เซอร์ทอม แดลีล นักการเมืองผู้ท้าทายอำนาจและผู้ตั้งคำถามเวสต์โลเธียน

เซอร์ทอม แดลีล (Sir Thomas Dalyell หรือที่รู้จักในชื่อ Tam Dalyell; 9 สิงหาคม 1932 – 26 มกราคม 2017) เป็นนักการเมืองชาวสกอตแลนด์ สมาชิกพรรคแรงงาน (Labour Party) ผู้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (MP) ของเขตลินลิธโกว์ (Linlithgow) และเวสต์โลเธียน (West Lothian) ระหว่างปี 1962 ถึง 2005

แดลีลเป็นที่รู้จักในระดับสากลจากการนำเสนอแนวคิดที่กลายเป็น "คำถามเวสต์โลเธียน" (West Lothian question) ซึ่งตั้งข้อสังเกตถึงความลักลั่นในระบบการเมืองว่า สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากพื้นที่ที่ได้รับอำนาจปกครองตนเอง (เช่น สกอตแลนด์ หรือเวลส์) ควรมีสิทธิ์ออกเสียงในกฎหมายที่บังคับใช้เฉพาะในอังกฤษหรือไม่ นอกจากนี้ เขายังมีชื่อเสียงในฐานะนักการเมืองผู้ยึดมั่นในจุดยืนต่อต้านสงคราม โดยคัดค้านการแทรกแซงทางทหารของสหราชอาณาจักรในหลายเหตุการณ์สำคัญ

ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

แดลีลเกิดที่เมืองเอดินบะระ เติบโตในบ้านตระกูล Dalyell ที่ชื่อว่า The Binns ใกล้กับลินลิธโกว์ ในเวสต์โลเธียน บิดาของเขาคือ กอร์ดอน ลอค (Gordon Loch) ข้าราชการพลเรือนในอาณานิคม และเป็นทายาทของตระกูลลอค ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับ เจมส์ ลอค (James Loch) ผู้มีบทบาทในการขับไล่ชาวไฮแลนด์ (Highland Clearances) ในอดีต

เขาได้รับการศึกษาจาก Edinburgh Academy และ Eton College ก่อนจะเข้ารับการเกณฑ์ทหารในหน่วย Royal Scots Greys ระหว่างปี 1950 ถึง 1952 จากนั้นเข้าศึกษาต่อที่ King's College มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ในสาขาคณิตศาสตร์ก่อนจะเปลี่ยนมาเรียนประวัติศาสตร์ และต่อด้วยปริญญาด้านเศรษฐศาสตร์ตามคำแนะนำของ โจน โรบินสัน (Joan Robinson) นักเศรษฐศาสตร์ชื่อดัง

ก่อนเข้าสู่เส้นทางการเมือง แดลีลเคยเป็นครูที่ Bo'ness Academy และดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายการศึกษาบนเรือโรงเรียน Dunera ระหว่างปี 1961 ถึง 1962 นอกจากนี้ เขายังเป็นคอลัมนิสต์ให้กับนิตยสาร New Scientist โดยเขียนคอลัมน์ "Westminster Scene" (ต่อมาเปลี่ยนเป็น "Westminster Diary") ตั้งแต่ปี 1969 จนถึงปี 2005 เพื่อเป็นช่องทางในการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างนักวิจัยและรัฐสภา

เส้นทางการเมืองและจุดยืนทางสังคม

แดลีลเข้าร่วมพรรคแรงงานในปี 1956 หลังวิกฤตการณ์คลองสุเอซ โดยระบุว่าเขากลายเป็นสังคมนิยมเนื่องจากปัญหาการว่างงานในสกอตแลนด์ เขาได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 1962 ในการเลือกตั้งซ่อมเขตเวสต์โลเธียน และดำรงตำแหน่งต่อเนื่องจนถึงปี 2005 โดยในช่วงท้ายของอาชีพ เขาได้รับตำแหน่ง Father of the House (สมาชิกที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดในสภา) หลังการเลือกตั้งทั่วไปปี 2001

คำถามเวสต์โลเธียนและการกระจายอำนาจ

แดลีลเป็นผู้คัดค้านการกระจายอำนาจให้สกอตแลนด์ (Scottish devolution) และเป็นผู้ริเริ่มตั้งคำถามว่า หากสกอตแลนด์มีสภาของตนเองเพื่อออกกฎหมายภายในประเทศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชาวสกอตแลนด์ในลอนดอนควรมีสิทธิ์ออกเสียงในกฎหมายที่ส่งผลกระทบเฉพาะชาวอังกฤษหรือไม่ แม้ว่าเขาจะเป็นผู้ริเริ่มแนวคิดนี้ แต่ชื่อ "คำถามเวสต์โลเธียน" ถูกตั้งขึ้นโดย อีโนค พาวเวลล์ (Enoch Powell) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคอนุรักษนิยม

การต่อต้านสงครามและลัทธิจักรวรรดินิยม

แดลีลมีจุดยืนที่เด็ดขาดในการคัดค้านการแทรกแซงทางทหารที่เขามองว่าเป็นลัทธิจักรวรรดินิยม โดยเขาได้คัดค้านปฏิบัติการทางทหารหลายครั้ง ได้แก่:

• การเผชิญหน้าระหว่างอินโดนีเซียและมาเลเซีย (1965)
• เหตุการณ์ฉุกเฉินในเอเดน (Aden Emergency)
• สงครามฟอล์กแลนด์ (โดยเฉพาะการจมเรือ General Belgrano)
• สงครามอ่าวเปอร์เซีย
• สงครามในโคโซโว
• การบุกอิรักในปี 2003

เขายังเป็นผู้สนับสนุนชาวชากอส (Chagossians) ในการเรียกร้องสิทธิ์กลับคืนสู่เกาะดิเอโกการ์เซีย หลังจากถูกขับไล่ออกไปในปี 1968