รอนโดเนีย รัฐในภูมิภาคเหนือของบราซิล

รอนโดเนีย เป็นหนึ่งใน 26 รัฐของประเทศบราซิล ตั้งอยู่ในภูมิภาคเหนือ (ส่วนกลาง-ตะวันตก) มีอาณาเขตติดต่อกับรัฐอาเครในทิศตะวันตก รัฐอามาโซนัสในทิศเหนือ รัฐมาโตกรอสโซในทิศตะวันออก และประเทศโบลิเวียในทิศใต้

ภูมิศาสตร์และสิ่งแวดล้อม

รัฐรอนโดเนียมีพื้นที่ประมาณ 237,590.547 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับประเทศโรมาเนีย และใหญ่กว่าประเทศสโลวาเกียหรือสาธารณรัฐโดมินิกันเกือบห้าเท่า มีเมืองสำคัญหลายแห่ง เช่น ปอร์โต เวลโฮ (Porto Velho) ซึ่งเป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุด ตั้งอยู่ริมแม่น้ำมาเดรา นอกจากนี้ยังมีเมือง อาริกูเมส, คาโคล, กัวจารา-มิริม, จี-ปารานา, โรลิม เด มูรา และวิลเฮนา

ในด้านสิ่งแวดล้อม รอนโดเนียเคยเป็นที่ตั้งของป่าฝนเขตร้อนมากกว่า 200,000 ตารางกิโลเมตร แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีการตัดไม้ทำลายป่ามากที่สุดในภูมิภาคแอมะซอน โดยในปี 2003 มีพื้นที่ป่าฝนถูกทำลายไปแล้วประมาณ 70,000 ตารางกิโลเมตร

ลักษณะทางธรรมชาติ

• แม่น้ำสายสำคัญ: แม่น้ำมาเดรา (Madeira River) และแม่น้ำกัวโปเร (Guaporé River)
• ระบบนิเวศ: พื้นที่รอบแม่น้ำกัวโปเรเป็นส่วนหนึ่งของเขตนิเวศทุ่งหญ้าสะวันนาเบนี (Beni savanna ecoregion)
• โครงการพลังงาน: มีเขื่อนซามูเอล (Samuel Dam) ตั้งอยู่บนแม่น้ำจามารี

ประวัติศาสตร์

ยุคก่อนอาณานิคม

ก่อนที่ชาวโปรตุเกสจะค้นพบ บราซิล พื้นที่บริเวณนี้เป็นที่อยู่อาศัยของกลุ่มชนพื้นเมืองหลากหลายกลุ่ม ซึ่งรวมถึงกลุ่มที่พูดภาษาในตระกูล Arawan, Chapacuran, Macro-Je, Nambikwaran และ Panoan นอกจากนี้ นักภาษาศาสตร์ยังยอมรับกันทั่วไปว่าพื้นที่รอนโดเนียเป็นจุดกำเนิดของภาษาตระกูลทูเปียน (Tupian languages) ซึ่งเป็นกลุ่มภาษาที่สำคัญที่สุดกลุ่มหนึ่งในภูมิภาค

ยุคอาณานิคม

ญูฟโล เด ชาเวซ (Ñuflo de Chávez) นักสำรวจชาวสเปนเป็นชาวยุโรปคนแรกที่เดินทางมาถึงหุบเขาแม่น้ำกัวโปเรระหว่างปี 1541 และ 1542 อย่างไรก็ตาม การเข้ามาของชาวโปรตุเกสและกลุ่ม Bandeirantes ในช่วงปี 1650 เพื่อแสวงหาทองคำและแร่ธาตุได้สร้างผลกระทบอย่างมาก

ในปี 1748 มงกุฎโปรตุเกสได้ก่อตั้งเขตการปกครองมาโตกรอสโซ (Captaincy of Mato Grosso) โดยมี อันโตนิโอ โรลิม เด มูรา ตาบาเรส เป็นผู้ว่าราชการจังหวัด และได้มีการสร้างป้อมปราการเพื่อป้องกันพรมแดนจากการรุกรานของชาวสเปน เช่น ป้อมปราการฟอร์เต ปรินซิเป ดา เบรา (Forte Príncipe da Beira) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ในพื้นที่

ประวัติศาสตร์หลังยุคอาณานิคม

การพัฒนาของรัฐรอนโดเนียไม่ได้เริ่มต้นจากแผนงานอย่างเป็นทางการของรัฐบาลบราซิล แต่เกิดจากความริเริ่มของภาคเอกชนที่สนใจในรัฐอาเคร ซึ่งได้รับอิทธิพลจากการบูมของยางพาราในแอมะซอนในช่วงศตวรรษที่ 19 การบุกเบิกพื้นที่และการตั้งถิ่นฐานจึงเกิดขึ้นจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจในยุคยางพาราเป็นหลัก