เรเรดอร์เตอร์ ห้องสุขาในอารามยุคกลาง

เรเรดอร์เตอร์ (Reredorter) หรือในชื่อดั้งเดิมว่า เนเซสซาริอุม (Necessarium) คือห้องสุขารวมที่พบในอารามยุคกลางของยุโรปตะวันตก และต่อมาได้ปรากฏในอารามบางแห่งในโลกใหม่ (New World) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของระบบสุขาภิบาลในชุมชนนักบวชสมัยนั้น

ที่มาของคำศัพท์

คำว่า Reredorter เป็นคำที่ถูกสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยเป็นการผสมคำระหว่างคำว่า dorter (หอพักนักบวช) กับคำนำหน้าในภาษาอังกฤษกลางว่า rere- ซึ่งมาจากภาษาแองโกล-เฟรนช์ (Anglo-French) หมายถึง "ด้านหลัง" หรือ "ข้างหลัง" (มีรากศัพท์มาจากภาษาละติน retro) อย่างไรก็ตาม ในสมัยยุคกลาง คำที่ใช้เรียกสถานที่แห่งนี้จริงๆ คือ necessarium ซึ่งหมายถึง "สถานที่แห่งความจำเป็น" (place of necessity)

การวางตำแหน่งและลักษณะทางสถาปัตยกรรม

โดยปกติแล้ว เรเรดอร์เตอร์จะถูกสร้างติดกับส่วนปลายด้านทิศใต้หรือด้านทิศตะวันออกของหอพักนักบวช (dorter) ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของระเบียงคด (cloister) หลัก โดยจะวางตำแหน่งให้อยู่ห่างจากตัวโบสถ์ เพื่อความเหมาะสมด้านสุขอนามัย

ระบบการจัดการของเสีย

ที่นั่งสุขาจะถูกจัดวางไว้บนชั้นหนึ่งของอาคาร เพื่อให้นักบวชสามารถเดินเข้าถึงได้โดยตรงจากหอพัก ของเสียจะตกลงมาตามช่องส่งหรือระหว่างผนัง ซึ่งอาจมีความสูงได้ถึง 7 เมตร (23 ฟุต) และโดยทั่วไปจะถูกพัดพาไปโดยลำธาร แม่น้ำ หรือท่อระบายน้ำ

ปัจจัยเรื่องการมีลำธารที่เหมาะสมมักเป็นเงื่อนไขสำคัญในการเลือกสถานที่สร้างอาราม บางอารามจึงมีการวางผังอาคารที่แปลกตาเพื่อให้สิ่งอำนวยความสะดวกอย่างเรเรดอร์เตอร์สามารถเข้าถึงแหล่งน้ำได้

วิศวกรรมน้ำขั้นสูง

ในอารามบางแห่ง เช่น อารามซีโต (Cîteaux Abbey), อารามโรช (Roche Abbey) และอารามคาร์เมไลท์ เดสิเอร์โต เด โลส เลโอเนส (Carmelite Desierto de Los Leones) ในประเทศเม็กซิโก มีการใช้ระบบวิศวกรรมน้ำที่ซับซ้อน เพื่อให้มั่นใจว่าห้องสุขามีความสะอาดและไม่มีกลิ่นเหม็น รวมถึงป้องกันไม่ให้สิ่งปฏิกูลไหลไปปนเปื้อนแหล่งน้ำที่ใช้สำหรับการปรุงอาหารและซักล้าง

ภายในห้องสุขามักจะมีจำนวนที่นั่งเท่ากับจำนวนนักบวช โดยแต่ละที่นั่งจะถูกแยกด้วยฉากกั้นและมีหน้าต่างระบายอากาศเป็นของตนเอง

การแบ่งแยกการใช้งาน

ในอารามบางแห่งอาจมีการสร้างเรเรดอร์เตอร์แยกเป็นสองแห่ง คือแห่งหนึ่งสำหรับนักบวช (monks) และอีกแห่งสำหรับภราดาฆราวาส (lay brothers) โดยห้องสุขาของภราดาฆราวาสมักจะตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของระเบียงคด และเชื่อมต่อกับหอพักของพวกเขาในลักษณะเดียวกัน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือที่อารามวัลเล ครูซิส (Valle Crucis Abbey) ในแคว้นคลวิด (Clwyd)