มนุษย์ใช้การคิดวิเคราะห์ในการแก้ปัญหาได้หรือไม่?
• ความฉลาดของมนุษย์และความฉลาดของเครื่องจักรเหมือนกันหรือไม่? สมองของมนุษย์เป็นเพียงคอมพิวเตอร์รูปแบบหนึ่งหรือไม่?
• เครื่องจักรสามารถมีจิตใจ สถานะทางจิต และความตระหนักรู้ได้เหมือนมนุษย์หรือไม่? เครื่องจักรสามารถรู้สึกถึงสิ่งต่างๆ (Qualia) ได้หรือไม่?

คำตอบของคำถามเหล่านี้ขึ้นอยู่กับการนิยามคำว่า "ความฉลาด" และ "ความตระหนักรู้" รวมถึงประเภทของเครื่องจักรที่กำลังถูกพูดถึง

ความฉลาดของเครื่องจักร (Machine Intelligence)

ในการวิจัย AI ความฉลาดมักถูกพิจารณาจากพฤติกรรมของเครื่องจักร มากกว่าที่จะพิจารณาถึงกระบวนการคิดภายใน

การทดสอบของทัวริง (Turing Test)

ในปี 1949 Alan Turing นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ได้เสนอว่า หากเครื่องจักรสามารถตอบคำถามใดๆ โดยใช้คำพูดที่เหมือนกับที่มนุษย์ปกติจะใช้ จนผู้ทดสอบไม่สามารถแยกแยะได้ว่าผู้สนทนาเป็นมนุษย์หรือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เครื่องจักรนั้นย่อมถือว่ามีความฉลาด

อย่างไรก็ตาม มีข้อวิจารณ์ว่าการทดสอบนี้วัดเพียง "ความเป็นมนุษย์" ของพฤติกรรม ไม่ใช่ "ความฉลาด" ที่แท้จริง เนื่องจากพฤติกรรมของมนุษย์และความฉลาดไม่ได้เป็นสิ่งเดียวกันเสมอไป

ความฉลาดในฐานะการบรรลุเป้าหมาย

การวิจัย AI ในศตวรรษที่ 21 นิยามความฉลาดในแง่ของพฤติกรรมที่มุ่งเน้นเป้าหมาย (Goal-directed behavior) โดยมองว่าความฉลาดคือชุดของปัญหาที่เครื่องจักรต้องแก้ไข ยิ่งเครื่องจักรสามารถแก้ปัญหาได้มากขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่าใด โปรแกรมนั้นก็ยิ่งมีความฉลาดมากขึ้นเท่านั้น

ข้อเสนอที่สำคัญในปรัชญา AI