กบฏเซนต์ไททัส การต่อสู้เพื่ออิสรภาพของเกาะครีตจากเวนิส

กบฏเซนต์ไททัส (Revolt of Saint Titus) เป็นเหตุการณ์การลุกฮือขึ้นต่อต้านสาธารณรัฐเวนิสในศตวรรษที่ 14 ซึ่งเกิดขึ้นในอาณานิคมเกาะครีต โดยกลุ่มผู้ก่อการได้ขับไล่เจ้าหน้าที่ของเวนิสออกไป และพยายามสร้างรัฐอิสระที่เรียกว่า "สาธารณรัฐเซนต์ไททัส" ภายใต้การคุ้มครองของนักบุญไททัส (Saint Titus) ซึ่งเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของเกาะ

เกาะครีตภายใต้การปกครองของเวนิส

เกาะครีตตกอยู่ภายใต้การปกครองของเวนิสตั้งแต่ปี ค.ศ. 1211 หลังจากถูกขายโดยโบนิเฟซแห่งมอนต์เฟอร์รัตในช่วงสงครามครูเสดครั้งที่ 4 เนื่องจากตำแหน่งที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญในเส้นทางการค้าทางทะเลในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก เวนิสจึงได้จัดตั้งอาณานิคมที่เรียกว่า "อาณาจักรแคนเดีย" (Kingdom of Candia) โดยมีเมืองแคนเดีย (ปัจจุบันคือเมืองเฮราคลิออน) เป็นเมืองหลวง

ที่ดินบนเกาะถูกแบ่งเป็นเขตศักดินา (fiefs) และมอบให้แก่ชาวเวนิสที่เข้ามาตั้งถิ่นฐาน ทั้งขุนนางและพลเมือง โดยมีเงื่อนไขว่าพวกเขาต้องจ่ายภาษี จัดหาเรือรบและป้องกันเกาะในนามของสาธารณรัฐเวนิส อย่างไรก็ตาม การปกครองของเวนิสเป็นไปเพื่อผลประโยชน์ของตนเองเป็นหลัก โดยบังคับให้ชาวครีตทำงานหนักหรือเกณฑ์ทหารไปรบในสงครามของเวนิส

ชนวนเหตุของการกบฏ

สาเหตุหลักของการกบฏครั้งนี้เกิดจากความไม่พอใจเรื่องภาษี เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1363 วุฒิสภาของเวนิสได้ประกาศจัดเก็บภาษีใหม่เพื่อบำรุงรักษาท่าเรือในเมืองแคนเดีย ซึ่งกลุ่มขุนนางและเจ้าของที่ดินในท้องถิ่นมองว่าภาษีนี้เอื้อประโยชน์แก่พ่อค้าชาวเวนิสมากกว่าเจ้าของที่ดินในครีต

เมื่อกลุ่มผู้ประท้วงพยายามเจรจากับ เลโอนาร์โด ดันโดโล (Leonardo Dandolo) ดยุกแห่งแคนเดีย ผู้ปกครองเกาะครีตในขณะนั้น ดันโดโลกลับปฏิเสธการเจรจาและสั่งให้ผู้ประท้วงยอมรับภาษีใหม่ มิฉะนั้นจะถูกลงโทษด้วยความตายหรือถูกยึดทรัพย์สิน

การลุกฮือและการสถาปนาสาธารณรัฐ

ในวันต่อมา กลุ่มผู้ไม่ยอมจำนนได้บุกเข้ายึดวังดยุกและจับกุมดันโดโลพร้อมที่ปรึกษา การกบฏครั้งนี้แพร่กระจายไปทั่วเกาะอย่างรวดเร็วภายในหนึ่งสัปดาห์ โดยมี มาร์โก กราเดนิโก ผู้เฒ่า (Marco Gradenigo the Elder) ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ปกครองเกาะ

สิ่งที่ทำให้การกบฏครั้งนี้มีความพิเศษคือการที่ชาวลาติน (ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเวนิส) ได้ร่วมมือกับชาวกรีกท้องถิ่น โดยมีการอนุญาตให้ชาวกรีกเข้าสู่สภาสูงและสภาขุนนาง รวมถึงยกเลิกข้อจำกัดในการบวชเป็นพระสงฆ์ของชาวกรีก ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการปรับตัวทางวัฒนธรรมของชาวเวนิสที่อาศัยอยู่ในครีตมาหลายชั่วอายุคนจนมีความผูกพันกับท้องถิ่นมากกว่าเวนิส

ปฏิกิริยาของเวนิสและการปราบปราม

เมื่อข่าวการกบฏถึงหูเวนิสในเดือนกันยายน วุฒิสภาเวนิสถือว่าเหตุการณ์นี้เป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อความมั่นคง เนื่องจากครีตเป็นหนึ่งในอาณานิคมที่สำคัญที่สุด หลังจากความพยายามในการประนีประนอมล้มเหลว เวนิสจึงจัดตั้งกองทัพขนาดใหญ่เพื่อปราบปรามการกบฏ โดยขอความช่วยเหลือจากพันธมิตรต่างๆ เช่น พระสันตะปาปาเออร์บันที่ 5, โดจแห่งเจนัว, และกษัตริย์จากหลายอาณาจักรในยุโรป

ทางด้านผู้ก่อการกบฏได้พยายามขอความช่วยเหลือจากเจนัว ซึ่งเป็นคู่แข่งของเวนิส แต่เจนัวกลับรักษาความเป็นกลางและปฏิเสธที่จะเข้าแทรกแซง ทำให้กลุ่มผู้ก่อการต้องเผชิญกับกองทัพเวนิสเพียงลำพังในที่สุด