Protoparvovirus ทำความรู้จักกับไวรัสในกลุ่มพาร์โวไวรัส

Protoparvovirus เป็นสกุล (genus) ของไวรัสในวงศ์ย่อย Parvovirinae ภายใต้ครอบครัว Parvoviridae โดยมีสัตว์มีกระดูกสันหลังเป็นโฮสต์ตามธรรมชาติ ไวรัสในกลุ่มนี้มีความหลากหลายสูงและส่งผลกระทบต่อสัตว์หลายชนิด รวมถึงมนุษย์ในบางกรณี

การจำแนกประเภทและอนุกรมวิธาน

ปัจจุบันมีการยอมรับสายพันธุ์ในสกุล Protoparvovirus ถึง 23 สายพันธุ์ ซึ่งครอบคลุมไวรัสหลายชนิด เช่น:

• Canine parvovirus (CPV): ก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบทางเดินอาหารในลูกสุนัข ซึ่งมีอัตราการตายสูงถึง 80%
• Porcine parvovirus (PPV): สาเหตุสำคัญของการตายของตัวอ่อนและการเป็นหมันในสุกร
• Minute virus of mice (MVM): ไวรัสตัวอย่างของสายพันธุ์ Protoparvovirus rodent1

การกำหนดสายพันธุ์ในครอบครัว Parvoviridae จะพิจารณาจากโปรตีนการจำลองตัว (replication protein) ที่เรียกว่า NS1 ซึ่งต้องมีความเหมือนกันอย่างน้อย 85% เพื่อที่จะถูกจัดอยู่ในสายพันธุ์เดียวกัน

ไวรัสในมนุษย์

มีการค้นพบ Protoparvovirus ที่ติดเชื้อในมนุษย์ เช่น bufavirus ซึ่งถูกค้นพบครั้งแรกในปี 2012 ในอุจจาระของเด็กในประเทศบูร์กินาฟาโซ และ cutavirus ซึ่งแยกได้จากอุจจาระของเด็กที่มีอาการท้องเสีย นอกจากนี้ยังมี tusavirus 1 ที่มีการรายงานในมนุษย์เพียงรายเดียว ซึ่งยังไม่แน่ชัดว่าเป็นการติดเชื้อจริงหรือเพียงแค่การกินเข้าไป

โครงสร้างและพันธุกรรม

ไวรัสในสกุล Protoparvovirus มีลักษณะโครงสร้างดังนี้:

• แคปซิด (Capsid): เป็นโปรตีนที่ไม่หุ้มด้วยลิพิด (non-enveloped) มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 18–26 นาโนเมตร และมีสมมาตรแบบ icosahedral (T=1)
• จีโนม (Genome): เป็น DNA สายเดี่ยวแบบเส้นตรง (single-stranded linear DNA) ความยาวระหว่าง 4–6 kb โดยมีลำดับเบสแบบ palindromic ที่ปลายทั้งสองด้าน ซึ่งพับตัวเป็น hairpin telomeres

การจัดระเบียบจีโนม

จีโนมของ Protoparvovirus มี Open Reading Frames (ORFs) สองส่วนหลัก คือ:

1. Non-structural ORF (NS): อยู่ทางด้าน 5' ทำหน้าที่สร้างโปรตีนที่ไม่ใช่โครงสร้าง เช่น NS1 และ NS2
2. Structural ORF (VP): อยู่ทางด้าน 3' ทำหน้าที่สร้างโปรตีนโครงสร้าง เช่น VP1 และ VP2

วงจรชีวิตและการแพร่กระจาย

การจำลองตัวของไวรัสเกิดขึ้นภายในนิวเคลียสของเซลล์โฮสต์ โดยเริ่มจากการยึดเกาะกับตัวรับ (receptors) และเข้าสู่เซลล์ผ่านกระบวนการ clathrin-mediated endocytosis การจำลองตัวใช้รูปแบบ rolling-hairpin model

เส้นทางการแพร่เชื้อโดยทั่วไปคือทาง อุจจาระ-ปาก (fecal-oral) และ/หรือ ทางเดินหายใจ (respiratory) โดยมีสัตว์มีกระดูกสันหลังจาก 6 อันดับ (orders) เป็นโฮสต์ตามธรรมชาติ