สาธารณรัฐปาปัวตะวันตก ความเคลื่อนไหวสู่การแยกตัวเป็นเอกราช

สาธารณรัฐปาปัวตะวันตก (ภาษาอินโดนีเซีย: Republik Papua Barat) หรือที่รู้จักในชื่อ สาธารณรัฐสหพันธรัฐปาปัวตะวันตก (ภาษาอินโดนีเซีย: Republik Federal Papua Barat) เป็นรัฐที่ถูกเสนอให้จัดตั้งขึ้นในภูมิภาคปาปัวตะวันตก (Western New Guinea) ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของประเทศอินโดนีเซียในทวีปโอเชียเนีย

ภูมิภาคนี้ตกอยู่ภายใต้การปกครองของอินโดนีเซียตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1963 โดยมีการเปลี่ยนชื่อเรียกหลายครั้ง เริ่มจาก Irian Barat (อิเรียนตะวันตก), Irian Jaya (อิเรียนจายา) และ Papua (ปาปัว) ในปัจจุบัน พื้นที่ดังกล่าวแบ่งออกเป็น 6 จังหวัดของอินโดนีเซีย ได้แก่ ปาปัว, ปาปัวกลาง, ปาปัวสูง, ปาปัวใต้, ปาปัวตะวันตก และปาปัวตะวันตกเฉียงใต้

ประวัติศาสตร์และการเปลี่ยนผ่านอำนาจ

ในอดีต ภูมิภาคนี้ส่วนใหญ่ไม่มีผู้ครอบครองอย่างเป็นทางการ โดยพื้นที่ชายฝั่งและเกาะโดยรอบมีความสัมพันธ์ทางการค้ากับรัฐสุลต่านทิโดเร (Tidore) และสุลต่านเทอร์เนต (Ternate) ต่อมาภายใต้สนธิสัญญาปี ค.ศ. 1660 ชาวปาปัวได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้อยู่ใต้ปกครองของสุลต่านทิโดเร จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1872 สุลต่านทิโดเรได้ยอมรับการควบคุมของเนเธอร์แลนด์ ส่งผลให้เนเธอร์แลนด์สถาปนาปาปัวตะวันตกเป็นอาณานิคมอย่างเป็นทางการในฐานะส่วนหนึ่งของหมู่เกาะอินดีสตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ (Dutch East Indies)

หลังจากการประชุมโต๊ะกลม (Round Table Conference) ในปี ค.ศ. 1949 เนเธอร์แลนด์ยังคงรักษาการครอบครองภูมิภาคปาปัวตะวันตกไว้ในชื่อ Dutch New Guinea โดยมีแผนที่จะเตรียมความพร้อมให้ชาวปาปัวก้าวสู่เอกราชภายในปี ค.ศ. 1970 กระบวนการนี้เรียกว่า "Papuanization" ซึ่งรวมถึงการจัดตั้งสภาปาปัว (New Guinea Council) ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1961 เพื่อเป็นตัวแทนในการให้คำปรึกษาแก่ผู้ว่าราชการ

การสถาปนาสัญลักษณ์แห่งชาติ

วันที่ 19 ตุลาคม ค.ศ. 1961 สภาปาปัวได้ร่างคำประกาศเอกราชและการปกครองตนเอง พร้อมทั้งกำหนดสัญลักษณ์สำคัญ ได้แก่:

• ธงดาวรุ่ง (Morning Star Flag): ธงสัญลักษณ์ของการเคลื่อนไหวเพื่อเอกราช
• ตราแผ่นดิน: รูปนกปักษาสวรรค์ (Birds of Paradise)
• เพลงชาติ: "Hai Tanahku Papua"
• ชื่อรัฐ: Papua Barat (ปาปัวตะวันตก)

สัญลักษณ์เหล่านี้ได้รับการรับรองจากเนเธอร์แลนด์ในวันที่ 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1961 และมีการจัดพิธีเชิญธงดาวรุ่งขึ้นสู่ยอดเสาในวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 1961

ความเคลื่อนไหวเพื่อเอกราชในยุคหลัง

ความพยายามในการแยกตัวเป็นเอกราชมีการดำเนินงานผ่านหลายกลุ่มและผู้นำ ดังนี้:

• ขบวนการปาปัวเสรี (OPM): ในวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1971 พลจัตวา เซธ จาเฟธ รุมโครเรม (Seth Jafeth Rumkorem) ได้ประกาศเอกราชฝ่ายเดียวและสถาปนาสาธารณรัฐประชาธิปไตยปาปัวตะวันตก โดยใช้ธงดาวรุ่งเป็นธงชาติ
• สาธารณรัฐเมลานีเซียตะวันตก: ในวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1988 ทอม ไวงไก (Thom Wainggai) ได้ประกาศจัดตั้งสาธารณรัฐเมลานีเซียตะวันตก โดยเน้นอัตลักษณ์ความเป็นเมลานีเซีย
• สาธารณรัฐสหพันธรัฐปาปัวตะวันตก: ในวันที่ 19 ตุลาคม ค.ศ. 2011 ฟอร์โครุส ยาโบอิเซมบุต (Forkorus Yaboisembut) ผู้นำหน่วยงานแห่งชาติปาปัวตะวันตก (WPNA) ได้ประกาศจัดตั้งสาธารณรัฐสหพันธรัฐปาปัวตะวันตก โดยใช้นกพิราบมัมบรัก (Mambruk pigeon) เป็นสัญลักษณ์รัฐ

การรวมตัวของกลุ่มเคลื่อนไหว (ULMWP)

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2014 กลุ่มเคลื่อนไหวเพื่อเอกราชต่างๆ ได้รวมตัวกันภายใต้องค์กรเดียวคือ ขบวนการปลดปล่อยรวมเพื่อปาปัวตะวันตก (United Liberation Movement for West Papua - ULMWP) นำโดย เบนนี เวนดา (Benny Wenda) เพื่อสร้างเอกภาพในการเรียกร้องสิทธิในการกำหนดชะตาชีวิตตนเอง

การสนับสนุนจากนานาชาติ

สิทธิในการกำหนดชะตาชีวิตตนเองของชาวปาปัวตะวันตกได้รับการสนับสนุนจากหลายประเทศและองค์กร เช่น กานา, แอฟริกาใต้, กลุ่มประเทศในสภาหมู่เกาะแปซิฟิก (Pacific Islands Forum) รวมถึงหมู่เกาะโซโลมอน และวานูอาตู โดยเฉพาะวานูอาตูที่ได้ผ่านร่างกฎหมาย Wantok Blong Yumi Bill ในปี ค.ศ. 2010 เพื่อประกาศสนับสนุนเอกราชของปาปัวตะวันตกอย่างเป็นทางการ

นอกจากนี้ สาธารณรัฐปาปัวตะวันตกยังเป็นสมาชิกของ องค์กรประชาชาติและประชาชนที่ขาดตัวแทน (Unrepresented Nations and Peoples Organization - UNPO) มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1991