ประชาไท (Prachatai) สื่ออิสระเพื่อสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตยในไทย
สรุปใจความสำคัญ
- ก่อตั้งเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2547 โดยกลุ่มนักวิชาการ นักข่าว และผู้นำ NGO
- ดำเนินงานภายใต้มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาชุมชน (The Foundation for Community Educational Media)
- มุ่งเน้นการนำเสนอข่าวสารด้านสิทธิมนุษยชน ขบวนการทางสังคม และการเสริมสร้างประชาธิปไตย
- เป็นกรณีศึกษาสำคัญทางกฎหมายเรื่องความรับผิดชอบของผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตต่อเนื้อหาในไทย
ประชาไท (Prachatai) เป็นหนังสือพิมพ์ออนไลน์ที่ไม่แสวงหาผลกำไรและมีความเป็นอิสระในประเทศไทย โดยมุ่งเน้นการนำเสนอข่าวสารและบทวิเคราะห์ที่เกี่ยวข้องกับองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) ขบวนการทางสังคม และประเด็นด้านสิทธิมนุษยชน ทำให้ประชาไทกลายเป็นแหล่งข้อมูลทางเลือกที่สำคัญในประเทศที่สื่อกระแสหลักจำนวนมากมักถูกควบคุมโดยรัฐหรือดำเนินธุรกิจเพื่อผลกำไร
ประวัติและวัตถุประสงค์ในการก่อตั้ง
ประชาไทก่อตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2547 โดยกลุ่มบุคคลที่ห่วงใยในสถานการณ์บ้านเมือง ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกอาวุโสของสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ อาจารย์ด้านวารสารศาสตร์ สมาชิกวุฒิสภา นักข่าวอาวุโส และผู้นำองค์กรพัฒนาเอกชนหลายท่าน โดยเริ่มเผยแพร่เนื้อหาเป็นประจำทุกวันตั้งแต่วันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2547
ต่อมาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2549 ประชาไทได้จดทะเบียนเป็นมูลนิธิในชื่อ มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์หลัก 4 ประการ ดังนี้:
- เพื่อให้ประชาชนชาวไทยสามารถเข้าถึงข่าวสารและข้อมูลที่เชื่อถือได้ ซึ่งจำเป็นต่อการพัฒนาและเสริมสร้างกลไกทางประชาธิปไตยของภาคประชาสังคมไทย
- มุ่งเน้นการนำเสนอข่าวสารเกี่ยวกับปัญหา ข้อกังวล กิจกรรม และความสำเร็จของชุมชนท้องถิ่น รวมถึงขบวนการและองค์กรภาคประชาสังคม
- มุ่งมั่นเพื่อเสรีภาพและความเป็นอิสระของสื่อมวลชนไทย
- ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสาธารณชนในสื่อมวลชนไทย
นอกจากนี้ ประชาไทร่วมกับสื่ออิสระอื่นๆ เช่น Budpage, Same Sky, Midnight University, Open และ Questionmark ได้ถูกรวบรวมในชื่อ "Thai Bookazine" เพื่อเข้าร่วมในโครงการ The Magazines ของนิทรรศการ Documenta 12 อีกด้วย
การเผชิญหน้ากับข้อกฎหมายและการต่อสู้เพื่อเสรีภาพ
การดำเนินงานของประชาไทมักเผชิญกับความท้าทายทางกฎหมาย โดยเฉพาะในประเด็นเสรีภาพในการแสดงออก ตัวอย่างที่สำคัญคือกรณีของ จิระนันท์ พรหมไชยพร อดีตผู้จัดการทั่วไป ซึ่งได้รับรางวัล Courage in Journalism จาก International Women's Media Foundation
จิระนันท์ถูกฟ้องร้องในข้อหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพจากการไม่ลบเนื้อหาที่ทางการมองว่าไม่เหมาะสมออกจากเว็บไซต์ได้รวดเร็วพอ ซึ่งนำไปสู่การตัดสินของศาลอาญาในปี พ.ศ. 2555 ให้จำคุก 1 ปี และปรับ 30,000 บาท (ต่อมาลดโทษเหลือรอลงอาญา 8 เดือน และปรับ 20,000 บาท) คำตัดสินนี้กลายเป็นบรรทัดฐานทางกฎหมายในประเทศไทยว่า ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (Internet intermediaries) ต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่ถูกโพสต์บนแพลตฟอร์ม
นอกจากนี้ ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 ผู้สื่อข่าวของประชาไทถูกจับกุมภายใต้ พ.ร.บ.ว่าด้วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2559 ซึ่งห้ามการรณรงค์ให้ไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2561 ศาลได้ตัดสินว่าผู้ถูกกล่าวหาไม่มีความผิดตามพระราชบัญญัติดังกล่าว
เนื้อหาพิเศษ
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 เป็นต้นมา เว็บไซต์ประชาไทได้มีการนำเสนอเนื้อหาพิเศษในรูปแบบต่างๆ เพื่อสร้างความตระหนักรู้ในประเด็นทางสังคมอย่างต่อเนื่อง
คำถามที่พบบ่อย
ประชาไทคืออะไร?
ประชาไทเป็นหนังสือพิมพ์ออนไลน์อิสระที่ไม่แสวงหาผลกำไรในประเทศไทย เน้นนำเสนอข่าวสารด้านสิทธิมนุษยชน ภาคประชาสังคม และการเมืองทางเลือก
ใครเป็นผู้ก่อตั้งประชาไท?
ก่อตั้งโดยกลุ่มบุคคลที่ประกอบด้วยสมาชิกสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ อาจารย์ด้านวารสารศาสตร์ สมาชิกวุฒิสภา และผู้นำ NGO
วัตถุประสงค์หลักของประชาไทคืออะไร?
เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลที่เชื่อถือได้เพื่อเสริมสร้างประชาธิปไตย ส่งเสริมเสรีภาพสื่อ และให้พื้นที่กับเสียงของชุมชนท้องถิ่นและภาคประชาสังคม