นกโอโรเพนโดลาหลังสีน้ำตาลแดง

นกโอโรเพนโดลาหลังสีน้ำตาลแดง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Psarocolius angustifrons) เป็นนกในวงศ์ Icteridae ซึ่งเป็นวงศ์ที่รวมถึงนกโอโรเพนโดลา นกโอริโอลโลกใหม่ และนกแบล็กเบิร์ดโลกใหม่ นกชนิดนี้เป็นที่รู้จักในฐานะนกที่มีพฤติกรรมทางสังคมสูง โดยมักจะออกหาอาหาร สร้างรัง และพักผ่อนเป็นกลุ่มใหญ่

อนุกรมวิธานและระบบการจำแนก

นกโอโรเพนโดลาหลังสีน้ำตาลแดงถูกบรรยายลักษณะทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1824 ภายใต้ชื่อ Cassicus angustifrons ต่อมามีการย้ายสายพันธุ์นี้ไปยังสกุล Xanthornus และ Ostinops ก่อนจะถูกจัดให้อยู่ในสกุล Psarocolius ในปัจจุบัน

การจำแนกสายพันธุ์ย่อยยังคงเป็นประเด็นที่มีการถกเถียงในหมู่นักปักษีวิทยา โดยหน่วยงานหลักอย่าง IOC, Clements taxonomy และ South American Classification Committee ยอมรับสายพันธุ์ย่อย 7 กลุ่ม ได้แก่:

• P. a. salmoni
• P. a. atrocastaneus
• P. a. sincipitalis
• P. a. neglectus
• P. a. oleagineus
• P. a. angustifrons
• P. a. alfredi

อย่างไรก็ตาม ในปี ค.ศ. 2016 BirdLife International ได้เสนอให้แยก P. oleagineus ออกเป็นสปีชีส์เดี่ยวในชื่อ "นกโอโรเพนโดลาปากเขียว" (green-billed oropendola) ซึ่งการจำแนกนี้ยังคงมีการนำมาใช้ในบางตำราจนถึงปัจจุบัน

ลักษณะทางกายภาพ

นกโอโรเพนโดลาหลังสีน้ำตาลแดงมีความแตกต่างทางขนาดระหว่างเพศอย่างชัดเจน โดยตัวผู้มีความยาวประมาณ 44 ถึง 48 เซนติเมตร และน้ำหนักประมาณ 250 ถึง 470 กรัม ในขณะที่ตัวเมียมีความยาวประมาณ 34 ถึง 38 เซนติเมตร และน้ำหนักประมาณ 170 ถึง 230 กรัม

ลักษณะเด่นของตัวผู้คือมีขนยาวบริเวณท้ายทอยที่สามารถตั้งเป็นหงอนได้ ซึ่งตัวเมียจะไม่มีลักษณะนี้ ส่วนขนตามลำตัวของสายพันธุ์ย่อยหลัก (P. a. angustifrons) จะมีสีน้ำตาลมะกอก โดยมีลำตัวและปีกเป็นสีน้ำตาลและมีประกายสีน้ำตาลแดง ส่วนโคนหางและขนคลุมโคนหางมีสีน้ำตาลแดงอ่อน

ความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์ย่อย

สายพันธุ์ย่อยแต่ละกลุ่มมีลักษณะสีสันที่แตกต่างกัน เช่น:

• P. a. salmoni: หน้าผากสีเหลือง หลังสีเกาลัด และปากสีงาช้าง
• P. a. atrocastaneus: หน้าผากสีเหลือง ลำตัวและปีกสีน้ำตาลแดง และปากสีเหลืองส้ม
• P. a. oleagineus: ลำตัวสีเหลืองมะกอก ปากสีงาช้างอมเขียว
• P. a. alfredi: หัวสีเหลืองมะกอก หน้าผากสีเหลือง และบางตัวในเอกวาดอร์และเปรูมีดวงตาสีฟ้า

การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย

นกชนิดนี้มีการกระจายพันธุ์แบบแยกส่วน (disjunct distribution) ครอบคลุมพื้นที่ในหลายประเทศของอเมริกาใต้ ได้แก่ โบลิเวีย, บราซิล, โคลอมเบีย, เอกวาดอร์, เปรู และเวเนซุเอลา

ถิ่นที่อยู่อาศัยมีความหลากหลายตามสายพันธุ์ย่อย เช่น สายพันธุ์ย่อย P. a. angustifrons มักอาศัยอยู่ในป่าริมน้ำ (várzea forest) ตามลุ่มแม่น้ำที่มีน้ำสีขาวและรอบทะเลสาบรูปเกือกม้าในลุ่มน้ำอเมซอน ส่วนสายพันธุ์ย่อย P. a. alfredi พบได้ทั้งในป่าริมน้ำและป่าดิบชื้นทั้งป่าดั้งเดิมและป่ารุ่นสอง รวมถึงพื้นที่เกษตรกรรมในเขตเชิงเขา