รัฐสภาสกอตแลนด์ โครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของ Holyrood

รัฐสภาสกอตแลนด์ (ภาษาเกลิกสกอต: Pàrlamaid na h-Alba; ภาษา Scots: Scots Pairlament) คือสถาบันนิติบัญญัติแบบสภาเดียว (unicameral) ที่ได้รับการกระจายอำนาจมายังสกอตแลนด์ ตั้งอยู่ที่ย่าน Holyrood ในเมืองเอดินบะระ และมักถูกเรียกขานด้วยชื่อย่านนี้ว่า Holyrood

บทบาทและหน้าที่หลัก

รัฐสภาสกอตแลนด์เป็นองค์กรที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย โดยมีหน้าที่หลักในการตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลสกอตแลนด์ (Scottish Government) และออกกฎหมายในเรื่องที่ได้รับการกระจายอำนาจมาให้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ถูกสงวนไว้ (reserved matters) โดยรัฐสภาแห่งสหราชอาณาจักร (Parliament of the United Kingdom)

โครงสร้างการเลือกตั้งและสมาชิก

รัฐสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 129 คน ซึ่งเรียกว่า สมาชิกสภาสกอตแลนด์ (Members of the Scottish Parliament หรือ MSPs) โดยมีวาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี สมาชิกเหล่านี้ถูกเลือกผ่านระบบการเลือกตั้งแบบสัดส่วนผสม (Additional-member system - MMP) ซึ่งแบ่งออกเป็นสองส่วน:

• สมาชิกแบบแบ่งเขต: จำนวน 73 คน ซึ่งได้รับเลือกผ่านระบบเสียงข้างมาก (first-past-the-post) จากเขตเลือกตั้งทางภูมิศาสตร์
• สมาชิกแบบบัญชีรายชื่อ: จำนวน 56 คน ซึ่งได้รับเลือกจาก 8 ภูมิภาค โดยแต่ละภูมิภาคจะส่งสมาชิกได้ 7 คน

ประวัติความเป็นมา

ในอดีต สกอตแลนด์เคยมีรัฐสภาของตนเองซึ่งเป็นสถาบันนิติบัญญัติของราชอาณาจักรสกอตแลนด์ที่เป็นอิสระ จนกระทั่งเกิดการรวมตัวกับราชอาณาจักรอังกฤษภายใต้ พระราชบัญญัติการรวมตัวปี 1707 (Acts of Union 1707) ทำให้รัฐสภาสกอตแลนด์และรัฐสภาอังกฤษถูกรวมเข้าเป็นรัฐสภาแห่งบริเตนใหญ่

ภายหลังการลงประชามติในปี 1997 ประชาชนชาวสกอตได้ลงคะแนนเห็นชอบให้มีการกระจายอำนาจ ซึ่งนำไปสู่การประกาศใช้ พระราชบัญญัติสกอตแลนด์ปี 1998 (Scotland Act 1998) ซึ่งกำหนดขอบเขตอำนาจหน้าที่ของรัฐสภาสกอตแลนด์ในการออกกฎหมายในเรื่องที่ไม่ได้ถูกสงวนไว้โดยรัฐสภาแห่งสหราชอาณาจักร

อำนาจหน้าที่และคณะกรรมการ

รัฐสภาสกอตแลนด์มีการทำงานผ่านคณะกรรมการชุดต่างๆ เพื่อพิจารณากฎหมายและกฎระเบียบในด้านต่างๆ เช่น:

• การดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ (Climate Action)
• กระบวนการยุติธรรมทางอาญา (Criminal Justice)
• การศึกษาและภาษาเกลิก (Education and Gaelic)
• สาธารณสุข การดูแล และกีฬา (Health, Care and Sport)
• การขนส่ง (Transport)
• กิจการชนบท (Rural Affairs)