SocArXiv คลังเอกสารวิชาการแบบเปิดสำหรับสังคมศาสตร์
สรุปใจความสำคัญ
- ก่อตั้งโดย Philip N. Cohen ร่วมกับ Center for Open Science
- เป็นคลังเอกสารแบบ Open Access ที่ให้นักสังคมศาสตร์อัปโหลด Preprint และงานวิจัยได้ฟรี
- สร้างขึ้นบนแพลตฟอร์ม Open Science Framework (OSF)
- มีห้องสมุดมหาวิทยาลัยแมริแลนด์เป็นหน่วยงานดูแลหลักตั้งแต่ปี 2021
SocArXiv คือเซิร์ฟเวอร์จัดเก็บเอกสารวิชาการออนไลน์ที่ออกแบบมาเพื่อสาขาสังคมศาสตร์โดยเฉพาะ ก่อตั้งโดยนักสังคมวิทยา Philip N. Cohen ภายใต้ความร่วมมือกับ Center for Open Science ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร โดย SocArXiv ใช้รูปแบบการดำเนินงานตามแบบอย่างของ arXiv ซึ่งเป็นเซิร์ฟเวอร์ Preprint ที่ประสบความสำเร็จอย่างสูงในสาขาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ คณิตศาสตร์ และวิทยาการคอมพิวเตอร์
วัตถุประสงค์และลักษณะการทำงาน
SocArXiv นิยามตนเองว่าเป็นคลังเอกสารแบบเปิดสำหรับสังคมศาสตร์ที่ให้บริการแพลตฟอร์มแบบ Open Access โดยไม่แสวงหาผลกำไร เพื่อให้นักสังคมศาสตร์สามารถอัปโหลดเอกสารได้หลากหลายประเภท ได้แก่:
- Working Papers: เอกสารที่อยู่ระหว่างการพัฒนาหรือการปรับปรุง
- Preprints: บทความวิจัยที่ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review)
- Published Papers: บทความที่ได้รับการตีพิมพ์แล้ว
นอกจากนี้ แพลตฟอร์มยังสนับสนุนให้ผู้เขียนเชื่อมโยงข้อมูล (Data) และรหัสคำสั่ง (Code) ที่ใช้ในการวิจัย เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและความสามารถในการตรวจสอบซ้ำ ซึ่งครอบคลุมไปถึงงานวิจัยในด้านการศึกษาและกฎหมายด้วย
ประวัติการก่อตั้งและการพัฒนา
SocArXiv เริ่มเปิดใช้งานในปี 2016 โดยมีแรงขับเคลื่อนสำคัญจากการที่บริษัท Elsevier เข้าซื้อกิจการ Social Science Research Network (SSRN) ซึ่งทำให้เกิดความต้องการแพลตฟอร์มใหม่ที่เป็นแบบ Open Access และ Open Source อย่างแท้จริง เพื่อให้การเผยแพร่งานวิจัยในสังคมศาสตร์มีความเป็นอิสระและเข้าถึงได้ง่ายขึ้น
ในด้านโครงสร้างพื้นฐาน SocArXiv ถูกสร้างขึ้นบนแพลตฟอร์ม Open Science Framework (OSF) โดยในช่วงเริ่มต้นดำเนินงานเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยแมริแลนด์ (University of Maryland) จนกระทั่งในปี 2021 ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยแมริแลนด์ได้กลายเป็นบ้านทางสถาบัน (Institutional Home) อย่างเป็นทางการของ SocArXiv
วิสัยทัศน์ด้านความโปร่งใสในการวิจัย
นอกจากการเป็นพื้นที่สำหรับเผยแพร่เอกสารก่อนการตีพิมพ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความรวดเร็วในการสื่อสารทางวิชาการแล้ว Philip N. Cohen ผู้ก่อตั้งยังได้เสนอแนวคิดในการสร้างคลังเก็บข้อมูลกลางสำหรับการตรวจทานบทความ (Peer-reviews) แม้ว่าบทความนั้นจะถูกปฏิเสธการตีพิมพ์จากวารสารวิชาการก็ตาม เพื่อให้กระบวนการวิจารณ์งานวิจัยมีความโปร่งใสและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาองค์ความรู้ในวงกว้าง
ข้อมูล ณ เดือนพฤษภาคม 2022 ระบุว่า SocArXiv มีเอกสารวิชาการจัดเก็บอยู่มากกว่า 10,000 ฉบับ
คำถามที่พบบ่อย
SocArXiv คืออะไร?
SocArXiv คือคลังเอกสารวิชาการออนไลน์แบบเปิด (Open Archive) สำหรับสาขาสังคมศาสตร์ ที่ให้นักวิจัยอัปโหลดงานวิจัยฉบับร่าง (Preprints) และงานที่ตีพิมพ์แล้วได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
SocArXiv แตกต่างจากวารสารวิชาการทั่วไปอย่างไร?
SocArXiv เป็นเซิร์ฟเวอร์ Preprint ซึ่งหมายความว่าเอกสารที่อัปโหลดอาจยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) ทำให้งานวิจัยถูกเผยแพร่ได้รวดเร็วกว่าการรอตีพิมพ์ในวารสารแบบดั้งเดิม
ใครสามารถใช้งาน SocArXiv ได้บ้าง?
นักสังคมศาสตร์ นักการศึกษา นักกฎหมาย และนักวิจัยในสาขาที่เกี่ยวข้องสามารถใช้งานเพื่อแบ่งปันงานวิจัย ข้อมูล และรหัสคำสั่งได้
SocArXiv มีความเกี่ยวข้องกับ arXiv อย่างไร?
SocArXiv ใช้โมเดลการดำเนินงานที่เลียนแบบมาจาก arXiv ซึ่งเป็นคลังเอกสารวิชาการชื่อดังในสาขาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ แต่ปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับบริบทของสังคมศาสตร์