ริชาร์ด อาร์. เนลสัน บิดาแห่งเศรษฐศาสตร์วิวัฒนาการสมัยใหม่

ริชาร์ด อาร์. เนลสัน (Richard R. Nelson; 4 พฤษภาคม 1930 – 28 มกราคม 2025) เป็นนักเศรษฐศาสตร์และนักวิชาการชาวอเมริกัน ผู้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย เขาได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่มีบทบาทในการฟื้นฟู เศรษฐศาสตร์วิวัฒนาการ (Evolutionary Economics) ให้กลับมามีความสำคัญอีกครั้งในโลกวิชาการ

ผลงานที่สร้างชื่อเสียงที่สุดของเขาคือหนังสือ An Evolutionary Theory of Economic Change (1982) ซึ่งเขียนร่วมกับ ซิดนีย์ จี. วินเทอร์ (Sidney G. Winter) โดยนำเสนอแนวคิดที่ท้าทายทฤษฎีเศรษฐศาสตร์กระแสหลักในขณะนั้น และมุ่งเน้นไปที่การศึกษาเรื่องอุตสาหกรรม การเติบโตทางเศรษฐกิจ ทฤษฎีของบริษัท และการเปลี่ยนแปลงทางเทคนิค

ประวัติการศึกษาและการทำงาน

การศึกษา

เนลสันสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี (B.A.) จากวิทยาลัยโอเบอร์ลิน (Oberlin College) ในปี 1952 และระดับปริญญาเอก (Ph.D.) จากมหาวิทยาลัยเยล (Yale University) ในปี 1956

เส้นทางอาชีพ

เนลสันมีประสบการณ์การทำงานที่หลากหลาย ทั้งในภาควิชาการและหน่วยงานที่ปรึกษาระดับนโยบาย ดังนี้:

• ภาควิชาการ: เคยเป็นศาสตราจารย์ที่วิทยาลัยโอเบอร์ลิน, มหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอน (เดิมคือ Carnegie Institute of Technology) และมหาวิทยาลัยเยล (1968–1986) ซึ่งเขาได้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการศึกษาทางสังคมและนโยบาย (Institute for Social and Policy Studies) ระหว่างปี 1981–1986 ก่อนจะย้ายมาเป็นศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบียในปี 1986 จนถึงปี 2005
• หน่วยงานวิจัยและนโยบาย: เคยทำงานเป็นนักเศรษฐศาสตร์วิจัยและนักวิเคราะห์ที่ RAND Corporation และดำรงตำแหน่งสมาชิกอาวุโสในสภาที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจ (Council of Economic Advisors) ภายใต้ประธานาธิบดี จอห์น เอฟ. เคนเนดี ระหว่างปี 1961–1963
• บทบาทอื่นๆ: เป็นผู้อำนวยการโครงการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพัฒนาระดับโลก ณ สถาบันโลก (The Earth Institute) มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย และเป็นอาจารย์พิเศษที่สถาบันวิจัยนวัตกรรมแมนเชสเตอร์ (Manchester Institute of Innovation Research) มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์

ผลงานทางวิชาการและแนวคิดสำคัญ

การวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ

ในปี 1977 เนลสันได้เขียนความเรียงเรื่อง The Moon and the Ghetto ซึ่งตั้งคำถามสำคัญว่า "หากเราสามารถส่งมนุษย์ไปดวงจันทร์ได้ เหตุใดเราจึงไม่สามารถแก้ไขปัญหาสลัม (Ghetto) ได้?" เขาเสนอว่าความล้มเหลวของนโยบายสาธารณะมักเกิดจากการที่ผู้ตัดสินใจแต่ละฝ่าย (เช่น นักเศรษฐศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบาย และนักเทคโนโลยี) มองปัญหาผ่านกรอบแนวคิดของตนเองเพียงด้านเดียว ทำให้เกิดความขัดแย้งทางคุณค่าและข้อเท็จจริง เนลสันจึงเสนอให้ใช้การสนทนาที่เปิดกว้างและการทดลองทำซ้ำเป็นลำดับขั้นในการแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน

กระบวนทัศน์ทางเทคโนโลยี (Technological Paradigms)

ในปี 2008 เนลสันได้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับ "กระบวนทัศน์ทางเทคโนโลยี" โดยวิเคราะห์ว่าเหตุใดความก้าวหน้าในบางสาขาจึงรวดเร็วกว่าสาขาอื่นแม้จะใช้ทรัพยากรเท่ากัน เขาเสนอว่าปัจจัยสำคัญคือระดับที่เทคโนโลยีในสาขานั้นสามารถควบคุมและทำซ้ำได้ รวมถึงความแข็งแกร่งของวิทยาศาสตร์สนับสนุน ซึ่งทั้งสองปัจจัยนี้มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันอย่างใกล้ชิด

ระบบนวัตกรรมแห่งชาติ (National Innovation Systems)

เนลสันเป็นบรรณาธิการหนังสือ National Innovation Systems: A Comparative Analysis (1993) ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในตำราที่มีอิทธิพลมากที่สุดในการศึกษาด้านนวัตกรรม โดยเน้นย้ำว่านวัตกรรมไม่ได้เกิดขึ้นจากปัจจัยเดี่ยว แต่เป็นผลลัพธ์จากปฏิสัมพันธ์ระหว่างสถาบันต่างๆ ในระดับชาติ

รางวัลที่ได้รับ

• รางวัล Leontief Prize (2005): มอบโดยสถาบันการพัฒนาระดับโลกและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยทัฟตส์ (Tufts University)
• รางวัล Honda Prize (2006): ได้รับเลือกเป็นผู้ได้รับรางวัลรายที่ 27

ผลงานเขียนที่สำคัญ