สัปนา เชอร์ยัน นักจิตวิทยาสังคมผู้ศึกษาเรื่องอคติทางเพศและ STEM

สัปนา เชอร์ยัน (Sapna Cheryan) (เกิดปี ค.ศ. 1978) เป็นนักจิตวิทยาสังคมชาวอเมริกัน ปัจจุบันดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์เต็มตัว (Full Professor) ด้านจิตวิทยาสังคม ประจำภาควิชาจิตวิทยา มหาวิทยาลัยวอชิงตัน (University of Washington)

ประวัติและการศึกษา

เชอร์ยันเกิดที่เมืองชิคาโก รัฐอิลลินอยส์ โดยมีมารดาเป็นผู้บริหารด้านความช่วยเหลือทางการเงิน และบิดาเป็นศาสตราจารย์ด้านการวิจัย ในช่วงวัยเด็กเธอมีความสนใจในประเด็นเรื่องเชื้อชาติ เพศ และความเท่าเทียม

เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีในสาขาจิตวิทยาและอเมริกันศึกษา ก่อนจะเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด (Stanford University) ในระหว่างการศึกษา เธอสังเกตเห็นว่าบรรยากาศในสภาพแวดล้อมการทำงานหรือการเรียนรู้มีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจเลือกเข้าสู่สาขาวิชาชีพนั้นๆ ซึ่งนำไปสู่การทำวิทยานิพนธ์ในหัวข้อ "Strategies of belonging: defending threatened identities"

เส้นทางอาชีพและงานวิจัย

หลังจากสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก เชอร์ยันได้เข้าร่วมเป็นคณาจารย์ในภาควิชาจิตวิทยาที่มหาวิทยาลัยวอชิงตัน โดยมุ่งเน้นการศึกษาเรื่องอคติและทัศนคติทางเพศ เธอได้ร่วมก่อตั้งเวิร์กชอป "Debunking Stereotypes" เพื่อส่งเสริมให้ผู้หญิงเข้าสู่สาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (STEM) มากขึ้น

การศึกษาเรื่องอคติในสาขา STEM

เชอร์ยันได้นำข้อมูลสถิติจากมูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (National Science Foundation - NSF) มาวิเคราะห์เพื่อพิสูจน์ว่า ภาพลักษณ์เชิงลบของนักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ส่งผลให้ผู้หญิงเลือกเข้าสู่สาขานี้น้อยลง งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้เธอได้รับรางวัล Junior Faculty Career Award จาก NSF ในปี ค.ศ. 2009 และได้รับเกียรติเป็น Honoree จากสมาคมผู้หญิงในมหาวิทยาลัยแห่งอเมริกา (American Association of University Women) ในปี ค.ศ. 2011 เพื่อยกย่องความพยายามในการสร้างความเท่าเทียมให้แก่ผู้หญิงในสาขาวิทยาศาสตร์

ในปี ค.ศ. 2012–2013 ขณะดำรงตำแหน่งนักวิจัยของมูลนิธิรัสเซลล์ เซจ (Russell Sage Foundation) เธอได้ศึกษาผลกระทบของภาพลักษณ์เชิงลบต่อกลุ่มผู้อพยพในอเมริกา รวมถึงการศึกษาว่าภาพลักษณ์ "เนิร์ด" (Nerd) ของผู้ชายในสื่อส่งผลเสียต่อการตัดสินใจเข้าสู่สาขา STEM ของผู้หญิงอย่างไร โดยผลการวิจัยพบว่าผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะได้รับอิทธิพลจากภาพลักษณ์เชิงลบในสาขา STEM มากกว่าผู้ชาย

การศึกษาเรื่องความเป็นชายและอัตลักษณ์

ในปี ค.ศ. 2015 เชอร์ยันได้กลับไปทำวิจัยที่มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด โดยมุ่งเน้นไปที่การรับรู้เรื่องความเป็นชาย (Masculinity) เธอพบว่าผู้ชายมักจะพยายามแสดงออกหรือให้ข้อมูลที่เกินจริงเกี่ยวกับรูปลักษณ์หรือความสามารถของตนเองเพื่อชดเชยเมื่อรู้สึกว่าความเป็นชายของตนถูกคุกคาม

นอกจากนี้ เธอยังได้ศึกษาเรื่องการรับรู้ต่อชาวเอเชียอเมริกัน โดยพบว่าชาวเอเชียอเมริกันที่เป็นเกย์มักถูกมองว่ามีความเป็นอเมริกันมากกว่า (เช่น พูดภาษาอังกฤษได้คล่องแคล่วกว่า) เมื่อเทียบกับชาวเอเชียอเมริกันที่ถูกสันนิษฐานว่าเป็นชายแท้

บทบาททางสังคมและการยอมรับ

ผลงานการวิจัยของเธอได้รับการยอมรับในระดับสูง โดยในปี ค.ศ. 2014 เธอได้รับเชิญไปยังทำเนียบขาวโดยอดีตประธานาธิบดีบารัก โอบามา ซึ่งมีการจัดตั้งรางวัล "computer science classroom design prize" เพื่อเป็นเกียรติแก่เธอ

ในปี ค.ศ. 2018 บริษัท Mattel ได้ติดต่อเชอร์ยันเพื่อให้คำปรึกษาในการพัฒนาตุ๊กตาบาร์บี้ (Barbie) โดยเธอได้รับแต่งตั้งให้เป็นหนึ่งในคณะกรรมการที่ปรึกษาบาร์บี้ระดับโลก (Barbie Global Advisory Council) เพื่อช่วยให้แบรนด์บาร์บี้สะท้อนภาพลักษณ์ที่หลากหลายและส่งเสริมศักยภาพของผู้หญิงในด้านต่างๆ