ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของรัสเซียหลังการรุกรานยูเครน

นับตั้งแต่วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 เมื่อสหพันธรัฐรัสเซียได้เริ่มการรุกรานยูเครนในวงกว้าง ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงในโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของรัสเซีย โดยเฉพาะการเผชิญหน้ากับกลุ่มประเทศตะวันตก ซึ่งนำไปสู่การบังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการเมืองอย่างเข้มงวดจากสหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา แคนาดา และพันธมิตรอื่นๆ

การปรับทิศทางยุทธศาสตร์และแนวคิดนโยบายต่างประเทศ

รัฐบาลรัสเซียได้จัดทำ "รายชื่อประเทศที่ไม่เป็นมิตร" (Unfriendly Countries List) เพื่อระบุกลุ่มประเทศที่มีความสัมพันธ์ตึงเครียดหรือขาดความสัมพันธ์ทางการทูต นอกจากนี้ ในปี 2023 ประธานาธิบดีวลาดีมีร์ ปูติน ได้อนุมัติแนวคิดนโยบายต่างประเทศฉบับใหม่ ซึ่งนิยามรัสเซียว่าเป็น "รัฐอารยธรรมยูเรเชีย" (Eurasian civilization state) โดยมีเป้าหมายหลักในการลดการพึ่งพาตะวันตกและกระชับความสัมพันธ์กับเอเชีย โลกอิสลาม แอฟริกา ละตินอเมริกา และกลุ่มประเทศทางใต้ (Global South) เพื่อมุ่งหวังให้เกิดการสิ้นสุดของอำนาจนำ (Hegemony) ของชาติตะวันตกในระเบียบโลก

ความสัมพันธ์ในภูมิภาคยุโรปและประเทศเพื่อนบ้าน

กลุ่มประเทศที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดและสนับสนุน

• เบลารุส: มีบทบาทสำคัญในการเป็นฐานปฏิบัติการให้กองทัพรัสเซียในช่วงเริ่มต้นของการรุกราน และยอมรับการนำอาวุธนิวเคลียร์ทางยุทธวิธีของรัสเซียเข้ามาติดตั้งในดินแดนเบลารุส
• แอบคาเซียและเซาท์ออสเซเทีย: แสดงการสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารของรัสเซียอย่างเต็มที่ โดยเซาท์ออสเซเทียได้ส่งกองกำลังเข้าร่วมสนับสนุนการรุกรานในยูเครน

กลุ่มประเทศที่มีท่าทีเป็นกลางหรือมีความขัดแย้งภายใน

• เซอร์เบีย: แม้จะประณามการรุกรานและลงมติเห็นชอบในมติของสหประชาชาติที่ประณามรัสเซีย แต่เซอร์เบียปฏิเสธที่จะเข้าร่วมการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อรัสเซีย โดยให้เหตุผลถึงความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์และความมั่นคง
• อาเซอร์ไบจาน: รักษาท่าทีเป็นกลางโดยสนับสนุนบูรณภาพแห่งดินแดนของยูเครน พร้อมกับคงความร่วมมือทางการเมืองและทางทหารกับรัสเซีย
• บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา: เกิดความแตกแยกในระดับผู้นำ โดยสมาชิกประธานาธิบดีชาวโครแอตและบอสเนียประณามการรุกราน ในขณะที่สมาชิกชาวเซิร์บยืนยันความเป็นกลางและคัดค้านการคว่ำบาตร

ความสัมพันธ์ที่ตึงเครียดขึ้น

อาร์เมเนีย: แม้จะเป็นพันธมิตรทางทหารกับรัสเซีย แต่ความสัมพันธ์เริ่มมีความตึงเครียดมากขึ้น โดยนายกรัฐมนตรี นิโคล พาชินยัน ได้ระบุชัดเจนว่าอาร์เมเนียไม่ใช่พันธมิตรของรัสเซียในสงครามยูเครน