รายชื่อประเทศที่ไม่เป็นมิตรของรัสเซีย

รายชื่อประเทศและดินแดนที่ไม่เป็นมิตร (ภาษารัสเซีย: Список недружественных государств и территорий) คือบัญชีรายชื่อประเทศและดินแดนที่รัฐบาลรัสเซียประกาศว่าได้ "ดำเนินการที่ไม่เป็นมิตรต่อรัสเซีย บริษัทรัสเซีย และพลเมืองรัสเซีย" การถูกบรรจุในรายชื่อนี้ส่งผลให้ประเทศดังกล่าวต้องเผชิญกับข้อจำกัดบางประการในความสัมพันธ์กับรัสเซีย ซึ่งครอบคลุมถึงข้อจำกัดด้านการค้า การควบคุมสกุลเงิน และการจำกัดจำนวนบุคลากรในคณะทูตของประเทศเหล่านั้นที่ประจำอยู่ในรัสเซีย

ประวัติและการก่อตั้ง

จุดเริ่มต้นของมาตรการนี้เกิดขึ้นในเดือนมิถุนายน 2018 เมื่อประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ลงนามในกฎหมายที่ให้อำนาจรัฐบาลในการนำมาตรการตอบโต้มาใช้กับประเทศที่ถูกระบุว่าดำเนินกิจกรรม "ไม่เป็นมิตร" ต่อรัสเซีย มาตรการเหล่านี้รวมถึงการจำกัดการนำเข้าและส่งออก การระงับหรือยุติความร่วมมือระหว่างประเทศ หรือการโอนสินทรัพย์ของรัฐเป็นเอกชน โดยในช่วงแรกเป้าหมายหลักของกฎหมายนี้คือสหรัฐอเมริกา

ในเดือนพฤษภาคม 2021 รัฐบาลรัสเซียได้ประกาศรายชื่อประเทศที่ไม่เป็นมิตรเป็นครั้งแรก ซึ่งประกอบด้วย สหรัฐอเมริกา และ สาธารณรัฐเช็ก โดยในขณะนั้น รัสเซียได้จำกัดจำนวนพนักงานท้องถิ่นที่สถานทูตเช็กสามารถจ้างได้ และสั่งห้ามสถานทูตสหรัฐฯ จ้างพนักงานท้องถิ่นในรัสเซียโดยสิ้นเชิง เนื่องจากความตึงเครียดจากการขับไล่นักการทูตและการกล่าวหาเรื่องการแทรกแซงการเลือกตั้งและการจารกรรม

การขยายรายชื่อหลังการรุกรานยูเครน

ภายหลังการรุกรานยูเครนของรัสเซียเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 และการที่นานาชาติประกาศคว่ำบาตรรัสเซีย รัฐบาลรัสเซียได้ขยายรายชื่อประเทศที่ไม่เป็นมิตรอย่างกว้างขวางจนครอบคลุม 49 รัฐ รวมถึงสมาชิกกลุ่ม G7 ทั้งหมดและสมาชิกสหภาพยุโรปทั้ง 27 ประเทศ โดยมีเพียงตุรกีเท่านั้นที่เป็นสมาชิก NATO ที่ไม่อยู่ในรายชื่อนี้ในปัจจุบัน

ประเภทของบัญชีรายชื่อและข้อจำกัด

รัฐบาลรัสเซียมีการแบ่งรายชื่อประเทศที่ไม่เป็นมิตรออกเป็นหลายส่วนตามกฎหมายและคำสั่งที่แตกต่างกัน ดังนี้:

1. รายชื่อตามกฎหมายรัฐบาลกลาง ฉบับที่ 127 (2018)

เป็นรายชื่อเริ่มต้นที่เน้นการตอบโต้สหรัฐอเมริกาโดยเฉพาะ

2. รายชื่อตามกฤษฎีกาประธานาธิบดี ฉบับที่ 243 และคำสั่งรัฐบาล ฉบับที่ 1230 (2021-2023)

รายชื่อนี้มุ่งเน้นไปที่การจำกัดจำนวนบุคลากรในคณะทูตและสถานกงสุลของประเทศต่าง ๆ ที่ประจำอยู่ในรัสเซีย ตัวอย่างเช่น:

• สหรัฐอเมริกา: ไม่อนุญาตให้จ้างพนักงานท้องถิ่น (0 คน)
• สาธารณรัฐเช็ก: จำกัดพนักงาน 19 คน
• นอร์เวย์: จำกัดพนักงาน 27 คน

3. รายชื่อตามกฤษฎีกาประธานาธิบดี ฉบับที่ 95 และคำสั่งรัฐบาล ฉบับที่ 430 (2022)

รายชื่อนี้ถูกนำมาใช้เพื่อกำหนดขั้นตอนชั่วคราวในการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ต่างประเทศ และในเดือนธันวาคม 2022 รัสเซียได้เพิ่มภาษีนำเข้าสินค้าจากประเทศในกลุ่มนี้เป็น 35% หรือสูงกว่า เพื่อเป็นการตอบโต้การละเมิดกฎขององค์การการค้าโลก (WTO) ประเทศที่อยู่ในกลุ่มนี้ ได้แก่:

• สหรัฐอเมริกา, สหราชอาณาจักร, แคนาดา, ญี่ปุ่น, เกาหลีใต้, สิงคโปร์, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์
• สมาชิกสหภาพยุโรปทั้งหมด
• สวิตเซอร์แลนด์, ไอซ์แลนด์, ลิกเตนสไตน์, โมนาโก, ซานมารีโน, แอนดอร์รา
• ไต้หวัน (ซึ่งรัสเซียระบุว่าเป็น "ไต้หวัน (จีน)" เนื่องจากไม่รับรองรัฐบาลของสาธารณรัฐจีน)
• ยูเครน และประเทศอื่น ๆ ในยุโรปตะวันออก