พันธมิตร SDP-ลิเบอรัล การรวมตัวทางการเมืองสายกลางในสหราชอาณาจักร
สรุปใจความสำคัญ
- ก่อตั้งในปี 1981 จากการรวมตัวของพรรคสังคมประชาธิปไตย (SDP) และพรรคลิเบอรัล
- เกิดจากความต้องการสร้างทางเลือกสายกลางเพื่อคานอำนาจระหว่างพรรคอนุรักษนิยมและพรรคแรงงาน
- ได้รับคะแนนเสียงสูงถึง 25.4% ในการเลือกตั้งปี 1983 แต่ได้ที่นั่งในสภาเพียง 23 ที่นั่ง เนื่องจากระบบการเลือกตั้งแบบ First Past the Post
- ควบรวมกันอย่างเป็นทางการในปี 1988 กลายเป็นพรรคเดโมแครตส์เสรีนิยม (Liberal Democrats)
พันธมิตร SDP-ลิเบอรัล (SDP–Liberal Alliance) คือการรวมตัวทางการเมืองและทางเลือกในการเลือกตั้งแบบสายกลางและเสรีนิยมทางสังคมในสหราชอาณาจักร ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1981 จากการจับมือกันระหว่าง พรรคสังคมประชาธิปไตย (Social Democratic Party - SDP) และ พรรคลิเบอรัล (Liberal Party) เพื่อสร้างขั้วอำนาจที่สามในการเมืองอังกฤษ ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างพรรคอนุรักษนิยมและพรรคแรงงาน
ประวัติการก่อตั้งและบริบททางการเมือง
จุดเริ่มต้นของพันธมิตรนี้เกิดขึ้นหลังจากกลุ่มนักการเมืองระดับสูงจากพรรคแรงงานที่รู้จักกันในชื่อ 'Gang of Four' ซึ่งประกอบด้วย รอย เจนกินส์, เดวิด โอเวน, บิล ร็อดเจอร์ส และเชอร์ลีย์ วิลเลียมส์ ได้ตัดสินใจลาออกจากพรรคแรงงานในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1981 เพื่อก่อตั้งพรรค SDP เนื่องจากไม่พอใจกับการที่พรรคแรงงานเคลื่อนตัวไปทางซ้ายจัดภายใต้การนำของไมเคิล ฟุต
หลังจากนั้น SDP ได้เข้าสู่ข้อตกลงไม่เป็นทางการกับพรรคลิเบอรัลซึ่งนำโดย เดวิด สตีล จนกระทั่งในวันที่ 16 มิถุนายน ค.ศ. 1981 ข้อตกลงนี้ได้ถูกทำให้เป็นทางการ โดยทั้งสองพรรคตกลงที่จะไม่ส่งผู้สมัครแข่งกันเองในเขตเลือกตั้ง และจะร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลผสมหากได้รับเสียงสนับสนุนเพียงพอที่จะครองเสียงข้างมากในสภา
ปัจจัยเกื้อหนุนในช่วงแรก
การก่อตั้งพันธมิตรเกิดขึ้นในช่วงที่เศรษฐกิจอังกฤษเผชิญกับภาวะถดถอยอย่างรุนแรง และรัฐบาลของมาร์กาเร็ต แธตเชอร์ กำลังเผชิญกับความไม่นิยมอย่างมาก โดยมีอัตราการว่างงานพุ่งสูงขึ้นเกิน 3 ล้านคนในปี ค.ศ. 1982 และเกิดการจลาจลในหลายเมืองใหญ่ เช่น บริกซ์ตัน และแมนเชสเตอร์ ส่งผลให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่เบื่อหน่ายทั้งนโยบายของแธตเชอร์และแนวทางซ้ายจัดของพรรคแรงงาน หันมาสนับสนุนพันธมิตร SDP-ลิเบอรัล จนผลสำรวจความนิยมในช่วงปลายปี 1981 ถึงต้นปี 1982 พุ่งสูงถึง 50% ซึ่งสูงกว่าพรรคอนุรักษนิยมถึงสองเท่าในขณะนั้น
จุดเปลี่ยนและผลการเลือกตั้งปี 1983
ความนิยมของพันธมิตรเริ่มลดลงหลังจากเกิดสงครามฟอล์กแลนด์ (Falklands War) ในปี ค.ศ. 1982 ซึ่งชัยชนะทางทหารของสหราชอาณาจักรส่งผลให้คะแนนนิยมของมาร์กาเร็ต แธตเชอร์ และพรรคอนุรักษนิยมพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
ในการเลือกตั้งทั่วไปปี ค.ศ. 1983 พันธมิตร SDP-ลิเบอรัล ประสบความสำเร็จในแง่ของคะแนนเสียง โดยได้รับคะแนนเสียงทั่วประเทศถึง 25.4% (ใกล้เคียงกับพรรคแรงงานที่ได้ 27.6%) แต่กลับได้รับที่นั่งในสภาเพียง 23 ที่นั่ง (เป็นของพรรคลิเบอรัล 17 ที่นั่ง) เนื่องจากระบบการเลือกตั้งแบบ First Past the Post (ผู้ชนะได้ที่นั่งเดียว) ซึ่งทำให้คะแนนเสียงที่กระจายตัวอยู่ทั่วประเทศไม่สามารถเปลี่ยนเป็นที่นั่งในสภาได้
การสิ้นสุดและการควบรวมพรรค
ความล้มเหลวในการเปลี่ยนคะแนนเสียงเป็นที่นั่งในสภาทำให้ทั้งสองพรรคตระหนักถึงความจำเป็นในการรวมตัวกันอย่างถาวร พันธมิตร SDP-ลิเบอรัล ดำเนินกิจกรรมทางการเมืองต่อไปจนถึงปี ค.ศ. 1988 ก่อนที่จะควบรวมกันอย่างเป็นทางการเพื่อก่อตั้งพรรค Social and Liberal Democrats ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น พรรคเดโมแครตส์เสรีนิยม (Liberal Democrats) ในปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
พันธมิตร SDP-ลิเบอรัล คืออะไร?
คือการรวมตัวทางการเมืองระหว่างพรรคสังคมประชาธิปไตย (SDP) และพรรคลิเบอรัล ในสหราชอาณาจักรช่วงปี 1981-1988 เพื่อนำเสนอนโยบายสายกลางและเสรีนิยมทางสังคม
ทำไมพันธมิตรนี้ถึงได้รับความนิยมในช่วงแรก?
เนื่องจากผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่พอใจกับนโยบายเศรษฐกิจของมาร์กาเร็ต แธตเชอร์ และไม่เห็นด้วยกับแนวทางซ้ายจัดของพรรคแรงงานในขณะนั้น
เหตุใดคะแนนเสียงจำนวนมากจึงไม่เปลี่ยนเป็นที่นั่งในสภา?
เพราะสหราชอาณาจักรใช้ระบบการเลือกตั้งแบบ First Past the Post ซึ่งผู้ที่ได้คะแนนสูงสุดในเขตนั้นจะได้ที่นั่งไปเพียงคนเดียว ทำให้พรรคที่ได้คะแนนกระจายตัวทั่วประเทศแต่ไม่ชนะขาดในเขตใดเขตหนึ่งเสียเปรียบ
พันธมิตรนี้กลายเป็นพรรคอะไรในปัจจุบัน?
ทั้งสองพรรคได้ควบรวมกันในปี 1988 กลายเป็นพรรค Social and Liberal Democrats และเปลี่ยนชื่อเป็น Liberal Democrats ในเวลาต่อมา