สิทธิในการถูกลืม (Right to be Forgotten) คืออะไรและสำคัญอย่างไร

สิทธิในการถูกลืม (Right to be Forgotten หรือ RTBF) คือสิทธิที่บุคคลสามารถร้องขอให้ข้อมูลส่วนบุคคลของตนถูกลบออกจากผลการค้นหาบนอินเทอร์เน็ต หรือไดเรกทอรีออนไลน์ในบางกรณี เพื่อให้ข้อมูลเหล่านั้นไม่สามารถถูกค้นพบโดยบุคคลที่สาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งผ่านเครื่องมือค้นหา (Search Engines) เช่น Google

แนวคิดนี้เกิดขึ้นจากความต้องการของบุคคลที่ต้องการกำหนดทิศทางชีวิตของตนเองอย่างเป็นอิสระ โดยไม่ต้องถูกตีตราจากเหตุการณ์หรือการกระทำในอดีตที่ผ่านพ้นไปแล้ว ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงและโอกาสในชีวิตปัจจุบัน

ความสำคัญและข้อโต้แย้ง

ผู้ที่สนับสนุนสิทธินี้มองว่ามีความจำเป็นอย่างยิ่งในกรณีต่างๆ เช่น:

• การลบเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับ Revenge Porn (การเผยแพร่ภาพลับเพื่อแก้แค้น)
• การลบข้อมูลเกี่ยวกับคดีอาญาเล็กน้อยในอดีตที่ไม่มีความสำคัญต่อสาธารณะ แต่ปรากฏเด่นชัดเมื่อค้นหาชื่อบุคคลนั้น
• การป้องกันไม่ให้ข้อมูลเก่าที่ล้าสมัยส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงออนไลน์อย่างไม่เป็นธรรม

ในขณะเดียวกัน ผู้ที่คัดค้านสิทธินี้กังวลว่าอาจส่งผลกระทบต่อ เสรีภาพในการแสดงออก (Freedom of Expression) และอาจนำไปสู่การเซ็นเซอร์ข้อมูล การบิดเบือนประวัติศาสตร์ หรือทำให้คุณภาพของข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตลดลง

ความแตกต่างระหว่างสิทธิในการถูกลืมและสิทธิในความเป็นส่วนตัว

การยอมรับในแต่ละเขตอำนาจศาล

อาร์เจนตินา

อาร์เจนตินามีการต่อสู้ทางกฎหมายหลายครั้ง โดยเฉพาะกรณีของคนดังที่ขอให้ลบลิงก์รูปภาพที่ถูกนำไปเชื่อมโยงกับเนื้อหาลามกโดยไม่ได้รับอนุญาต นอกจากนี้ยังมีกฎหมาย Amparo (มาตรา 43) ที่อนุญาตให้บุคคลร้องขอการตรวจสอบ แก้ไข หรือลบข้อมูลส่วนบุคคลในฐานข้อมูลสาธารณะและเอกชน ซึ่งถือเป็นหนึ่งในระบบที่ครอบคลุมที่สุดในการคุ้มครองข้อมูล

จีน

ในระยะแรก ศาลจีนเคยปฏิเสธคำร้องขอสิทธิในการถูกลืม (กรณี Baidu) โดยมองว่าผลการค้นหาเป็นกลางและจำเป็นต่อสาธารณะ อย่างไรก็ตาม จีนได้พัฒนากฎหมายคุ้มครองข้อมูลอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งมีการประกาศใช้ กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (Personal Information Protection Law - PIPL) ในปี 2021 ซึ่งระบุสิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคลเหนือข้อมูลของตน รวมถึงสิทธิในการรับรู้ สิทธิในการเข้าถึง และ สิทธิในการถูกลืม อย่างชัดเจน

สหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักร

ในยุโรปจะใช้แนวคิด สิทธิในการลบข้อมูล (Right to Erasure) ซึ่งมีความจำกัดมากกว่าสิทธิในการถูกลืมแบบสมบูรณ์ โดยเน้นไปที่การลบข้อมูลที่ไม่จำเป็นหรือไม่ถูกต้องตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (เช่น GDPR)