รางวัลริชาร์ด ดอว์กินส์ รางวัลเกียรติยศเพื่อผู้ส่งเสริมเหตุผลและวิทยาศาสตร์

รางวัลริชาร์ด ดอว์กินส์ (Richard Dawkins Award) เป็นรางวัลประจำปีที่มอบโดย Center for Inquiry (CFI) เพื่อเชิดชูเกียรติบุคคลที่มีผลงานโดดเด่นในการส่งเสริมค่านิยมทางโลก (Secularism) และเหตุผลนิยม (Rationalism) โดยมุ่งเน้นไปที่ผู้ที่ยึดมั่นในความจริงทางวิทยาศาสตร์และนำเสนอข้อมูลดังกล่าวสู่สาธารณะ

ประวัติและการบริหารจัดการ

รางวัลนี้ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2546 (ค.ศ. 2003) โดยในช่วงเริ่มต้นเป็นการดำเนินงานร่วมกันระหว่าง Atheist Alliance of America, ริชาร์ด ดอว์กินส์ และมูลนิธิริชาร์ด ดอว์กินส์เพื่อเหตุผลและวิทยาศาสตร์ (Richard Dawkins Foundation for Reason and Science) เพื่อมอบให้แก่ "อเทวนิยมผู้โดดเด่น" (outstanding atheist) ที่มีบทบาทในการสอนหรือสนับสนุนความรู้ทางวิทยาศาสตร์และการยอมรับในลัทธิอเทวนิยม รวมถึงการสร้างความตระหนักรู้แก่สาธารณชน

ต่อมาในปี พ.ศ. 2562 (ค.ศ. 2019) การบริหารจัดการรางวัลได้ถูกโอนย้ายมายัง Center for Inquiry (CFI) อย่างเป็นทางการ ซึ่ง CFI เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรในสหรัฐอเมริกาที่มีพันธกิจในการส่งเสริมสังคมทางโลกที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของเหตุผล วิทยาศาสตร์ เสรีภาพในการสืบเสาะหาความรู้ และค่านิยมแบบมนุษยนิยม

เกณฑ์การพิจารณารางวัล

ในปัจจุบัน Center for Inquiry มอบรางวัลนี้ให้แก่บุคคลที่มีความเกี่ยวข้องกับด้านวิทยาศาสตร์ วิชาการ การศึกษา หรือความบันเทิง ซึ่งมีคุณสมบัติดังนี้:

• ประกาศค่านิยมทางโลกและเหตุผลนิยมต่อสาธารณะอย่างชัดเจน
• ยึดมั่นในความจริงทางวิทยาศาสตร์ไม่ว่าผลลัพธ์จะนำไปสู่ทิศทางใด
• ผู้ได้รับรางวัลจะต้องได้รับการเห็นชอบจาก ริชาร์ด ดอว์กินส์ ด้วยตนเอง

บุคคลสำคัญที่ได้รับรางวัล

รางวัลนี้ถูกตั้งชื่อตาม ริชาร์ด ดอว์กินส์ นักชีววิทยาด้านวิวัฒนาการชาวอังกฤษผู้มีชื่อเสียงระดับโลก และเป็นผู้เขียนหนังสือเล่มสำคัญอย่าง The God Delusion และ Outgrowing God

ผู้ได้รับรางวัลคนแรกคือ เจมส์ แรนดี (James Randi) นักมายากลผู้มีชื่อเสียงในการตรวจสอบและพิสูจน์ว่าการกล่าวอ้างเรื่องเหนือธรรมชาติหลายประการเป็นเรื่องลวงโลก

นอกจากนี้ยังมีบุคคลที่มีชื่อเสียงในหลากหลายวงการได้รับรางวัลนี้ เช่น:

• เพ็น และ เทลเลอร์ (Penn & Teller): นักมายากลคู่หูที่ได้รับรางวัลในปี พ.ศ. 2548 (ค.ศ. 2005)
• บิล มาเฮอร์ (Bill Maher): ได้รับรางวัลในปี พ.ศ. 2552 (ค.ศ. 2009) จากผลงานภาพยนตร์เรื่อง Religulous แม้ว่าการตัดสินใจนี้จะถูกวิพากษ์วิจารณ์โดย เดวิด กอร์สกี (David Gorski) เนื่องจากทัศนะของมาเฮอร์เกี่ยวกับวัคซีนและการแพทย์เชิงประจักษ์
• จาเวด อัคตาร์ (Javed Akhtar): กวีและนักเขียนชาวอินเดีย ซึ่งเป็นชาวอินเดียคนแรกที่ได้รับรางวัลในปี พ.ศ. 2563 (ค.ศ. 2020)
• นีล เดอกราส ไทสัน (Neil deGrasse Tyson): นักดาราศาสตร์ชื่อดังที่ได้รับรางวัลในปี พ.ศ. 2565 (ค.ศ. 2022) โดยเขาระบุว่านี่เป็นเกียรติสูงสุดที่เขาเคยได้รับ

รายนามผู้ได้รับรางวัล (บางส่วน)

ผู้ได้รับรางวัล	สาขา/ความเชี่ยวชาญ
แอน ดรูยัน (Ann Druyan)	นักเขียน/ผู้ผลิตสื่อ
แดเนียล เดนเนตต์ (Daniel Dennett)	นักปรัชญา
คริสโตเฟอร์ ฮิตเชนส์ (Christopher Hitchens)	นักเขียน/นักวิจารณ์
สตีเวน พิงเกอร์ (Steven Pinker)	นักจิตวิทยา
ลอว์เรนซ์ คราอุสส์ (Lawrence Krauss)	นักฟิสิกส์
ริคกี้ เจอร์เวส์ (Ricky Gervais)	นักแสดงตลก/นักเขียน
แซม แฮร์ริส (Sam Harris)	นักเขียน/นักปรัชญา

ภาพประกอบเพิ่มเติมของผู้ได้รับรางวัลท่านอื่น ๆ: