โซฟยา สเตปเชนโก เส้นทางนักสเก็ตน้ำแข็งชาวลัตเวียและการต่อสู้เพื่อสุขภาพจิต

โซฟยา สเตปเชนโก เป็นนักกีฬาฟิกเกอร์สเก็ตชาวลัตเวียที่ประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็ว โดยเธอเป็นแชมป์ระดับชาติของลัตเวียสองสมัย (ปี 2022-23) และแชมป์รายการ Volvo Open Cup ปี 2023 เธอสร้างชื่อเสียงในระดับนานาชาติด้วยการคว้าอันดับที่ 11 ในการแข่งขันชิงแชมป์ยุโรปปี 2023

เส้นทางอาชีพในช่วงเริ่มต้น

สเตปเชนโกเริ่มเล่นฟิกเกอร์สเก็ตในปี 2010 โดยเธอแข่งขันในระดับ Advanced Novice เป็นเวลาสองฤดูกาล ก่อนจะเลื่อนขึ้นสู่ระดับจูเนียร์ในปี 2020

ฤดูกาล 2021–22

เธอเปิดตัวในรายการ ISU Junior Grand Prix (JGP) ในเดือนกันยายนปี 2021 โดยจบอันดับที่ 17 ในรายการ JGP โปแลนด์ และอันดับที่ 26 ในรายการ JGP ออสเตรีย อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลานั้นเธอต้องเผชิญกับอาการบาดเจ็บที่สะโพก ซึ่งต่อมาพบว่าเป็นรอยร้าวจากความเครียด (stress fracture) พร้อมกับภาวะเนื้อตาย (necrosis)

แม้จะมีอาการบาดเจ็บ แต่เธอก็ยังสามารถคว้าเหรียญเงินในระดับจูเนียร์จากรายการ Victor Petrenko Cup, Volvo Open Cup และ Kurbada Cup ในปี 2021-2022

ฤดูกาล 2022–23

สเตปเชนโกเริ่มต้นฤดูกาลด้วยการแข่งขัน JGP ในฝรั่งเศสและลัตเวีย โดยทำผลงานได้อันดับที่ 21 และ 12 ตามลำดับ ต่อมาเธอได้เปิดตัวในระดับอาวุโส (Senior) และคว้าเหรียญทองครั้งแรกในระดับนานาชาติจากรายการ Latvia Trophy ในเดือนธันวาคม

ในเดือนมกราคมปี 2023 เธอเป็นตัวแทนลัตเวียเข้าร่วมการแข่งขันชิงแชมป์ยุโรปที่เฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์ โดยจบอันดับที่ 11 ซึ่งเป็นผลงานที่ดีที่สุดของนักสเก็ตหญิงชาวลัตเวียตั้งแต่ปี 2016 นอกจากนี้ เธอยังเข้าร่วมการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 2023 โดยจบอันดับที่ 23 แม้ว่าเธอจะประสบอุบัติเหตุข้อเท้าแพลงอย่างรุนแรงก่อนการแข่งขันเพียงหนึ่งสัปดาห์ ซึ่งภายหลังเธอเปิดเผยว่าถูกกดดันจากโค้ชให้ลงแข่งขันทั้งที่บาดเจ็บ

ฤดูกาล 2023–24

ในฤดูกาลนี้ สเตปเชนโกคว้าแชมป์รายการ Jelgava Cup และเหรียญเงินจากรายการ Volvo Open Cup รวมถึงเหรียญทองจาก Latvia Trophy อีกครั้ง นอกจากนี้เธอยังทำสถิติคะแนนส่วนตัวสูงสุดในท่าฟรีสเก็ต (Free Skate) ในการแข่งขันชิงแชมป์ยุโรปปี 2024 โดยจบอันดับที่ 13

เธอยังได้เข้าร่วมการแข่งขันเยาวชนโอลิมปิกปี 2024 โดยจบอันดับที่ 16 และการแข่งขันชิงแชมป์โลกปี 2024 โดยจบอันดับที่ 31

ฤดูกาล 2024–25 และการเปลี่ยนแปลง

ในเดือนกรกฎาคมปี 2024 สเตปเชนโกตัดสินใจเปลี่ยนโค้ช โดยย้ายไปฝึกซ้อมที่เมืองช็องเปรี ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ภายใต้การดูแลของ สเตฟาน ลัมบีล (Stéphane Lambiel)

เธอเข้าร่วมการแข่งขัน Skate America และ Tallinn Trophy ในฤดูกาลนี้ แต่ในเดือนกุมภาพันธ์ปี 2025 เธอได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้าและโรคเครียดหลังผ่านเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (C-PTSD) ซึ่งส่งผลกระทบต่อการฝึกซ้อมและการแข่งขัน

การพักการแข่งขันและข้อกล่าวหาเรื่องการล่วงละเมิด

ในเดือนกรกฎาคมปี 2025 สเตปเชนโกประกาศพักการแข่งขันในฤดูกาล 2025–26 เพื่อให้ความสำคัญกับสุขภาพจิตของเธอ

ต่อมาในเดือนสิงหาคม เธอได้ออกมาเปิดเผยและกล่าวหาว่าโค้ชคนเก่าของเธอที่ฐานฝึกซ้อม Kristal Ice ในกรุงริก้า ได้กระทำการล่วงละเมิด โดยระบุว่าการฝึกซ้อมภายใต้โค้ชเหล่านั้นทำให้เธอมีอาการซึมเศร้าจนถึงขั้นอยากฆ่าตัวตาย และส่งผลให้เกิดความผิดปกติในการรับประทานอาหาร (eating disorder) นอกจากนี้เธอยังระบุว่าถูกกดดันให้ฝึกซ้อมและแข่งขันทั้งที่บาดเจ็บรุนแรง โดยที่โค้ชไม่เชื่อว่าเธอเจ็บปวด และโทษว่าอาการบาดเจ็บเกิดจากน้ำหนักตัวของเธอ