สมาคมภูมิศาสตร์รัสเซีย องค์กรบุกเบิกการสำรวจและวิจัยทางภูมิศาสตร์

สมาคมภูมิศาสตร์รัสเซีย (รัสเซีย: Ру́сское географи́ческое о́бщество; อังกฤษ: Russian Geographical Society หรือ RGO) เป็นสมาคมวิชาการที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ประเทศรัสเซีย โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการส่งเสริมวิชาภูมิศาสตร์ การสำรวจ และการปกป้องธรรมชาติ ผ่านโครงการวิจัยในหลากหลายสาขา เช่น สมุทรศาสตร์ ชาติพันธุ์วิทยา นิเวศวิทยา และสถิติศาสตร์

ประวัติการก่อตั้งและยุคจักรวรรดิ

สมาคมก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 6 (18) สิงหาคม ค.ศ. 1845 ณ เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ตามพระบรมราชโองการของจักรพรรดินิโคลัสที่ 1 โดยมีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนการวิจัยทางภูมิศาสตร์ภายในประเทศ ซึ่งในเวลาต่อมาถูกวิเคราะห์ว่าเป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายทางการเมืองแบบชาตินิยมรัสเซีย ในช่วงเวลานี้สมาคมใช้ชื่อว่า สมาคมภูมิศาสตร์จักรวรรดิรัสเซีย (Imperial Russian Geographical Society)

สมาคมได้ขยายเครือข่ายโดยการจัดตั้งสมาคมสาขาในเมืองสำคัญต่างๆ เช่น คอเคซัส (ค.ศ. 1850), อีร์คุตสค์ (ค.ศ. 1851), วิลนีอุส (ค.ศ. 1867), โอเรนบูร์ก (ค.ศ. 1868), เคียฟ (ค.ศ. 1873) และออมสค์ (ค.ศ. 1877)

ในด้านการสำรวจ สมาคมเป็นผู้สนับสนุนและให้ทุนแก่คณะสำรวจของนักวิจัยชื่อดังหลายท่าน เช่น นิโคไล ปรเชวาลสกี (Nikolai Przhevalsky), ปิออตร์ โครพ็อตคิน (Pyotr Kropotkin) และเลฟ เบิร์ก (Lev Berg) นอกจากนี้ยังเป็นผู้บุกเบิกการสำรวจอย่างเป็นระบบในพื้นที่เทือกเขาอูราลตอนเหนือ (ค.ศ. 1847–1850), ลุ่มแม่น้ำอามูร์ (ค.ศ. 1854–1863) รวมถึงพื้นที่ในคาชการียา จุงการียา และมองโกเลีย ตั้งแต่ทศวรรษ 1870 เป็นต้นมา

เหรียญคอนสแตนติน (Constantine Medal)

เหรียญคอนสแตนตินเป็นรางวัลสูงสุดของสมาคมในยุคจักรวรรดิ ตั้งชื่อตามแกรนด์ดุ๊กคอนสแตนติน ประธานคนแรกของสมาคม โดยมอบให้แก่นักสำรวจที่ค้นพบทางภูมิศาสตร์ที่สำคัญ หรือผู้เขียนผลงานวิจัยโดดเด่นด้านภูมิศาสตร์ ชาติพันธุ์วิทยา หรือสถิติของรัสเซีย ระหว่างปี ค.ศ. 1849 ถึง 1929 ผู้ได้รับรางวัลที่มีชื่อเสียง ได้แก่ ฟริดจอฟ นันเซน (Fridtjof Nansen) นักสำรวจมหาสมุทรอาร์กติก และนิโคไล ปรเชวาลสกี

การเปลี่ยนแปลงในยุคสหภาพโซเวียต

หลังการปฏิวัติรัสเซีย สมาคมได้เปลี่ยนชื่อเป็น สมาคมภูมิศาสตร์แห่งรัฐ (State Geographical Society) ในปี ค.ศ. 1926 และเปลี่ยนเป็น สมาคมภูมิศาสตร์แห่งสหภาพโซเวียต (Geographical Society of the USSR) ในปี ค.ศ. 1938

ในยุคนี้ สมาคมมีบทบาทสำคัญในการผลิตเอกสารทางวิชาการ โดยในปี ค.ศ. 1970 สมาคมได้ตีพิมพ์วรรณกรรมทางภูมิศาสตร์มากกว่า 2,000 เล่ม รวมถึงวารสารรายปี Zapiski (เริ่มตีพิมพ์ ค.ศ. 1846) และ Izvestiya (เริ่มตีพิมพ์ ค.ศ. 1865)

ยุคหลังโซเวียตและปัจจุบัน

ภายหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี ค.ศ. 1991 สมาคมได้กลับมาใช้ชื่อเดิมคือ สมาคมภูมิศาสตร์รัสเซีย โดยยังคงมีสำนักงานหลักอยู่ที่เมืองเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก

กิจกรรมที่โดดเด่นในปัจจุบัน ได้แก่ การสนับสนุนฐานน้ำแข็งตามฤดูกาลในอาร์กติกที่ชื่อว่า ค่ายบาร์เนโอ (Camp Barneo) ซึ่งดำเนินการมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2002 นอกจากนี้ ในปี ค.ศ. 2009 นายเซียร์เกย์ ชอยกู (Sergey Shoigu) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของรัสเซีย ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งประธานสมาคม