Plosive เสียงพยัญชนะระเบิดในทางสัทศาสตร์

ในทางสัทศาสตร์ Plosive (หรือที่รู้จักในชื่อ occlusive หรือ stop) คือพยัญชนะที่เกิดจากการปิดกั้นกระแสลมในช่องทางเดินเสียงอย่างสมบูรณ์ในจุดใดจุดหนึ่งของช่องทางเดินเสียง ทำให้เกิดการสะสมของความดันอากาศก่อนที่จะถูกปล่อยออกมาอย่างรวดเร็ว

การออกเสียงและการทำงาน

การปิดกั้นกระแสลมอาจเกิดขึ้นได้ในหลายตำแหน่ง เช่น:

• ริมฝีปาก: เช่นเสียง [p, b]
• ปลายลิ้นหรือใบลิ้น: เช่นเสียง [t, d]
• โคนลิ้น: เช่นเสียง [k, ɡ]
• เส้นเสียง (Glottis): เช่นเสียง [ʔ]

เสียง Plosive มีความแตกต่างจากเสียงนาสิก (Nasals) ซึ่งมีการปิดกั้นช่องทางเดินเสียงแต่ลมยังคงไหลผ่านจมูกได้ และแตกต่างจากเสียงเสียดแทรก (Fricatives) ซึ่งมีการปิดกั้นเพียงบางส่วนทำให้ลมไหลผ่านได้แต่เกิดเสียงเสียดสี

คำศัพท์และการจำแนก

คำว่า stop, occlusive และ plosive มักถูกใช้สลับกัน แต่ในทางวิชาการบางกลุ่มอาจมีการจำแนกดังนี้:

• Stop: หมายถึงการหยุดของกระแสลม
• Occlusive: หมายถึงการออกเสียงที่ทำให้เกิดการปิดกั้นช่องทางเดินเสียง
• Plosive: หมายถึงการระเบิด (release burst) ของเสียงเมื่อปล่อยลมออก

ในบางกรณี พยัญชนะหยุดที่ไม่มีการปล่อยลมที่ได้ยินชัดเจนอาจถูกเรียกว่า applosives

ขั้นตอนการเกิดเสียง

โดยทั่วไป การวิเคราะห์เสียง Plosive จะแบ่งออกเป็น 3 ระยะ:

1. ระยะเตรียมการ (Approach): อวัยวะที่ใช้ในการออกเสียงเคลื่อนที่เข้าหากัน
2. ระยะกักลม (Hold/Occlusion): อวัยวะออกเสียงปิดกั้นกระแสลมอย่างสมบูรณ์
3. ระยะปล่อยลม (Release/Burst): อวัยวะออกเสียงแยกจากกัน ปล่อยอากาศที่ถูกอัดไว้ให้ระเบิดออกมา

การกระจายตัวในภาษาต่างๆ

ภาษาธรรมชาติเกือบทุกภาษาในโลกมีเสียง Plosive และส่วนใหญ่มีเสียงไม่ก้อง [p], [t], และ [k] อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นในบางภาษา เช่น ภาษาซามัว (Samoan) แบบไม่เป็นทางการที่ไม่มีเสียง [t] หรือภาษาในกลุ่ม Iroquoian และภาษาอาหรับที่ไม่มีเสียง [p]

การจำแนกตามความก้องของเสียง (Voice)

เสียง Plosive สามารถแบ่งออกเป็น:

• เสียงก้อง (Voiced): มีการสั่นสะเทือนของเส้นเสียงขณะออกเสียง
• เสียงไม่ก้อง (Voiceless): ไม่มีการสั่นสะเทือนของเส้นเสียง